दुशांबे (ताजिकिस्तान) : 11 एप्रिल 2025 रोजी ताजिकिस्तानमध्ये भूकंपाचे सौम्य, पण जाणवण्यासारखे धक्के नोंदवण्यात आले. नॅशनल सेंटर फॉर सिस्मोलॉजी (NCS) च्या माहितीनुसार, या भूकंपाची तीव्रता रिश्टर स्केलवर 4.2 इतकी होती. भूकंपाचे केंद्र जमिनीच्या 110 किलोमीटर खोलीवर होते. भूकंपाची नोंद 12 एप्रिल रोजी दुपारी 12 वाजून 24 मिनिटे आणि 9 सेकंदांनी झाली. ताजिकिस्तानच्या राजधानीजवळ आणि इतर भागांमध्ये नागरिकांना अचानक जमिनीखालून धक्के जाणवले, त्यामुळे अनेक जण भीतीपोटी घराबाहेर पडले. परंतु, या भूकंपामुळे कोणतीही जीवित किंवा वित्तहानी झाली नसल्याची प्राथमिक माहिती स्थानिक प्रशासनाने दिली आहे.
सावधतेचा इशारा, म्यानमारमधील आपत्तीचा ताजा अनुभव
अलिकडेच म्यानमारमध्ये झालेल्या विनाशकारी भूकंपाने संपूर्ण आशियाला हादरवून टाकले आहे. या नैसर्गिक आपत्तीत सुमारे ३,००० नागरिकांचा मृत्यू झाला, तर शेकडो लोक जखमी व बेपत्ता झाले आहेत. भारतासह अनेक देशांनी तातडीने मदत आणि बचावकार्यासाठी म्यानमारमध्ये मदत पाठवली.
या पार्श्वभूमीवर ताजिकिस्तानमधील सौम्य भूकंप जरी विनाशकारी ठरला नसला, तरी भविष्यातील संभाव्य धोक्यांची जाणीव करून देणारा इशारा असल्याचे भूकंपशास्त्रज्ञांचे मत आहे. हिमालयीन पट्ट्यातील व जवळील देश भूकंपीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये मोडतात, त्यामुळे सातत्याने सतर्क राहणे आवश्यक आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : जपानी दणक्याने ट्रम्पची तंतरली; बाँडची विक्री सुरू झाल्याचे कळताच टॅरिफच्या अंमलबजावणीला ब्रेक
भूकंप का होतात? वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून समजून घ्या
पृथ्वीच्या आत खोलवर टेक्टोनिक प्लेट्स नावाच्या प्रचंड खडकांच्या पट्ट्या असतात. पृथ्वीवर एकूण १२ टेक्टोनिक प्लेट्स आहेत. या प्लेट्स सतत हालचालीत असतात – काही वेळा एकमेकींवर आदळतात, तर कधी एकमेकांपासून दूर जातात. या हालचालींमुळे जेव्हा संचित ऊर्जेचा विस्फोट होतो, तेव्हा भूकंप निर्माण होतो. भूकंपाची तीव्रता रिश्टर स्केलवर मोजली जाते. ४.२ ही तीव्रता सौम्य श्रेणीत मोडते, आणि सामान्यतः अशा भूकंपामुळे मोठ्या प्रमाणावर हानी होत नाही. परंतु, जर भूकंप अधिक तीव्रतेचा असेल, तर भूस्खलन, इमारतींचे पडणे, जलमार्ग आणि वाहतुकीचे नुकसान होऊ शकते.
ताजिकिस्तानच्या सरकारची तत्काळ प्रतिक्रिया
भूकंपाच्या धक्क्यांनंतर ताजिकिस्तान सरकारने आपत्कालीन यंत्रणा सतर्क केल्या आहेत. कोणतीही अनपेक्षित परिस्थिती उद्भवल्यास मदतकार्य तत्काळ सुरू करता येईल याची खात्री घेतली जात आहे. स्थानिक लोकांना शांत राहण्याचे आणि अधिकृत सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : भारताने डाव टाकला, बांगलादेशची केली गळचेपी; आर्थिक नुकसान अनिवार्य
नैसर्गिक आपत्तींकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज
ताजिकिस्तानमध्ये भूकंपामुळे सुदैवाने कोणतीही हानी झाली नाही, ही दिलासा देणारी बाब आहे. परंतु म्यानमारमध्ये नुकत्याच झालेल्या मोठ्या आपत्तीचा विचार करता, भविष्यातील आपत्तींना तोंड देण्यासाठी सज्जता आवश्यक आहे.
शासन, प्रशासन आणि सामान्य नागरिकांनी एकत्र येऊन आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेला बळकटी देणे हे काळाचे गरज आहे. अशा घटना आपण रोखू शकत नाही, परंतु योग्य नियोजन, सराव आणि त्वरित प्रतिसादाद्वारे आपत्तीचे परिणाम निश्चितच कमी करू शकतो.
