सोन्याच्या कर्जात वाढ (फोटो सौजन्य - iStock)
वैयक्तिक कर्जे आता एकूण बँक कर्जाच्या ३४.५ टक्के किंवा जवळजवळ एक तृतीयांश आहेत. या वाढीमध्ये सोन्याच्या कर्जांचा वाटा ९ टक्के आहे. गेल्या दोन वर्षांत, जानेवारी २०२४ ते जानेवारी २०२६ पर्यंत, सोन्याच्या कर्जांमध्ये अंदाजे ३.१ लाख कोटी रुपयांची वाढ झाली आहे. ही ३३८ टक्क्यांची वाढ दर्शवते, म्हणजेच पोर्टफोलिओ चौपटीने वाढला आहे.
या वाढीचे कारण काय आहे?
या जलद वाढीची दोन मुख्य कारणे आहेत. पहिले म्हणजे, गेल्या दोन वर्षांत सोन्याच्या किमतीत १५२ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. सोन्याच्या किमती वाढल्यामुळे, लोक उच्च-मूल्य असलेल्या दागिन्यांना गहाण ठेवून अधिक पैसे मिळवू शकतात. दुसरे म्हणजे, आरबीआयने असा नियम स्थापित केला आहे की सोन्याने सुरक्षित केलेले कर्ज सुवर्ण कर्ज श्रेणी अंतर्गत नोंदवले पाहिजे. पूर्वी काही बँका वेगवेगळ्या पद्धती वापरत असत, परंतु आता अहवाल प्रमाणित केला जात आहे आणि हा विभाग अधिक दृश्यमान होत आहे.
वैयक्तिक कर्जांमध्ये सुवर्ण कर्जे महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात कारण ती सुरक्षित कर्जे आहेत. सोन्याच्या तारणामुळे बँकांसाठी जोखीम कमी होते, ज्यामुळे त्यांना अधिक सहजपणे कर्ज देता येते. सामान्य लोक, विशेषतः लहान व्यवसाय, शेतकरी किंवा घरगुती गरजा पूर्ण करणारे लोक ही कर्जे घेतात कारण ती सहज उपलब्ध असतात आणि व्याजदर इतर असुरक्षित कर्जांपेक्षा कमी असतात. एनबीएफसी देखील या क्षेत्रात खूप सक्रिय आहेत, बँकांकडून कर्ज घेतात आणि नंतर व्यक्तींना कर्ज देतात. सेवा क्षेत्रात एनबीएफसी कर्ज सर्वात वेगाने वाढत आहे.
₹२१.८ लाख कोटी किमतीची नवीन कर्जे
दुसरीकडे, औद्योगिक कर्जात एमएसएमईंना कर्जे वेगाने वाढत आहेत, परंतु मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्या कमी कर्ज घेत आहेत. या आर्थिक वर्षात आतापर्यंत एकूण बिगर-खाद्य बँक कर्ज १२ टक्क्यांनी वाढले आहे, ज्यामध्ये २१.८ लाख कोटी रुपयांची नवीन कर्जे आहेत. वैयक्तिक कर्जे सुवर्ण कर्जांना चालना देत आहेत, ज्यामुळे एकूण बँक कर्जाच्या वाढीला पाठिंबा मिळत आहे.
या ट्रेंडवरून असे दिसून येते की लोक सुरक्षित कर्जाकडे अधिकाधिक वळत आहेत कारण सोने हा एक सुरक्षित आणि सोयीस्कर मार्ग आहे. ग्रामीण भागात जिथे बँक प्रवेश चांगला आहे परंतु क्रेडिट स्कोअर कमी आहेत तिथे सोन्याचे कर्ज खूप लोकप्रिय आहे. सोन्याच्या किमती वाढल्याने हा ट्रेंड सुरू राहू शकतो. गरजेच्या वेळी वित्तपुरवठा सहज उपलब्ध असणे भारतीयांसाठी चांगले असले तरी, सोन्याच्या किमतींवर लक्ष ठेवणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण घसरणीचा परिणाम होऊ शकतो.
