शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
US Iran War : चीन-रशियाला मोठा धक्का? अमेरिकेने उडवला इराणमधील सर्वात महत्त्वाचा पूल (फोटो सौजन्य: एआय)
हा पूल इराणच्या तुर्कमेनिस्तान आणि व्यापक मध्य आशियाई नेटवर्कसोबतच्या उत्तर रेल्वे जोडणीचा एक भाग आहे, ज्यामुळे तो लष्करी रसद, नागरी व्यापार, निबंध असूनही कामकाज करण्याची क्षमता आणि एक पर्यायी वाहतूक मार्ग म्हणून अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. इराण आधीच आपल्या दक्षिणेकडील बंदरे, ऊर्जा पायाभूत सुविधा आणि आखाताकडे जाणाऱ्या व्यापारी मार्गांवर दबावाचा सामना करत आहे.
या हल्ल्याचा परिणाम तुर्कमेनिस्तान, कझाकस्तान आणि इतर मध्य आशियाई देशांवरही होऊ शकतो. चीनसाठी, इराणमधून जाणाऱ्या कॉरिडॉरमधील व्यत्ययामुळे पूर्व आशिया, मध्य आशिया आणि मध्य पूर्वेला जोडणाऱ्या लांब पुरवठा साखळीतील अनिश्चितता वाढते. रशियासाठी, इराणच्या वाहतूक पायाभूत सुविधांचे नुकसान झाल्यास दक्षिणेकडील मार्गामध्ये अडथळा येऊ शकतो.
अक टेकेह खान पूल गोरगान-इंचेह बोरुन रेल्वेमार्गावर स्थित आहे, जो इराणच्या अंतर्गत भागाला तुर्कमेनिस्तानसोबतच्या ईशान्य सीमेशी जोडणारा एक महत्त्वाचा दुवा आहे. तो दक्षिणेला इराणच्या राष्ट्रीय रेल्वे नेटवर्कला आणि उत्तरेला २०१४ मध्ये उ‌द्घाटन झालेल्या कझाकस्तान-तुर्कमेनिस्तान-इराण कॉरिडॉरला, तसेच रशिया, चीन आणि व्यापक युरेशियन बाजारपेठांना जोडतो.
तो आंतरराष्ट्रीय उत्तर-दक्षिण वाहतूक कॉरिडॉरला पूरक आहे आणि सागरी मार्गाच्या धोक्यांना पर्याय उपलब्ध करून देऊन चीनच्या ‘ बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह’च्या महत्त्वाकांक्षेशी सुसंगत आहे. चीनमधून येणाऱ्या मालगाड्याही या कॉरिडॉरमधून जातात. हल्ल्यापूर्वी, चीनची मालवाहतूक तिप्पट झाली होती. शिवाय, २०२५ च्या अखेरीपासून, पाश्चात्य देशांकडून समुद्रात अडथळा येण्याच्या भीतीशिवाय थेट इराणला सुरक्षितपणे माल पोहोचवण्यासाठी रशिया या विशिष्ट भूमार्गावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.
आता, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरून इराणमध्ये मतभेद निर्माण होऊ लागले आहेत. इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉप्सचे (आयआरजीसी) कट्टरपंथी कमांडर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर नियंत्रण ठेवण्याच्या आणि अमेरिकेविरुद्धचा लढा सुरू ठेवण्याच्या बाजूने आहेत, तर इराणचे निवडून आलेले नेते मसूद पेझेश्कियन आणि संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बाकेर गालिबाफ यांना या संकटावर वाटाघाटीद्वारे तोडगा हवा आहे.
इराणने जाहीर केले आहे की, सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनेई हे मंगळवारी तेहरानमध्ये त्यांचे वडील अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्यासाठी एक श्रद्धांजली सभा आयोजित करतील. खामेनेई स्वतः या कार्यक्रमाला उपस्थित राहतील की नाही हे अद्याप स्पष्ट नाही. घोषणेनुसार, हा कार्यक्रम मंगळवारी सायंकाळी ५ ते ७ या वेळेत आयोजित केला जाईल. या सूचनेत या कार्यक्रमाचा उल्लेख ‘शहीद मुजाहिद इमाम’ यांच्यासाठीची श्रद्धांजली सभा असा करण्यात आला आहे.
