होर्मुझमध्ये इराणचा 'मास्टरस्ट्रोक': समुद्राखाली सुरुंगांचे जाळे; अमेरिकन नौदलाचीही माघार! ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Strait of Hormuz Blockade : जागतिक अर्थव्यवस्थेची ‘जीवनरेखा’ मानली जाणारी होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) आता मृत्यूचा सापळा बनली आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील युद्ध आता अशा वळणावर आले आहे जिथे संपूर्ण जगाचा इंधन पुरवठा धोक्यात आला आहे. ‘वॉल स्ट्रीट जर्नल’च्या ताज्या अहवालानुसार, इराणने या अरुंद समुद्री मार्गाच्या तळाशी मोठ्या प्रमाणावर भूसुरुंग बसवले आहेत. हे सुरुंग इतके घातक आहेत की ते शोधून नष्ट करण्यासाठी किमान ३० दिवसांचा कालावधी लागू शकतो. या एका निर्णयामुळे जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमतीने प्रति बॅरल १०० डॉलर्सचा टप्पा ओलांडला असून, येत्या काळात हा भडका उडण्याची शक्यता आहे.
परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेता, जगातील सर्वात शक्तिशाली मानल्या जाणाऱ्या अमेरिकन नौदलाने (US Navy) एक पाऊल मागे घेतले आहे. अमेरिकन लष्करी अधिकाऱ्यांच्या मते, इराणने पेरलेले सुरुंग तातडीने काढणे अशक्य आहे. त्यामुळे या मार्गावरून जाणाऱ्या कोणत्याही मालवाहू किंवा तेलवाहू जहाजाला सुरक्षा कवच (Escort) देण्यास अमेरिकेने नकार दिला आहे. याचाच अर्थ, आता या मार्गावरून जाणारे कोणतेही जहाज इराणच्या सुरुंगांना बळी पडू शकते. अमेरिकेच्या या निर्णयामुळे व्यापारी जहाजांमध्ये भीतीचे वातावरण असून शेकडो जहाजे समुद्रात जिथे आहेत तिथेच थांबली आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Oil Crisis: इंधन दर कमी होणार? भारताला युद्धातही दिलासा; आपत्कालीन साठ्यातून 400 दशलक्ष बॅरल तेल सोडण्याच्या IEA चा निर्णय
‘द गार्डियन’च्या वृत्तानुसार, जर होर्मुझची सामुद्रधुनी महिनाभर बंद राहिली, तर कच्च्या तेलाचा दर प्रति बॅरल १५० डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकतो. इराणने तर अधिक आक्रमक पवित्रा घेत इशारा दिला आहे की, युद्ध तीव्र झाल्यास हा दर २०० डॉलर्सपर्यंत जाईल. इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्डने (IRGC) स्पष्ट केले आहे की, जोपर्यंत त्यांच्या मागण्या मान्य होत नाहीत, तोपर्यंत होर्मुझमधून एक थेंबही तेल बाहेर जाऊ दिले जाणार नाही. याचा थेट फटका भारत, चीन, जपान आणि युरोपातील देशांना बसणार आहे, जे आपल्या तेलाच्या गरजेसाठी या मार्गावर अवलंबून आहेत.
🚨🇮🇷 BREAKING: Iran has reportedly deployed around a dozen naval mines in the Strait of Hormuz, according to Reuters sources. The move could complicate reopening the world’s most critical oil chokepoint, where ~20% of global oil flows.#Breaking #Iran #Hormuz #Oil pic.twitter.com/YpPeguIpcB — Planet Report HQ (@PlanetReportHQ) March 11, 2026
credit – social media and Twitter
होर्मुझची सामुद्रधुनी जगासाठी इतकी महत्त्वाची का आहे, हे या तीन मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते: १. तेलाचा महामार्ग: जगातील एकूण कच्च्या तेलाच्या व्यापारापैकी एक तृतीयांश व्यापार याच मार्गावरून होतो. दररोज सुमारे २ कोटी बॅरल तेल येथून वाहून नेले जाते. २. गॅस पुरवठा: कतारमधून होणारी जगातील २० टक्के एलएनजी (LNG) निर्यात याच सामुद्रधुनीतून होते. हा मार्ग बंद होणे म्हणजे जगातील अनेक देशांमधील वीज आणि उद्योग ठप्प होणे होय. ३. इराणचे नियंत्रण: हा मार्ग इराणच्या सीमेला लागून असून त्यावर IRGC चे पूर्ण नियंत्रण आहे. त्यामुळेच इराणकडे जगाची आर्थिक नाडी दाटण्याची ताकद आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Cyber Warfare: रणांगणासोबत सायबर रणभूमीवरही घनघोर लढाई; इराणची इंटरनेट सेवा कोलमडली; तर अमेरिकेचा 50 TB डेटा चोरीला
होर्मुझ बंद झाल्याचा अर्थ केवळ तेलाच्या किमती वाढणे असा नाही, तर अन्नापासून ते औषधांपर्यंत प्रत्येक जीवनावश्यक वस्तू महागणे असा आहे. जर ३० दिवसांत हा मार्ग खुला झाला नाही, तर जगाला इतिहासातील सर्वात मोठ्या आर्थिक मंदीचा सामना करावा लागू शकतो. आता जगाचे डोळे याकडे लागले आहेत की, अमेरिका आणि मित्र राष्ट्र या सुरुंगांच्या संकटातून मार्ग कसा काढतात.
Ans: अमेरिका आणि इस्रायलसोबत सुरू असलेल्या युद्धाचा भाग म्हणून इराणने या मार्गाखाली भूसुरुंग बसवून जागतिक तेल पुरवठा रोखला आहे.
Ans: अहवालानुसार, समुद्रातील सुरुंग सुरक्षितपणे काढण्यासाठी किमान ३० दिवसांचा कालावधी लागू शकतो.
Ans: भारत आपल्या कच्च्या तेलाची मोठी आयात या मार्गावरून करतो. होर्मुझ बंद झाल्यामुळे भारतात पेट्रोल-डिझेलच्या किमती प्रचंड वाढू शकतात.
