रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य - अकाउंट)
सुप्रसिद्ध अभिनेता मनोज कुमार आता या जगात राहिले नाहीत. त्यांचे वयाच्या ८७ व्या वर्षी मुंबईत निधन झाले आहे. वैद्यकीय अहवालानुसार, पहाटे ३:३० वाजता अभिनेत्याने अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या मृत्यूचे कारण हृदयविकार असल्याचे सांगितले जात आहे. चित्रपटसृष्टीत त्यांना ‘भारत कुमार’ म्हणून ओळखले जात होते आणि त्याचे कारण त्यांचे देशभक्तीपर चित्रपट होते. मनोज कुमार यांनी १९५७ मध्ये फॅशन या चित्रपटाद्वारे अभिनयाच्या जगात प्रवेश केला. जरी त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक चित्रपट केले असले तरी, आम्ही तुम्हाला अशा लोकप्रिय चित्रपटांबद्दल सांगत आहोत ज्यांनी मनोज कुमारला ‘भारत कुमार’ बनवले.
शहीद (१९६५)
हा चित्रपट शहीद भगतसिंग यांच्यावर आधारित आहे. खरंतर, भगतसिंग यांच्या जीवनावर अनेक चित्रपट बनले आहेत आणि ही मालिका सुरूच आहे. पण, मनोज कुमारचा ‘शहीद’ हा चित्रपट आयकॉनिक मानला जातो. मनोज कुमारच्या सर्वोत्कृष्ट चित्रपटांमध्ये हा चित्रपट गणला जातो. यासाठी त्याला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कारही मिळाला आहे.
Veteran actor Manoj Kumar Passes Away: ज्येष्ठ अभिनेते मनोज कुमार यांचे निधन
हिमालय की गोद में (१९६५)
मनोज कुमार आणि माला सिन्हा यांच्या अभिनयाने बनलेला या चित्रपटाची जादूही चांगली चालली आहे. या चित्रपटाने बॉक्स ऑफिसवरही चमत्कार केला. हा चित्रपट विजय भट्ट यांनी दिग्दर्शित केला होता. या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा फिल्मफेअर पुरस्कार देखील मिळाला आहे. या चित्रपटाला ६० च्या दशकातील २० सर्वोत्तम चित्रपटांमध्ये स्थान देण्यात आले.
गुमनाम (१९६५)
या चित्रपटाने बॉक्स ऑफिसवरही धुमाकूळ घातला. मनोज कुमार सोबत या चित्रपटात नंदा, मेहमूद, प्राण, हेलन, मदन पुरी, तरुण बोस, धुमल आणि मनमोहन सारखे कलाकार होते. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन राजा नवाथे यांनी केले होते. हा चित्रपट, चित्रपटाची कथा आणि या चित्रपटामधील गाणी प्रेक्षकांना खूप आवडली.
”पत्थर के सनम’ (१९६७)
‘पत्थर के सनम’ या चित्रपटाचे दिग्दर्शन राजा नवाथे यांनी केले होते. या चित्रपटात मनोज कुमारसोबत वहिदा रहमान दिसली होती. याशिवाय मुमताज आणि प्राण हे देखील चित्रपटाचा एक भाग होते. हा चित्रपट एका प्रेम त्रिकोणावर आधारित होता. या अ‍ॅक्शन-ड्रामा संगीतमय चित्रपटाला प्रेक्षकांनी चांगलीच पसंती दिली.
उपकार (१९६७)
हा चित्रपट स्वतः मनोज कुमार यांनी दिग्दर्शित केला होता. या कल्ट क्लासिक चित्रपटात भारतीय आणि पाश्चात्य संस्कृतीतील फरक दाखवण्यात आला आहे. ‘उपकार’ या चित्रपटासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. भारताचे माजी पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांच्या सल्ल्यानुसार त्यांनी ‘उपकार’ हा चित्रपट बनवला. त्यांचा चित्रपट ‘जय जवान जय किसान’ वर आधारित होता.
दस नंबरी (१९७६)
मनोज कुमारचा हा चित्रपटही सुपरहिट ठरला. मनोज कुमार व्यतिरिक्त, या चित्रपटात हेमा मालिनी आणि अमरीश पुरी सारखे कलाकार होते. दस नंबरीला प्रेक्षकांचा चांगला प्रतिसाद मिळाला आणि भारतात त्याने १४.७१ कोटी रुपयांची कमाई केली. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन मदन मोहला यांनी केले होते.
रोटी कपडा और मकान (१९७६)
मनोज कुमारच्या सर्वात मोठ्या हिट चित्रपटांमध्येही हा चित्रपट गणला जातो. या चित्रपटाच्या नावावरूनच अंदाज लावता येतो की हा चित्रपट फक्त अन्न, कपडे आणि निवारा याबद्दल बोलतो. जेव्हा भारत आणि पाकिस्तानमध्ये युद्ध झाले तेव्हा त्याचा परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवरही झाला. या चित्रपटात त्या काळातील लोकांच्या खऱ्या समस्या आणि देशाच्या कल्याणासाठी काम करण्याची त्यांची आवड पडद्यावर सुंदरपणे दाखवण्यात आली आहे. हा चित्रपट ब्लॉकबस्टर ठरला आहे.
‘मलाही आधाराची गरज…’, ‘सिकंदर’च्या रिलीज दरम्यान सलमान खान असं का म्हणाला?
क्रांती (१९८१)
मनोज कुमारचा हा चित्रपटही देशभक्तीवर आधारित होता. या चित्रपटात मनोज कुमार यांनी मोठ्या स्टारकास्टसह ब्रिटिश राजवटीचे अत्याचार पडद्यावर दाखवले. मनोज कुमार व्यतिरिक्त दिलीप कुमार, शत्रुघ्न सिन्हा, शशी कपूर, हेमा मालिनी यांसारख्या कलाकारांनीही चित्रपटात काम केले आहे. त्याची निर्मिती आणि दिग्दर्शन स्वतः मनोज कुमार यांनी केले होते. रिपोर्ट्सनुसार, सुमारे ३.१ कोटी रुपये खर्चून बनवलेल्या या चित्रपटाने भारतात १० कोटी रुपये कमावले.
अभिनेता आणि दिग्दर्शक मनोज कुमार आता आपल्यात नसले तरी त्याचे चित्रपट आणि त्यांच्यावरील चाहत्यांचे प्रेम तसेच राहणार आहे. मनोज कुमार यांच्या या दुःखद बातमीने हिंदी सिनेमासृष्टीत शोककळा पसरली आहे.
