शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
या संदर्भात, काही मानसशास्त्रज्ञांचे असे मानणे आहे की, ज्या क्षणी आपण प्रत्यक्ष रोख रक्कम खर्च करतो, त्या क्षणी आपल्या मेंदूला प्रत्यक्ष वेदना झाल्यासारखीच एक संवेदना जाणवते. याउलट, जेव्हा आपण क्रेडिट कार्डचा वापर करतो, तेव्हा ही वेदनेची संवेदना काहीशी कमी झाल्यासारखी वाटते. शिवाय, ‘कॅशबॅक’च्या आकर्षणामुळे आपल्या मेंदूमध्ये ‘डोपामाइन’ या रसायनाची निर्मिती होते; ज्यामुळे आपल्याला असे वाटू लागते की, आपल्याला काहीतरी अतिरिक्त पैसे मिळणार आहेत.
दुसरीकडे, बहुतेक क्रेडिट कार्ड्स ग्राहकांना एकूण ₹50,000 च्या खरेदीवर ₹500 चा cashback देतात. पण ₹500 वाचवण्याच्या नादात, तुमचे अनेकदा त्यापेक्षा कितीतरी मोठे नुकसान होते. काही वेळा तर हे नुकसान ₹1,500 पर्यंतही पोहोचते. उदाहरणार्थ, जर तुमची प्रत्यक्ष गरज केवळ ₹3,000 ची असेल, तर केवळ तो ₹500 चा कॅशबॅक मिळवण्यासाठी कोणताही गांभीर्याने विचार न करता तुम्ही कदाचित आणखी ₹2,000 किमतीच्या वस्तूंची खरेदी करण्यास सुरुवात कराल. आपण किती मोठी चूक केली आहे, याची जाणीव आपल्याला बऱ्याचदा नंतर होते.
शिवाय, limited-time offers आपल्याला सविस्तर विचार करण्याची किंवा दीर्घकाळ विचारमंथन करण्याची संधी क्वचितच देतात. यामुळे आपल्या मनात एक प्रकारची निकड निर्माण होते; आपल्याला असे वाटू लागते की, जर आपण ती वस्तू त्वरित खरेदी केली नाही, तर आपल्याला मिळणारा कॅशबॅक आपण पूर्णपणे गमावून बसू. आपल्या या घाईगडबडीत, आपण अशा वस्तूंची खरेदी करतो ज्यांची आपल्याला मुळीच गरज नसते. या वस्तुस्थितीकडे आपण अनेकदा दुर्लक्ष करतो.
कॅशबॅकचा खरा धोका हळूहळू तेव्हा समोर येऊ लागतो, जेव्हा rewards मिळवण्याच्या नादात आपण आपल्या ठरवून दिलेल्या बजेटपेक्षा जास्त खर्च करतो. उदाहरणार्थ, जर महिन्याच्या शेवटी तुम्ही तुमचे क्रेडिट कार्ड बिल पूर्णपणे भरू शकला नाहीत, तर बँक तुमच्यावरील थकीत रकमेवर 36% ते 45% इतक्या वार्षिक व्याजदराने व्याज आकारते. अशा परिस्थितीत, जरी तुम्ही 2% किंवा 5% कॅशबॅक मिळवला असला, तरी अशा अवाढव्य व्याजदरांच्या बोज्यासमोर तो कॅशबॅक पूर्णपणे नगण्य ठरतो आणि व्यावहारिकदृष्ट्या त्याचे मूल्य zero इतकेच उरते.
या धोकादायक कॅशबॅकच्या सापळ्यातून सुटण्यासाठी, कोणतीही वस्तू खरेदी करण्यापूर्वी काळजीपूर्वक विचार करा. इतकेच नाही, तर कोणतीही वस्तू खरेदी करण्यापूर्वी खरेदीची यादी बनवायला कधीही विसरू नका. कॅशबॅक हा एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो फक्त त्याचा योग्य वापर केला पाहिजे.
Credit Card वरील व्याजदर कमी होऊ शकतो? ‘या’ सोप्या ट्रिक्स वापरून वाचवा तुमचे पैसे
