मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
लहान व्यापारी ३ दिवसांत करू शकतील नोंदणी, 90 टक्के परतावा त्वरित मिळेल (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
GST 2.0 Marathi News: वस्तू आणि सेवा कर (जीएसटी) परिषदेने दोन प्रमुख अनुपालन सवलतींचा मार्ग मोकळा केला आहे, एक म्हणजे लहान आणि कमी जोखीम असलेल्या व्यवसायांसाठी सरलीकृत नोंदणी योजना आणि जलद परतावांसाठी जोखीम-आधारित चौकट. या वर्षी १ नोव्हेंबरपासून, पात्र अर्जदारांना स्वयंचलित प्रक्रियेद्वारे तीन कामकाजाच्या दिवसांत जीएसटी नोंदणी मिळेल, तर उलट शुल्क रचनेचा सामना करणाऱ्या निर्यातदारांना आणि कंपन्यांना त्यांच्या परताव्याच्या दाव्यांपैकी ९० टक्के त्वरित मिळतील.
केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर आणि सीमाशुल्क मंडळाचे (CBIC) अध्यक्ष संजय कुमार अग्रवाल म्हणाले की, ही योजना केंद्र आणि राज्य दोन्ही क्षेत्राधिकारांना व्यापेल आणि अर्जदारांना कमी जोखीम मानल्या जाणाऱ्या प्रकरणांमध्ये लागू होईल. “काही प्रकरणांमध्ये, जसे की सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSU) आणि सरकारी विभाग ज्यांची आधीच मजबूत कर ओळख आहे, त्यांना स्वयंचलित GST नोंदणी दिली जाईल. दुसरी श्रेणी म्हणजे अशा व्यवसायांची आहे जे प्रामुख्याने ग्राहकांना थेट विक्री करतात (B2C) जसे की किरकोळ विक्रेते, ब्युटी पार्लर आणि फिटनेस सेंटर,” अग्रवाल म्हणाले.
ते पुढे म्हणाले की, इतर प्रकरणांमध्ये, ज्यांचे बी२बी (व्यवसाय ते व्यवसाय) पुरवठ्यावरील जीएसटी देयता दरमहा २.५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नाही ते सुलभ नोंदणीचा पर्याय निवडू शकतात. ते म्हणाले, ‘जर भविष्यात त्यांनी ही मर्यादा ओलांडली तर ते योग्य छाननीनंतर सामान्य नोंदणीकडे जाऊ शकतात.’
सरकारच्या म्हणण्यानुसार, कमी जोखीम असलेले अर्जदार आणि जे अर्जदार स्वतःच्या मूल्यांकनानुसार असे ठरवतात की नोंदणीकृत व्यक्तींना त्यांच्या पुरवठ्यावरील त्यांची उत्पादन कर देयता दरमहा २.५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नाही (CGST, SGST/UTGST आणि IGST सह) त्यांना अर्ज सादर केल्याच्या तारखेपासून तीन कामकाजाच्या दिवसांच्या आत स्वयंचलितपणे नोंदणी दिली जाईल. सरकारने आधीच एका प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे की सुमारे ९६ टक्के नवीन अर्जदारांना या योजनेचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे आणि ती ऐच्छिक असेल आणि ऐच्छिक बाहेर पडण्याची परवानगी देखील असेल.
ग्रँट थॉर्नटन भारत एलएलपीचे भागीदार आणि कर विवाद व्यवस्थापन नेते मनोज मिश्रा यांच्या मते, या निर्णयामुळे लहान उद्योजकांसाठी असलेली सर्वात मोठी समस्या म्हणजे प्रक्रियात्मक विलंब दूर होईल. मिश्रा म्हणाले, ‘हे पाऊल केवळ अनुपालनाचा भार कमी करत नाही तर प्रामाणिक करदात्यांच्या प्रति विश्वासाचे एक मजबूत संकेत देखील देते. योजनेचे पर्यायी स्वरूप, तसेच सामील होण्याची आणि बाहेर पडण्याची लवचिकता, ती आणखी व्यावहारिक बनवते. विशेषतः औपचारिक बाजारपेठेत प्रवेश करणाऱ्या सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांसाठी (एमएसएमई). ही चौकट त्यांना पहिल्या दिवसापासूनच जटिल अनुपालनात अडकल्याशिवाय जलद बाजारपेठ प्रवेश आणि तरलता देईल.’
अनेक राज्यांमध्ये ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मद्वारे विक्री करणाऱ्या लहान पुरवठादारांसाठी सरलीकृत जीएसटी नोंदणी यंत्रणेलाही परिषदेने तत्वतः मान्यता दिली आहे. सध्याच्या जीएसटी चौकटीअंतर्गत प्रत्येक राज्यात ‘व्यवसायाचे प्रमुख स्थान’ राखण्यात या पुरवठादारांना आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. त्या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी सविस्तर पद्धती जीएसटी परिषदेसमोर ठेवल्या जातील, असे सरकारने प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे.
या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, निर्यात किंवा विशेष आर्थिक क्षेत्रांना (SEZ) पुरवठ्यासारख्या शून्य-रेटेड पुरवठ्यांवरील ९० टक्के परतावा दावे कर अधिकाऱ्यांद्वारे सिस्टम-चालित जोखीम मूल्यांकनाच्या आधारे मंजूर केले जातील. केवळ अपवादात्मक प्रकरणांमध्ये, जिथे जोखीम परिस्थिती असेल, दाव्यांची कसून तपासणी केली जाईल. या सुविधेतून काही श्रेणी वगळण्यासाठी अधिसूचना देखील जारी केली जाईल.
