बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
भारतात हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा सण साजरा करण्यामागे निमित्त नसून त्याचा संबंध आपल्या परंपरा, निसर्ग आणि मूल्यांशी देखील जोडतात. मकरसंक्रांत हा एक असा खास सण आहे. जो दरवर्षी जानेवारी महिन्यात येतो आणि मुलांपासून ते मोठ्यांपर्यंत सर्वांच्या चेहऱ्यावर हास्य आणतो. हिवाळ्यात, रंगीबेरंगी पतंग, तिळगुळाच्या मिठाई आणि कुटुंबासोबत घालवलेला वेळ या दिवसाला आणखी खास बनवतो. मकरसंक्रांतीचा संबंध सूर्याच्या हालचालीशी आहे. या दिवशी सूर्य उत्तरेकडे जातो, ही प्रक्रिया उत्तरायण म्हणून ओळखली जाते. असे मानले जाते की या बदलामुळे थंडी हळूहळू कमी होऊ लागते आणि वसंत ऋतूचे आगमन सुरू होते. मकरसंक्रांत मुलांसाठीही खास असते. कारण या दिवशी पतंग उडवण्याची मजा, नवीन कपडे आणि विविध प्रकारचे जेवण मिळते, पण एवढेच नाही. या सणांमागे अनेक कथा आणि परंपरा दडलेल्या आहेत. हा सण मुल आनंदाने साजरा करतात. मकरसंक्रांतीचा सण का साजरा केला जातो, काय आहे या सणांचे महत्त्व जाणून घ्या
मकरसंक्रांतीचा सण हा कापणीशी संबंधित आहे. जेव्हा पिके कापणीसाठी तयार होतात तेव्हा शेतकरी देवाचे आणि निसर्गाचे आभार मानतात. या दिवशी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो, म्हणून त्याला मकरसंक्रांती असे नाव पडले. असे मानले जाते की हा दिवस चांगल्या काळाची सुरुवात करतो आणि नकारात्मक गोष्टी मागे सोडण्याचा संदेश देतो.
बहुतेक भारतीय सण दरवर्षी वेगवेगळ्या तारखांना येतात, परंतु मकरसंक्रांत जवळजवळ दरवर्षी 14 किंवा 15 जानेवारी रोजी साजरी केली जाते. हा सण आकाशातील सूर्याच्या हालचालींवरून निश्चित होतो.
या दिवशी तीळ आणि गुळापासून बनवलेल्या पदार्थांना विशेष महत्त्व असते. तिळाचे लाडू, गुळाच्या मिठाई, खिचडी, दही आणि चुडा, पोंगल, फिरणी आणि दूध पुली यासारखे पदार्थ वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये तयार केले जातात. कारण तीळ आणि गूळ हिवाळ्यात शरीराला उबदार ठेवतात आणि आरोग्यासाठी चांगले असतात.
मकरसंक्रांतीच्या काळात मुलांसाठी पतंग उडवणे हे एक प्रमुख आकर्षण असते. या दिवशी आकाश रंगीबेरंगी पतंगांनी भरलेले असते. उन्हात पतंग उडवणे शरीरासाठी फायदेशीर असते असे मानले जाते. गुजरात आणि महाराष्ट्रात हा उत्सव पतंगांशिवाय अपूर्ण मानला जातो.
मकरसंक्रांतीला मुलांना दानधर्म आणि इतरांना मदत करण्याचे महत्त्व देखील शिकवले जाते. या दिवशी लोक गरजूंना अन्न, कपडे आणि धान्य दान करतात. हे मुलांना शिकवते की आनंद वाटण्याने वाढतो आणि इतरांना मदत करणे ही चांगली गोष्ट आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: मकरसंक्रांत हा हिंदू पंचांगातील महत्त्वाचा सण असून या दिवशी सूर्य देव मकर राशीत प्रवेश करतो. याच दिवसापासून उत्तरायण सुरू होते.
Ans: पहाटे स्नान करून, सूर्यपूजा, तिळगूळ वाटप, पतंग उडवणे, दानधर्म करणे, महाराष्ट्रात बोरन्हाण, हळदीकुंकू अशा विविध परंपरांनी सण साजरा केला जातो.
Ans: या काळात शेतकऱ्यांची पिके तयार होतात. त्यामुळे नव्या धान्याचे स्वागत म्हणून हा सण कापणीचा उत्सव मानला जातो.
