शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
शिवशंकराची आराधना करण्यासाठी सोमवार हा सर्वात उत्तम दिवस मानला जातो, कारण सोमवार चंद्राशी संबंधित आहे, जो शिवाच्या जटांमध्ये असतो. सोमवारव्यतिरिक्त प्रदोष व्रत, महाशिवरात्री या दिवसांत आणि काळातही शिवशंकराची पूजा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. प्रदोष व्रत हे प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण आणि शुक्ल पक्षातील त्रयोदशी तिथीला ‘प्रदोष’ म्हणतात. सायंकाळच्या या काळात (सूर्यास्तानंतर) शिवपूजा करणे अतिशय फलदायी असते.
आठवड्याच्या सात दिवसांमध्ये फक्त सोमवार हा दिवसच भगवान शंकराच्या उपासनेसाठी का समर्पित आहे? त्याचा अर्थ रहस्य या दिवसाच्या नावातच दडलेलं आहे. सोमवारमधील सोम म्हणजे चंद्र, जो स्वतः भगवान शिवाच्या जटांमध्ये असतो. सोमचा दुसरा अर्थ कोमल असाही आहे आणि भोलेनाथ हे सौम्य स्वभावाचे मानले जातात.
तसेच आपण जेव्हा सोमवारचा उच्चार करतो, तेव्हा त्याच ओम देखील येतो. सोमवारमध्ये ओम देखील समाविष्ट आहे आणि शिव शंभू हे स्वतः ओंकार आहेत, त्यामुळे हा दिवस अधिक महत्त्वाचा ठरतो. या सर्व कारणांमुळे सोमवार हा शिव शंकराच्या उपासनेसाठी समर्पित करण्यात आला आहे.
संपूर्ण श्रावण महिना शंकराची आराधना करण्यासाठी समर्पित आहे. विशेषतः श्रावणातील सोमवारचे विशेष महत्त्व आहे. तसेच माघ वद्य चतुर्दशीला येणारी महाशिवरात्री ही शिवाची सर्वात मोठी रात्र मानली जाते.
शिवभक्त दररोज (नित्य) सकाळी आणि संध्याकाळी ‘ॐ नमः शिवाय’ मंत्राचा जप करून शिवाची पूजा करू शकतात. सोमवारच्या पूजेचे महत्त्व आणि नियम म्हणजे चंद्रदोष आहे. पौराणिक कथेनुसार, चंद्रदेवाने सोमवारी महादेवाची पूजा करून मुक्ती मिळवली होती, म्हणून हा दिवस महत्त्वाचा आहे.
सोमवारी ब्रह्म मुहूर्तावर उठून, शिवलिंगाला दूध, मध, दही, तूप आणि गंगाजल अर्पण करावे. सोबतच बेलपत्र वाहून ‘ॐ नमः शिवाय’ मंत्राचा जप करावा. पूजेदरम्यान पांढऱ्या रंगांचे कपडे परिधान करणे शुभ मानले जाते. अनेकजण सोमवारी उपवास करून प्रदोषकाळात पूजा करतात आणि दिवसभर शिवाची आराधना करतात. सोमवारव्यतिरिक्त शनिवार (शनेश्वर आणि शिवपूजा) किंवा प्रदोषकाळ हे शिवशंकराला प्रसन्न करण्यासाठी सर्वोत्तम काळ आहेत.
यामागे सनातन धर्माची पौराणिक कथाही आहे. कथेनुसार, या दिवशी चंद्रदेवाने महादेवाची पूजा केली होती आणि महादेवाने प्रसन्न होऊन चंद्रदेवांना क्षयरोगापासून मुक्त केलं होतं. या कारणामुळे, सोमवार भोलेनाथच्या पूजेसाठी समर्पित आहे.
दुसऱ्या एका कथेत असं सांगण्यात आलं आहे की, माता पार्वतीने भोलेनाथाला प्राप्त करण्यासाठी कठोर तपश्चर्या केली होती आणि 16 सोमवारचा उपवास देखील केला होता. यावर प्रसन्न होऊन भगवान शंकरांनी पार्वतीला पत्नी म्हणून स्वीकारलं. तेव्हापासून या दिवशी सोमवारचं व्रत पाळण्याची खूप श्रद्धा आहे.
भगवान शंकराची सोमवारच्या दिवशी भक्तिभावाने आराधना केल्याने जीवनातील सर्व अडचणी दूर होतात. भगवान शंकरांना प्रसन्न करण्यासाठी सोमवारी सकाळी लवकर उठून स्नान करून भगवान शंकराची पूजा करावी. सोमवारी शिवलिंगावर अभिषेक करावा.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: हिंदू परंपरेनुसार सोमवार हा दिवस भगवान शिव यांना समर्पित मानला जातो. या दिवशी शिवपूजा केल्याने मनोकामना पूर्ण होतात आणि जीवनात शांती मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: सोम” म्हणजे चंद्र. पौराणिक कथेनुसार चंद्रदेवाला शापातून मुक्त करण्यासाठी भगवान शिवांनी त्याला आपल्या जटांमध्ये स्थान दिले. त्यामुळे सोमवार हा शिवाशी संबंधित मानला जातो.
Ans: उपवास केल्याने शरीर आणि मन शुद्ध होते, तसेच भक्तीभाव वाढतो. शिवाची कृपा मिळवण्यासाठी हा उपवास केला जातो.
