रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: एआय जनरेटेड)
एक्सिओसने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या एका अहवालानुसार, होर्मुझ (Hormuz) सामुद्रधुनीत अमेरिकेन नौदलाची पकड अधिक घट्ट झाली आहे. ज्यामुळे इराणला आपले कच्चे तेल जागतिक बाजारपेठेपर्यंत पोहोचवणे कठीण जात आहे. परिणामी इराणला दररोज तब्बल ४.८ अब्बज म्हणजे जवळपास ४५ हजार कोटींचे नुकसान सहन करावे लागत आहे.
पेटांगॉनने दिलेल्या माहितीनुसार, अमेरिकेने १३ एप्रिलपासून इराणच्या नाकेबंदीसाठी एक मोहीम सुरु केली आहे. या अंतर्गत इराणचे तेल आणि इतर प्रतिबंधित 40 मालवाहू जहाजांना मार्ग बदलावा लागला आहे. अमेरिकेचा उद्देश इराणची आर्थिक कोंडी करुन नमतं करण्याचा आहे.
अमेरिकेचे ट्रेझरी सचिव स्कॉट यांनी अधिकृतपणे होर्मुझवर अमेरिकेच्या नियंत्रणाची घोषणाही केली आहे. जोपर्यंत परिस्थिती सामान्य होत नाही, तोपर्यंत अमेरिका इराणच्या जहाजांची नाकेबंदी थांबवणार नाही असे त्यांनी म्हटले आहे.
अमेरिकेच्या या नाकेबंदीचा इराणला मोठा फटका बसला आहे. कडक नाकेबंदीमुळे इराणमध्ये परदेशी चलनाची टंचाई निर्माण झाली आहे. तसेच जीवनावश्यक वस्तूंचा तुटवडाही निर्माण होऊ लागला आहे. याशिवाय इराणमध्ये अंतर्गत राजकारणातही मोठा वाद पेटला आहे. एकीकडे अमेरिकेला जशाच तशे उत्तर देण्याचे म्हणत आहे, तर दुसरीकडे वाढत्या आर्थिक दबावामुळे दुसरा गट चर्चेसाठी आग्रही झाला आहे.
याच दरम्यान इराणने मे २०२६ च्या सुरुवातील अमेरिकेला १४ अटींचा शांतता प्रस्ताव पाठवला होता. परंतु अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी हा प्रस्ताव फेटाळला आहे. यातील अटी त्यांना अमान्य असल्याचे म्हणत मोठ्या लष्करी कारवाईचे संकेत दिले आहेत. तर दुसरीकडे इराणने देखील ट्रम्प यांच्या धमकीला चोख प्रत्युत्तर देण्याची तयारी ठेवली आहे. यामुळे सध्या युद्धाची ठिणगी पुन्हा पेटण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
Oil Tanker Hijack : येमेनच्या समुद्रात खळबळ! सोमालियाई डाकूंचा तेलवाहू जहाजावर ताबा, हाय-अलर्ट जारी
Ans: होर्मुझ हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा सागरी तेल मार्ग आहे. या मार्गावरुनच इराणचा तेल व्याराच्या निर्यातीचा मोठा हिस्सा जातो. अमेरिकेने या मार्गावर केलेल्या नाकेबंदीमुळे इराणला जागतिक बाजारात तेल विकणे कठीण जात आहे. यामुळे दररोज ४५ कोटींहून अधिक नुकसान होत आहे. तसेच देशा परदेशी चलनाची टंचाई आणि जीवनावश्यक वस्तूंचा तुटवडाही निर्माण झाला आहे.
Ans: अमेरिकेच्या मते, इराणच्या नाकेबंदीमुळे त्यांच्यावर आर्थिक दबाव निर्माण होईल. इराणला या मार्गावरुन मिळणार निधी रोखल्यास मध्यपूर्वीत दहशतवाद पसरवण्याच्या इराणच्या धोरणाला फटका बसेल. यामुळे इराण वाटाघाटींच्या टेबलावर येईल.
Ans: अमेरिकेच्या नाकेबंदीचा इराणने तीव्र निषेध केला आहे. इराणने याला त्यांच्यावर आर्थिक दबावा निर्माण केला जात असल्याचे मानले आहे. मात्र या दबावाला बळी पडणार नाही आणि कोणत्याही अटी मान्य करणार नाही असे इराणने स्पष्ट केले आहे.
