शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
VIRAL VIDEO: विज्ञानाचा सर्वात सुंदर दृष्टीभ्रम! रशियात एकाच वेळी चार चंद्राचे दर्शन; 'Moon Dog'च्या दुर्मिळ घटनेने जग आश्चर्यचकित ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
4 Moons in Russia St Petersburg video : निसर्ग आपल्यासमोर वेळोवेळी अशी काही आश्चर्ये मांडतो की विज्ञानालाही थक्क व्हावे लागते. रशियातील (Russia) ऐतिहासिक शहर ‘सेंट पीटर्सबर्ग’ सध्या अशाच एका अद्भूत खगोलीय घटनेचे साक्षीदार बनले आहे. रविवारी रात्री जेव्हा येथील नागरिक बाहेर पडले, तेव्हा आकाशातील दृश्य पाहून त्यांच्या डोळ्यांवर त्यांचा विश्वासच बसेना. आकाशात एक नाही, दोन नाही तर चक्क चार चंद्र प्रकाशत होते. ही घटना सोशल मीडियावर वाऱ्यासारखी पसरली असून, याचे व्हिडिओ पाहून जगभरातील खगोलप्रेमींमध्ये कुतूहल निर्माण झाले आहे.
१ फेब्रुवारीच्या कडाक्याच्या थंडीत सेंट पीटर्सबर्गचे आकाश निरभ्र होते. अचानक चंद्राच्या भोवती प्रकाशाचे एक वर्तुळ तयार झाले आणि त्या वर्तुळातून आणखी तीन चंद्र दिसू लागले. हे दृश्य इतके स्पष्ट आणि तेजस्वी होते की काही क्षणांसाठी लोकांना वाटले की हा एखादा परग्रहावरील संकेत आहे. स्थानिक लोकांनी तातडीने हे दृश्य आपल्या मोबाईल कॅमेऱ्यात कैद केले. अवघ्या काही तासांत ‘4 Moons in Russia’ हा हॅशटॅग जागतिक स्तरावर ट्रेंड करू लागला.
Four moons appear over Russia’s St. Petersburg The spectacle, known as a paraselene, was created by moonlight bending through ice crystals in the frosty atmosphere pic.twitter.com/J5C5h4uDx8 — RT (@RT_com) February 1, 2026
credit – social media and Twitter
खगोलशास्त्रज्ञांच्या मते, ही घटना विज्ञानाच्या भाषेत ‘पॅरासेलिन’ किंवा सामान्य भाषेत ‘मून डॉग’ (Moon Dog) म्हणून ओळखली जाते. हा एक ‘ऑप्टिकल इल्युजन’ म्हणजेच दृष्टीभ्रम आहे. जेव्हा वातावरणातील उंचावर असलेल्या ‘सायरस’ ढगांमध्ये बर्फाचे छोटे स्फटिक तयार होतात, तेव्हा ते एका प्रिझमप्रमाणे काम करतात. चंद्रप्रकाश जेव्हा या सहाकोनी स्फटिकांमधून २२ अंशाच्या कोनातून आरपार जातो, तेव्हा त्याचे अपवर्तन (Refraction) होते. यामुळे मूळ चंद्राच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूला दोन किंवा त्याहून अधिक तेजस्वी ठिपके तयार होतात, जे हुबेहूब चंद्रासारखेच दिसतात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Election : नेपाळमध्ये ‘MI-6’ चा गुप्त प्रवेश! माजी RAW एजंटचा खळबळजनक खुलासा; भारतावर होणार आघात?
ही घटना घडण्यासाठी विशिष्ट वातावरणीय परिस्थितीची आवश्यकता असते. सेंट पीटर्सबर्गमध्ये सध्या तापमान उणे २० अंश सेल्सिअसच्या खाली गेले आहे. इतक्या प्रचंड थंडीमुळे हवेतील बाष्पाचे रूपांतर बर्फाच्या सूक्ष्म स्फटिकांमध्ये झाले. ज्याप्रमाणे दिवसा ‘सन डॉग’ (Sun Dog) मुळे अनेक सूर्य दिसतात, त्याचप्रमाणे रात्रीच्या वेळी चंद्राचा प्रकाश पुरेसा तेजस्वी असल्यास अशा प्रकारचे ‘मून डॉग्स’ तयार होतात. काल रात्री पौर्णिमेच्या जवळचा काळ असल्याने चंद्राचा प्रकाश अधिक तीव्र होता, ज्यामुळे एकाच वेळी चार चंद्र दिसण्याचा दुर्मिळ योग जुळून आला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Operation Herof 2.0: पाकिस्तानच्या छाताडावर ‘बीएलए’चा प्रहार! 150 सैनिकांचा मृत्यू आणि 35 तासांपासून बलुचिस्तानमध्ये रक्ताची होळी
अशा घटना जुन्या काळी अशुभ मानल्या जात असत. मात्र, आधुनिक विज्ञानाने हे सिद्ध केले आहे की हा केवळ प्रकाशाचा खेळ आहे. रशियन हवामान खात्याने स्पष्ट केले आहे की, कडाक्याच्या थंडीत अशा घटना दिसणे शक्य आहे, मात्र ‘एकाच वेळी चार चंद्र’ दिसणे हे अत्यंत दुर्मिळ आहे. ही निसर्गाची अफाट किमया असून मानवी अस्तित्वासाठी याचा कोणताही धोका नाही.
Ans: मून डॉग किंवा पॅरासेलिन हा एक प्रकाश भ्रम आहे, जो वातावरणातील बर्फाच्या स्फटिकांमधून चंद्रप्रकाश परावर्तित झाल्यावर निर्माण होतो.
Ans: सेंट पीटर्सबर्गमध्ये तापमान उणे २० अंशांच्या खाली गेल्याने हवेत बर्फाचे सहाकोनी स्फटिक तयार झाले, ज्यांनी प्रिझमसारखे काम करून चंद्राच्या अनेक प्रतिमा तयार केल्या.
