(फोटो सौजन्य: chatgpt)
RBI ने गुपचूपपणे १२ अब्ज डॉलर्स म्हणजेच अंदाजे १.१४ लाख कोटी रुपयांचे सोने विकून टाकलं असा दावा मंगळवारी प्रसिद्ध झालेल्या एका प्रसारमाध्यम अहवालात करण्यात आला होता. अर्थतज्ज्ञ अभिषेक गुप्ता यांचा संदर्भ देत, ‘ब्लूमबर्ग इकॉनॉमिक्स’च्या एका अहवालात असं प्रतिपादन करण्यात आले होते की, मध्यवर्ती बँकेने २२ मे रोजी संपणाऱ्या दोन आठवड्यांच्या कालावधीत हे सोने विकलं आहे. या सगळ्या गोंधळावर आता सरकारने स्पष्टीकरण जारी केले आहे. नेमकं काय म्हणालं सरकार? आणि या दाव्याबाबत नेमकं काय म्हणणं आहे ? जाणून घेऊयात.
सरकारने म्हटले आहे की, या दाव्यात काहीही तथ्य नाही आणि ही पूर्णपणे खोटी बातमी आहे. एका निवेदनात, सरकारने दुजोरा दिला की या अहवालाला कोणताही वस्तुनिष्ठ आधार नाही. आरबीआयच्या माहितीनुसार, देशाच्या परकीय चलन साठ्यामध्ये सोन्याचा वाटा सप्टेंबर २०२५ च्या अखेरीस १३.९२ टक्के इतका होता; हा आकडा ३१ मार्च २०२६ पर्यंत वाढून १६.७० टक्के झाला आणि २२ मे २०२६ पर्यंत तो १६.८५ टक्क्यांवर पोहोचला. आरबीआयने आपल्या मासिक बुलेटिनमध्ये स्वतःच्या प्रत्यक्ष सोन्याच्या साठ्याबाबतही तपशील दिले आहेत. आरबीआयच्या माहितीनुसार, त्यांचा सोन्याचा साठा ८८०.५२ टन इतका कायम आहे.
A news report published by @Bloomberg states that RBI may have sold gold amounting to approximately USD 12 billion.#PIBFactCheck ❌ This claim is FAKE ✔️ According to @RBI, the share of gold in India’s foreign exchange reserves rose from 13.92% at end-September 2025 to 16.70%… pic.twitter.com/eVjxPxEv1i — PIB Fact Check (@PIBFactCheck) June 3, 2026
RBI च्या मते, भारताच्या परकीय चलन साठ्यामध्ये सोन्याचा वाटा सातत्याने वाढला आहे.
सप्टेंबर २०२५ च्या अखेरीस, सोन्याचा हा वाटा १३.९२% इतका होता.
३१ मार्च २०२६ पर्यंत, हा वाटा वाढून १६.७०% वर पोहोचला.
२२ मे २०२६ पर्यंत, यात आणखी वाढ झाली आणि तो १६.८५% पर्यंत पोहोचला.
याचा अर्थ स्पष्ट आहे: जर आरबीआयने मोठ्या प्रमाणावर सोन्याची विक्री केली असती, तर परकीय चलन साठ्यातील सोन्याचा वाटा वाढण्याऐवजी कमी झालेला दिसून आला असता.
ब्लूमबर्गच्या एका अहवालात असा दावा करण्यात आला आहे की, पश्चिम आशियामध्ये सुरू असलेल्या तणावाचे भारतावरील प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी आणि आपल्या परकीय चलन मालमत्तेचे रक्षण करण्यासाठी, रिझर्व्ह बँकेने आपल्या सोन्याच्या साठ्यातील काही भाग विकला आहे. या अहवालानुसार, मार्च महिन्याच्या अखेरीस आरबीआयकडे ८८०.५२ मेट्रिक टन सोने होते; ज्यापैकी ७७ टक्के सोने देशांतर्गत तिजोऱ्यांमध्ये साठवून ठेवण्यात आले होते. अवघ्या सहा महिन्यांपूर्वी, सोन्याचा केवळ ६६ टक्के साठा भारताच्या हद्दीत ठेवलेला होता. भारताचे जे सोने परदेशात ठेवलेले आहे, त्यातील बहुतांश साठा ‘बँक ऑफ इंग्लंड’ आणि ‘बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्स’ यांच्याकडे जमा आहे.
