बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
GMP in IPO: जीएमपी म्हणजे काय? आयपीओमध्ये पैसा टाकण्यापूर्वी जाणून घ्या.. (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
GMP in IPO: शेअर बाजारातील बहुतेक गुंतवणूकदार कमी कालावधीत भरीव नफा मिळविण्यासाठी इनिशियल पब्लिक ऑफरिंग्ज म्हणजेच आयपीओ (IPO) कडे वळतात. तथापि, आयपीओमध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी, गुंतवणूकदारांना काही महत्त्वाच्या गोष्टी माहित असणे आवश्यक आहे. गुंतवणूकदारांना बहुतेकदा गुंतवणूक करताना सामान्य प्रश्न म्हणजे जीएमपी म्हणजे काय, रजिस्ट्रारची भूमिका काय आहे आणि बुक रनिंग लीड मॅनेजर काय करतो, या गोष्टींची कल्पना नसते किंवा याबद्दल सविस्तर माहिती नसते. सोप्या भाषेत या संदर्भात समजून घेऊया..
हे देखील वाचा: IMF India GDP Growth: २०२५-२६ मध्ये भारताच्या विकासदरात ७.३ टक्के वाढीचा अंदाज; IMF अहवालातून स्पष्ट
आयपीओमध्ये ग्रे मार्केट प्रीमियम म्हणजेच जीएमपी (GMP) हा एक अनधिकृत निर्देशक आहे जो सूचीबद्ध होण्यापूर्वी कंपनीचे शेअर्स अनलिस्टेड किंवा ग्रे मार्केटमध्ये किती प्रीमियमवर ट्रेडिंग करत आहेत हे दर्शवितो. तथापि, हे केवळ बाजाराच्या चढ-उतार आधारित आहे आणि ते सेबीद्वारे नियंत्रित केले जात नाही किंवा हमी दिली जात नाही. कधीकधी, चांगला जीएमपी असूनही, शेअर्स घसरतात आणि कधीकधी, जीएमपी नसतानाही, त्यांना मजबूत सूची मिळते.
रजिस्ट्रार ही अशी संस्था आहे जी आयपीओशी संबंधित प्रशासकीय आणि ऑपरेशनल कामे हाताळते. यामध्ये गुंतवणूकदारांच्या अर्जांवर प्रक्रिया करणे, शेअर्सचे वाटप करणे, परतफेड प्रक्रिया करणे आणि शेअर्स डीमॅट खात्यांमध्ये हस्तांतरित करणे समाविष्ट आहे. रजिस्ट्रार खात्री करतो की, प्रत्येक गुंतवणूकदाराला योग्य प्रमाणात शेअर्स मिळतील आणि निधी योग्यरित्या समायोजित केला जाईल. भारतात, लिंक इनटाइम, केफिन टेक्नॉलॉजीज आणि एमयूएफजी इनटाइम सारख्या कंपन्या प्रमुख रजिस्ट्रार आहेत.
हे देखील वाचा: Stock Market Today: सपाट पातळीवर होणार शेअर बाजाराची सुरुवात, तज्ज्ञांनी वर्तवला अंदाज! ‘या’ स्टॉक्सवर ठेवा तुमचे लक्ष
बुक रनिंग लीड मॅनेजर आयपीओच्या एकूण नियोजन आणि व्यवस्थापनासाठी जबाबदार असतात. या सहसा मोठ्या गुंतवणूक बँका किंवा ब्रोकरेज फर्म असतात ज्या कंपनीला आयपीओचा आकार, किंमत बँड आणि अपेक्षित गुंतवणूकदारांची मागणी निश्चित करण्यात मदत करतात. बीआरएलएम संस्थात्मक गुंतवणूकदारांशी वाटाघाटी करते आणि इश्यूच्या यशाची खात्री करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. एचडीएफसी बँक, आयसीआयसीआय सिक्युरिटीज, कोटक महिंद्रा कॅपिटल आणि एसबीआय कॅपिटल मार्केट्स सारख्या संस्था अनेकदा या भूमिकेत दिसतात.
याव्यतिरिक्त, बुक रनिंग लीड मॅनेजर आयपीओचे मार्केटिंग करतो, गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी रोड शो आयोजित करतो आणि अंडररायटर, रजिस्ट्रार आणि इतर मध्यस्थांशी समन्वय साधतो. आयपीओला चांगला प्रतिसाद मिळावा आणि संपूर्ण प्रक्रिया सुरळीत पूर्ण व्हावी यासाठी हे केले जाते. रजिस्ट्रार आणि बुक रनिंग लीड मॅनेजरच्या भूमिका वेगळ्या असतात परंतु आयपीओ प्रक्रियेत एकमेकांशी जोडल्या जातात. यशस्वी आयपीओसाठी त्यांचे समन्वय महत्त्वाचे असते.
