National Productivity Day 2025 : देशाच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि जागतिक स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी उत्पादकतेचा वारंवार उल्लेख केला जातो. याच उद्देशाने दरवर्षी फेब्रुवारी रोजी राष्ट्रीय उत्पादकता दिन साजरा केला जातो. या दिवशी राष्ट्रीय उत्पादकता परिषदेच्या (National Productivity Council – NPC) स्थापनेचे स्मरण केले जाते आणि देशातील विविध क्षेत्रांतील उत्पादकता, नवोपक्रम, कार्यक्षमता आणि गुणवत्ता यावर लक्ष केंद्रित केले जाते. वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असलेल्या राष्ट्रीय उत्पादकता परिषदेची स्थापना १९५८ मध्ये करण्यात आली होती. ही परिषद एक स्वायत्त संस्था असून ती उद्योग, शेती, सेवा क्षेत्र आणि शासन यामधील कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी काम करते.
राष्ट्रीय उत्पादकता सप्ताहाचाही प्रारंभ
केवळ एका दिवसापुरते मर्यादित न ठेवता, १२ ते १८ फेब्रुवारी दरम्यान ‘राष्ट्रीय उत्पादकता सप्ताह’ साजरा केला जातो. या आठवड्यात विविध परिसंवाद, कार्यशाळा, सादरीकरणे, चर्चासत्रे आणि उपक्रमांचे आयोजन करून उत्पादकतेविषयी जनजागृती केली जाते. यामध्ये खासकरून स्टार्टअप्स, लघु व मध्यम उद्योग, महिला उद्योजक आणि नवसंशोधकांना सामावून घेण्यावर भर दिला जातो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : ‘हे’ आहेत जगातील टॉप 5 सर्वात घातक ड्रोन; 50 हजार फूट उंचीवरून शत्रूला करतात नेस्तनाबूत
राष्ट्रीय उत्पादकता दिन २०२५ ची थीम
या वर्षी राष्ट्रीय उत्पादकता दिनाची थीम अत्यंत विचारप्रवृत्त करणारी आहे.
“कल्पनांपासून परिणामापर्यंत: स्पर्धात्मक स्टार्टअप्ससाठी बौद्धिक संपदा संरक्षण”
(“From Mind to Market: IP for Competitive Startups”).
या थीमचा उद्देश उद्योजक आणि स्टार्टअप्सना त्यांच्या नाविन्यपूर्ण कल्पनांचे बौद्धिक संपदा (Intellectual Property) रूपात संरक्षण करण्याचे महत्त्व समजावणे हा आहे. भारतात स्टार्टअप संस्कृती झपाट्याने वाढत असताना, कल्पनांना व्यापारक्षम उत्पादनामध्ये रूपांतर करण्यासाठी योग्य बौद्धिक संरक्षणाची गरज अनिवार्य आहे.
उत्पादकतेचे महत्त्व आणि उद्दिष्ट
भारताला जागतिक स्तरावर आघाडीवर आणण्यासाठी उत्पादकता, गुणवत्ता आणि नवोन्मेष या त्रिसूत्रीवर भर देणे अत्यावश्यक आहे. राष्ट्रीय उत्पादकता परिषद ही यासाठी धोरणात्मक मार्गदर्शन, प्रशिक्षण, सल्लागार सेवा आणि संशोधनाद्वारे उद्योग, शासन आणि विविध संस्थांना सहाय्य करते. राष्ट्रीय उत्पादकता दिनाचा उद्देश देशातील उत्पादकतेची संस्कृती दृढ करणे, संसाधनांचा प्रभावी वापर, तांत्रिक ज्ञानाचा प्रसार, आणि उद्योग-शासन यामधील समन्वय वाढवणे असा आहे.
नवोपक्रमास प्रोत्साहन देणारा मंच
राष्ट्रीय उत्पादकता दिन आणि सप्ताह हा नवोपक्रमशील व्यक्तींना प्रेरणा देणारा एक व्यापक मंच आहे. स्टार्टअप्ससाठी ही एक संधी आहे की, ते स्वतःच्या कल्पना सुरक्षित करून, त्यांचा आर्थिक लाभ कसा घेतला जाऊ शकतो याची दिशा शोधू शकतात. बौद्धिक संपदा नोंदणी, पेटंट प्रक्रिया, नावनोंदणी, आणि संरक्षणाचे मार्ग यांची माहिती या उपक्रमांद्वारे दिली जाते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bermuda Triangle Mystery : आत्तापर्यंत किती विमाने झाली बेपत्ता अन् किती जणांना गमावला जीव, जाणून घ्या यामागील रंजक तथ्य
राष्ट्रीय उत्पादकता दिन 2025
राष्ट्रीय उत्पादकता दिन 2025 केवळ एक प्रतीकात्मक दिवस नसून, तो देशाच्या प्रगतीच्या दिशेने एक विचारशील पाऊल आहे. नवसंशोधन, कल्पकता, आणि प्रतिस्पर्धात्मकतेस प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि त्यातून शाश्वत आर्थिक वाढ सुनिश्चित करण्यासाठी याचे महत्त्व अधिकच वाढते. ‘कल्पनांपासून परिणामापर्यंत’ ही थीम देशातील तरुण, उद्योजक आणि संशोधकांना त्यांच्या संकल्पनांचे मूर्त रूप देण्यासाठी निश्चितच प्रेरणादायी ठरेल.
