जगातील भ्रष्टाचार देशांची यादी जाहीर, अमेरिका आणि ब्रिटनमध्ये टॉपमध्ये; भारत कितव्या स्थानी?
भ्रष्टाचार हा आज एक महत्त्वाचा विषय आहे. संपूर्ण जग ९ डिसेंबर रोजी भ्रष्टाचार विरोधी दिन साजरा करत आहे. २००३ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी याची सुरुवात केली. भारतातही कोट्यवधी रुपये रोख, मोठ्या प्रमाणात सोने, चांदी आणि मौल्यवान दगड जप्त करणे सामान्य आहे. सर्व चर्चा असूनही, भ्रष्टाचार थांबण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. याचदरम्यान, ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या नवीन अहवालानुसार, २०२५ मध्ये भारताचे स्थान सुधारले आहे. भारताचा भ्रष्टाचार स्कोअर ३९ आहे, जो जगात ९१ व्या क्रमांकावर आहे. गेल्या वेळी तो ९२ व्या क्रमांकावर होता. अमेरिका आणि ब्रिटनसारख्या देशांमध्ये भ्रष्टाचाराच्या घटना वाढल्या आहेत.
युरोप आणि अमेरिकेत भ्रष्टाचाराच्या घटना वाढल्या आहेत. तर २०२४ च्या तुलनेत २०२५ मध्ये भारतात भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणांमध्ये घट झाली आहे. ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या अहवालात हे उघड झाले आहे. अहवालानुसार, २०२५ मध्ये भारताचा स्कोअर सुधारला आहे. भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत भारत आता जागतिक स्तरावर ९१ व्या क्रमांकावर आहे. ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या मते, डेन्मार्क हा जगातील एकमेव देश आहे जिथे भ्रष्टाचाराची सर्वात कमी प्रकरणे आहेत. दक्षिण सुदान आणि सोमालिया हे जगातील सर्वात भ्रष्ट देश आहेत. ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीने जगभरातील १८० देशांना व्यापून हा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे.
भ्रष्टाचारावरील अहवालात ८० पेक्षा जास्त गुण असलेले फक्त सात देश दाखवले आहेत. युरोपियन देशांमध्ये भ्रष्टाचार पसरला आहे. ब्रिटन, फ्रान्स आणि इटली सारख्या देशांच्या गुणांमध्ये घट झाली आहे. फक्त जर्मनीमध्ये भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणांमध्ये घट झाली आहे. ब्रिटन पहिल्या २० देशांमधून बाहेर आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प भ्रष्टाचार मुळापासून नष्ट करण्याबद्दल बोलत असतानाही अमेरिकेचा गुणही घसरला आहे. २०२४ मध्ये, भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत अमेरिका जगात २८ व्या क्रमांकावर होता, जो आता २९ व्या क्रमांकावर आला आहे. सर्व प्रयत्नांनंतरही, चीनमध्ये भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणांमध्ये घट झालेली नाही. चीनचा गुण ४३ व्या क्रमांकावर कायम आहे. भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत चीन ७६ व्या क्रमांकावर आहे.
२०२३ मध्ये, भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत भारत ९३ व्या क्रमांकावर होता. २०२४ मध्ये, तो एका अंकाने घसरला. भारत आता ९१ व्या क्रमांकावर आहे. भारताचा गुण ३९ आहे. एकूणच, गेल्या तीन वर्षांत भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत भारताचा क्रम सुधारला आहे. तथापि, ही सुधारणा का आणि कशी झाली याबद्दल तपशील देण्यात आलेला नाही. शिवाय, भ्रष्टाचार निर्मूलनात भारत अजूनही इतर देशांपेक्षा खूपच मागे आहे, कारण भ्रष्टाचार निर्देशांकात ३९ गुणांचा स्कोअर खूपच धोकादायक मानला जातो.
हे सर्वेक्षण प्रामुख्याने चार घटकांवर आधारित आहे: लोकशाही संस्थांना राजकीय देणग्या, या संस्थांची स्थिती, प्रवेशासाठी रोख रक्कम आणि पत्रकारांना राज्य लक्ष्य करणे. अहवाल प्रसिद्ध करताना, ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीने लिहिले की, “मोठ्या शक्तींमधील स्पर्धा आणि आंतरराष्ट्रीय नियमांकडे धोकादायक दुर्लक्ष यामुळे जागतिक व्यवस्था दबावाखाली आहे. सशस्त्र संघर्ष आणि हवामान संकटाचा विनाशकारी परिणाम होत आहे. समाज देखील अधिक ध्रुवीकृत होत आहेत.”
ग्लोबल ट्रान्सपरन्सीच्या मते, या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी जगाला तत्त्वनिष्ठ नेते आणि मजबूत, स्वतंत्र संस्थांची आवश्यकता आहे जे सार्वजनिक हिताचे रक्षण करण्यासाठी सचोटीने काम करतात.
