बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: chatgpt)
आयकर कायद्यांनुसार, कर हा प्रामुख्याने केवळ करदात्याच्या स्वतःच्या उत्पन्नावरच आकारला जातो. विशेषतः पगार, व्यवसाय, भेटवस्तू किंवा इतर कायदेशीर स्रोतांद्वारे मिळवलेल्या उत्पन्नावर. मात्र, जर एखाद्या बँकिंग चुकीमुळे खात्यात एखादी रक्कम चुकून जमा झाली असेल, तर त्या रकमेला ‘करपात्र उत्पन्न’ मानले जात नाही; असे असले तरी, अशा रकमेवर प्राप्तकर्त्याचा कोणताही कायदेशीर हक्क राहत नाही.
या संदर्भात, ‘एन.ए. शाह असोसिएट्स’ येथील कर भागीदार गोपाल बोहरा यांनी स्पष्ट केले की, कर हा फक्त तेव्हाच भरावा लागतो, जेव्हा ती रक्कम खरोखरच करदात्याच्या मालकीची असते. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, जर खात्यात चुकून एखादी रक्कम जमा झाली म्हणजेच erroneous credit झाली आणि करदात्याने त्याबाबत बँकेला त्वरित लेखी स्वरूपात कळवले, तर त्या रकमेवरील करासाठी त्याला जबाबदार धरले जाऊ शकत नाही.
सुरुवातीला, जमा झालेल्या या रकमेचे स्वरूप कर अधिकाऱ्यांना सविस्तरपणे समजावून सांगणे ही करदात्याचीच जबाबदारी असते.
‘आयकर कायदा, १९६१’ च्या कलम ६९A नुसार, जर एखादा करदाता आपल्याकडील निधीचा स्रोत समाधानकारकपणे स्पष्ट करू शकला नाही, तर ती रक्कम त्या विशिष्ट आर्थिक वर्षासाठी Deemed Income म्हणून मानली जाते. पण अशा परिस्थितीत, त्या रकमेवर ६० टक्के दराने कर आकारला जातो; या कराव्यतिरिक्त, लागू होणारे surcharges आणि education cess देखील भरावे लागतात.
सिरिल अमरचंद मंगलदास येथील भागीदार कुणाल सावनी, इतर तज्ञांसोबत असा सल्ला देतात की, जर तुमच्या खात्यात रक्कम जमा झाली, तर तुम्ही ती रक्कम खर्च करण्याचा किंवा हस्तांतरित करण्याचा प्रयत्न कटाक्षाने टाळावा.
याउलट, तुम्ही तुमच्या बँकेला तात्काळ लेखी किंवा ईमेलद्वारे सूचित करावे आणि Complaint Reference Number नोंदवून ठेवावा. इतकेच नाही, तर जर पैसे पाठवणाऱ्याची ओळख पटू शकली, तर योग्य बँकिंग माध्यमांद्वारे शक्य तितक्या लवकर ती रक्कम परत मिळवण्याची व्यवस्था करावी.
Tax परदेशात वाढतो, पण फटका आपल्या खिशाला का बसतो? Import Duty चा नेमका खेळ काय? समजून घेऊयात
