बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
यंदाच्या जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त, महारत्न केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम असलेल्या हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (एचपीसीएल) ने स्वच्छ, हरित आणि अधिक जबाबदार भविष्य घडविण्याच्या आपल्या बांधिलकीचा पुनरुच्चार केला आहे. एचपीसीएलसाठी पर्यावरण संवर्धन ही केवळ घोषणा नसून नवोपक्रम, जबाबदारी आणि राष्ट्रनिर्मिती यांवर आधारित एक शाश्वत दृष्टीकोन आहे.
एचपी लुब्रिकंट्स आपल्या पर्यावरणीय प्रभावात घट करण्यासाठी शाश्वत पॅकेजिंग उपायांचा अवलंब करण्याच्या दिशेने ठोस पावले उचलत आहे. आपल्या लुब्रिकंट पोर्टफोलिओमध्ये एचपीसीएलने प्लास्टिक पॅकेजिंगमध्ये 30% ते 40% पोस्ट कन्झ्युमर रिसायकल्ड (PCR) सामग्रीचा यशस्वीपणे वापर सुरू केला आहे. यामुळे व्हर्जिन प्लास्टिकवरील अवलंबित्व कमी झाले असून परिपत्रक अर्थव्यवस्थेप्रती (Circular Economy) असलेली त्यांची बांधिलकी अधिक दृढ झाली आहे.
या बांधिलकीला आणखी एक पाऊल पुढे नेत, एचपी रेसर ग्रीन आता 100% पीसीआर (पोस्ट कन्झ्युमर रिसायकल्ड) पॅकेजिंगमध्ये उपलब्ध आहे. ही एक महत्त्वपूर्ण कामगिरी असून, उच्च कार्यक्षमता आणि पर्यावरणीय जबाबदारी या दोन्ही गोष्टी एकत्रितपणे साध्य होऊ शकतात, या विश्वासाचे ती प्रतीक आहे. हा उपक्रम दर्शवितो की नवोपक्रमाच्या माध्यमातून असे उत्पादने विकसित करता येतात, जी इंजिनचे संरक्षण करण्याबरोबरच पर्यावरणाच्या संवर्धनालाही हातभार लावतात.
याशिवाय, एचपीसीएल 100% पुनर्वापरयोग्य (Recyclable) टिन पॅकच्या निर्मितीद्वारे शाश्वत पॅकेजिंगला प्रोत्साहन देत आहे. हा उपक्रम जबाबदार संसाधन वापर, वजन आणि कचऱ्यातील घट तसेच पर्यावरण संरक्षणाप्रती असलेली त्यांची बांधिलकी अधिक मजबूत करतो, तसेच पॅकेजिंगची गुणवत्ता आणि कार्यक्षमताही कायम राखतो. हा उपक्रम ‘मिशन लाइफ’ (LiFE) च्या राष्ट्रीय दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे.
परिपत्रक अर्थव्यवस्थेचा (Circularity) स्वीकार करून आणि जबाबदार संसाधन वापराला चालना देऊन, एचपीसीएल अशा भविष्याच्या निर्मितीत योगदान देत आहे जिथे विकास आणि शाश्वतता एकत्रितपणे पुढे जातात.
पुनर्वापरित पॅकेजिंग कशी तयार होते: कचऱ्यापासून पॅकेजिंगपर्यंतचा परिपत्रक प्रवास
एचपी लुब्रिकंट्स पुनर्वापरित प्लास्टिकच्या वापराद्वारे अधिक परिपत्रक आणि शाश्वत पॅकेजिंग परिसंस्था विकसित करण्याच्या दिशेने कार्यरत आहे. पोस्ट कन्झ्युमर रिसायकल्ड (PCR) सामग्रीमध्ये PET, HDPE आणि PPCP यांसारख्या पुनर्वापरित कठीण प्लास्टिकचा समावेश होतो. हे प्लास्टिक संकलित करून, स्वच्छ केले जाते, त्यावर प्रक्रिया केली जाते आणि त्याचे ग्रॅन्युल्समध्ये रूपांतर केले जाते. त्यानंतर या ग्रॅन्युल्सचा वापर पुन्हा पॅकेजिंग निर्मितीसाठी केला जातो.प्लास्टिक कचरा प्रामुख्याने असंघटित क्षेत्रातील भंगार संकलन नेटवर्कमधून गोळा केला जातो, ज्यामुळे कचरा संकलनाशी संबंधित व्यक्तींना उपजीविकेच्या संधीही उपलब्ध होतात.
ईपीआर अनुपालन पॅकेजिंग मूल्यसाखळीत शाश्वततेला कशी चालना देत आहे
हा उपक्रम पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय (MoEFCC) अंतर्गत विस्तारित उत्पादक जबाबदारी (Extended Producer Responsibility – EPR) अनुपालनाच्या आवश्यकतांशी सुसंगत आहे. ईपीआर नियमांनुसार कंपन्यांना दोन प्रमुख जबाबदाऱ्या पूर्ण कराव्या लागतात. बाजारात आणलेल्या प्लास्टिकच्या समतुल्य प्रमाणात त्याचे पुनर्संकलन करणे आणि पॅकेजिंग साहित्यामध्ये पुनर्वापरित (Recycled) प्लास्टिकचा वापर करणे.
आर्थिक वर्ष 2025–26 मध्ये एचपीसीएलने पॅकेजिंग आणि वापरलेल्या तेलाशी संबंधित लागू असलेल्या दायित्वांसाठी 100% पुनर्संकलन अनुपालन साध्य केले आहे. कंपनीने बाजारात आणलेल्या सुमारे 12,000 टन प्लास्टिकचे संकलन आधीच पूर्ण केले असून त्याचा पुन्हा उत्पादक वापरासाठी पुनर्वापर केला जात आहे.
ईपीआर अनुपालनाच्या अंतर्गत, एचपीसीएलने आपल्या पॅकेजिंग परिसंस्थेमध्ये पुनर्वापरित प्लास्टिकचा वापरही समाविष्ट केला आहे आणि अतिरिक्त उत्पादन श्रेणींमध्ये पीसीआर (PCR) चा वापर वाढविण्याचे काम सुरू ठेवले आहे. सध्या पुनर्वापरित प्लास्टिकची किंमत व्हर्जिन प्लास्टिकच्या तुलनेत अधिक असली, तरी पर्यावरणावरील परिणाम कमी करणे आणि जबाबदार संसाधन वापराच्या व्यापक उद्दिष्टाशी सुसंगत राहून एचपीसीएल शाश्वत पॅकेजिंगचा अवलंब करण्यास कटिबद्ध आहे.
एचपी रेसर ग्रीन. 100% पुनर्वापरित पॅक. हरित भविष्याप्रती 100% बांधिलकी.
