फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मामध्ये एकादशीचे व्रत विशेष महत्त्वाचे मानले जाते. वर्षभरात येणाऱ्या 24 एकादशीच्या व्रतांमध्ये षटतिला एकादशीला विशेष स्थान आहे. ही एकादशी माघ महिन्यातील कृष्ण पक्षात येते आणि ती केवळ उपवासाशीच नाही तर तिळाच्या सहा विशेष विधींशी देखील संबंधित आहे. या सहा तिळाच्या विधींमुळे, याला षटतिला एकादशी म्हणतात.
संस्कृतमध्ये शत म्हणजे सहा आणि तिळ म्हणजे तीळ. शास्त्रांनुसार, या दिवशी तिळांशी संबंधित सहा वेगवेगळी पुण्यकर्मे विहित आहेत. असे मानले जाते की जो व्यक्ती या सहा तीळ उपायांचे भक्तीने पालन करतो, त्याचे पाप नष्ट होतात आणि त्याला धन, आरोग्य आणि मोक्ष प्राप्त होतो.
पद्मपुराण आणि धर्मसिंधू सारख्या ग्रंथांमध्ये षटतिला एकादशीचे तपशीलवार वर्णन करण्यात आलेले आहे. पद्मपुराणानुसार, माघ महिन्यात तीळ दान करणे आणि वापरणे हे हजारो गाईंच्या दानाइतके पुण्य असल्याचे मानले जाते. म्हणूनच या एकादशीला विशेषतः तिल प्रधान एकादशी असे म्हटले गेले आहे.
शास्त्रांनुसार या एकादशीच्या दिवशी तिळाशी संबंधित हे उपाय करावेत
तीळ मिसळलेल्या पाण्याने आंघोळ केल्याने पापे धुण्यास मदत होते.
शरीरावर तिळाची पेस्ट लावल्याने नकारात्मक ऊर्जा दूर होण्यास मदत होते.
तिळाने हवन केल्याने देवतांचे विशेष आशीर्वाद मिळतात.
गरजूंना तीळ दान केल्याने शाश्वत पुण्य प्राप्त होते.
तिळापासून बनवलेले पदार्थ खाल्ल्याने आरोग्याला फायदा होतो.
पूर्वजांना तीळ अर्पण केल्याने पूर्वजांची पापे दूर होतात. या सहा विधींमुळे या एकादशीला षटतिला असे नाव पडले आहे.
असे मानले जाते की या दिवशी उपवास केल्याने व्यक्तीला गरिबीपासून मुक्तता मिळते. भगवान विष्णूची पूजा केल्याने जीवनात सुख-समृद्धी येते आणि पापांचा नाश होतो. अनेक शास्त्रांमध्ये असेही म्हटले आहे की ही एकादशी यमलोकाच्या भीतीपासून मुक्त होते.
माघ महिना हा तपस्या, दान आणि स्नानाचा महिना मानला जातो. या काळात तीळ उबदार आणि पवित्र मानले जातात. तीळ थंडीच्या काळात शरीराला ऊर्जा प्रदान करतात आणि धार्मिक दृष्टिकोनातून देखील ते विशेषतः फायदेशीर आहेत.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: या दिवशी तीळ (तिल) संबंधित सहा प्रकारचे उपाय केले जातात. ‘षट’ म्हणजे सहा आणि ‘तिला’ म्हणजे तीळ. म्हणून या एकादशीला षटतिला एकादशी असे नाव पडले आहे.
Ans: एकादशी तिथी ही भगवान विष्णूंना समर्पित असते. षटतिला एकादशीला विष्णू पूजन केल्यास अक्षय पुण्य, सुख-समृद्धी आणि वैकुंठ प्राप्तीचे योग निर्माण होतात, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.
Ans: होय. षटतिला एकादशीला केलेले तीळ दान व तीळ जलदान हे पितृदोष शांतीसाठी प्रभावी मानले जाते. त्यामुळे पूर्वजांचे आशीर्वाद प्राप्त होतात.
