गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
भारताच्या चिनाब जलविद्युत प्रकल्पामुळे पाकिस्तानमध्ये खळबळ उडाली आहे, ज्यामुळे सिंधू पाणी कराराची मागणी वाढली आहे ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
India-Pakistan Water Dispute : भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध पुन्हा एकदा टोकाला पोहोचले आहेत. जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे झालेल्या भीषण दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने १९६० चा ऐतिहासिक सिंधू पाणी करार (Indus Waters Treaty) स्थगित केला आहे. या धक्क्यातून पाकिस्तान सावरत असतानाच, भारताने आता चिनाब नदीवर दुलहस्ती फेज-२ (Dulhasti Phase-II) या मोठ्या जलविद्युत प्रकल्पाची घोषणा केली आहे. या निर्णयामुळे पाकिस्तानमध्ये हाहाकार माजला असून, “भारताने आम्हाला विश्वासात न घेता हे पाऊल उचलले आहे,” अशी ओरड पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सुरू केली आहे.
किश्तवाड जिल्ह्यातील चिनाब नदीवर उभारला जाणारा हा २६० मेगावॅटचा जलविद्युत प्रकल्प भारतासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा आहे. सुमारे ३,२७७ कोटी रुपये खर्चून बांधला जाणारा हा प्रकल्प ‘रन-ऑफ-द-रिव्हर’ (Run-of-the-river) तत्त्वावर आधारित आहे. जुन्या करारानुसार, चिनाब नदीच्या पाण्यावर पाकिस्तानचा अधिकार होता आणि भारत केवळ मर्यादित वापर करू शकत होता. मात्र, आता हा करार स्थगित झाल्यामुळे भारत या नद्यांच्या पाण्याचा पूर्ण क्षमतेने वापर करण्यासाठी सज्ज झाला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India Diplomacy : पाकिस्तानची उलटी गिनती सुरू! ट्रम्प आता भारताच्या प्रेमात; 2026 मध्ये बदलणार जगाचा नकाशा
पाकिस्तानचे परराष्ट्र प्रवक्ते ताहिर हुसेन अंद्राबी यांनी पत्रकार परिषदेत भारतावर तीव्र टीका केली. अंद्राबी म्हणाले, “भारत आंतरराष्ट्रीय कायद्यांचे उल्लंघन करत आहे. दुलहस्ती-२ प्रकल्पाची तांत्रिक माहिती पाकिस्तानला देण्यात आलेली नाही. नदीचे पाणी अडवणे म्हणजे पाकिस्तानच्या कृषी क्षेत्रावर आणि अन्नसुरक्षेवर थेट हल्ला आहे.” पाकिस्तानने या प्रकरणाची संयुक्त चौकशी आणि पुन्हा एकदा चर्चेचा प्रस्ताव दिला आहे. मात्र, भारताने “दहशतवाद आणि चर्चा एकत्र होऊ शकत नाही,” या आपल्या जुन्या भूमिकेचा पुनरुच्चार केला आहे.
BREAKING Indus Water Treaty with Pakistan in abeyance, Centre clears Dulhasti hydel project on Chenab BLOOD & WATER CANNOT FLOW TOGETHER 🔥 pic.twitter.com/K9XCuFvdDR — Frontalforce 🇮🇳 (@FrontalForce) December 27, 2025
credit : social media and Twitter
पाकिस्तान हा प्रामुख्याने सिंधू, झेलम आणि चिनाब या नद्यांच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. जर भारताने आपली धरणे आणि जलाशयांची साठवण क्षमता वाढवली, तर पाकिस्तानच्या पंजाब आणि सिंध प्रांतात दुष्काळाची भीषण परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मे २०२५ मध्ये भारताने या नद्यांवरील डझनभर प्रकल्पांना गती दिली असून, अनेक जुन्या धरणांची साठवण क्षमता वाढवण्यासाठी गाळ काढण्याचे (Dredging) कामही सुरू केले आहे. यामुळे पाकिस्तानच्या रब्बी हंगामातील पिकांवर मोठे संकट ओढवले आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Secret Meeting : भारत-जमात ‘सिक्रेट’ खलबतं! शफीकुर रहमान यांचा खळबळजनक खुलासा; ढाकामध्ये नेमकं काय शिजतंय?
भारताने जागतिक समुदायाला स्पष्ट केले आहे की, पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवादामुळे भारताला हा कठोर निर्णय घ्यावा लागला आहे. अमेरिकेतील नवनिर्वाचित ट्रम्प प्रशासन या वादावर काय भूमिका घेते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. दरम्यान, भारतीय सुरक्षा दलांनी काश्मीर खोऱ्यात आपली पकड मजबूत केली असून, जलविद्युत प्रकल्पांच्या सुरक्षेसाठी विशेष तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत.
Ans: हा प्रकल्प जम्मू-काश्मीरमधील किश्तवाड जिल्ह्यातून वाहणाऱ्या चिनाब (Chenab) नदीवर आहे.
Ans: एप्रिल २०२५ मध्ये पहलगाम येथे झालेल्या भीषण दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने राष्ट्रीय सुरक्षेचे कारण देत हा करार स्थगित केला.
Ans: १९६० चा करार जागतिक बँकेच्या मध्यस्थीने झाला होता, मात्र सध्या भारताने घेतलेल्या कठोर भूमिकेमुळे जागतिक बँक या वादात तोडगा काढण्यासाठी धडपडत आहे.
