शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
भारतातील १ लाख टन बासमती तांदूळ आणि २००० कोटी रुपये अडकले, कारण काय? जाणून घ्या (फोटो सौजन्य - Pinterest)
भारतातून निर्यात होणारा सुमारे एक लाख टन बासमती तांदूळ बंदरात अडकला आहे. प्रत्यक्षात हा तांदूळ इराणला पाठवला जाणार होता, परंतु इस्रायल आणि इराणमधील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे हा माल बंदरात अडकला आहे. भारताच्या एकूण बासमती तांदळाच्या निर्यातीपैकी सुमारे १८ ते २० टक्के इराण खरेदी करतो. परंतु, सध्याच्या परिस्थितीत तांदूळ पाठवणे कठीण झाले आहे.
ऑल इंडिया राईस एक्सपोर्टर्स असोसिएशन (AIREA) चे अध्यक्ष सतीश गोयल यांनी सांगितले आहे की गुजरातमधील कांडला आणि मुंद्रा बंदरांवर सुमारे १ लाख टन बासमती तांदूळ भरला जातो, परंतु इराण आणि इस्रायलमधील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे जहाजांची कमतरता आहे आणि रोग संरक्षण उपलब्ध नसल्यामुळे ते तिथेच अडकले आहे.
खरं तर, आंतरराष्ट्रीय वाद आणि युद्ध यासारख्या परिस्थितींचा समावेश सामान्यतः सागरी विमा पॉलिसींमध्ये केला जात नाही. अशा परिस्थितीत, निर्यातदार माल पाठवू शकत नाहीत किंवा त्यांना पेमेंटची हमी मिळत नाही.
तांदळाची निर्यात थांबल्यामुळे हरियाणा सर्वाधिक प्रभावित झाला आहे. भारतातून इराणला पाठवल्या जाणाऱ्या बासमती तांदळाच्या सुमारे एक तृतीयांश भाग एकट्या हरियाणामधून जातो. कर्नाल, कैथल आणि सोनीपत येथील निर्यातदारांचे म्हणणे आहे की तांदळाच्या खेप पाठवण्याची गती मंदावली आहे. माल पाठवण्यास विलंब होत आहे आणि देयके देखील अडकली आहेत.
हरियाणा तांदूळ निर्यातदार संघटनेचे अध्यक्ष सुशील जैन म्हणाले, “दरवर्षी भारतातून सुमारे १० लाख मेट्रिक टन बासमती तांदूळ इराणला पाठवला जातो, ज्यापैकी ३० ते ३५ टक्के हरियाणामधून जातो. त्यांनी असेही सांगितले की, १,५०० कोटी ते २००० कोटी रुपयांच्या सुमारे २ लाख मेट्रिक टन तांदळाचे पेमेंटही अडकले आहे.
निर्यातीत घट झाल्याचा परिणाम आता देशांतर्गत बाजारपेठेतही दिसून येत आहे. हरियाणा तांदूळ निर्यातदार संघटनेच्या मते, बासमती तांदळाच्या किमती प्रति किलो ४ ते ५ रुपयांनी घसरल्या आहेत. जर हे संकट दीर्घकाळ चालू राहिले तर त्याचा भारतीय निर्यातदारांच्या आर्थिक स्थितीवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा त्यांनी दिला आहे.
निर्यातीत घट झाल्याचा परिणाम आता देशांतर्गत बाजारपेठेतही दिसून येत आहे. हरियाणा तांदूळ निर्यातदार संघटनेच्या मते, बासमती तांदळाच्या किमती प्रति किलो ४ ते ५ रुपयांनी घसरल्या आहेत. जर हे संकट दीर्घकाळ चालू राहिले तर त्याचा भारतीय निर्यातदारांच्या आर्थिक स्थितीवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा त्यांनी दिला आहे.
सौदी अरेबियानंतर, इराण हा भारताच्या बासमती तांदळासाठी दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा बाजार आहे. २०२३-२४ या आर्थिक वर्षात भारताने इराणला सुमारे १० लाख टन बासमती तांदळाची निर्यात केली. त्याच वेळी, २०२३-२४ या संपूर्ण आर्थिक वर्षात भारताने एकूण सुमारे ६० लाख टन बासमती तांदळाची निर्यात केली. भारत प्रामुख्याने मध्य पूर्व आणि पश्चिम आशियातील देशांना – इराक, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि अमेरिका येथे तांदळाची निर्यात करतो.
