जर तुम्ही MBBS, BDS, नर्सिंग किंवा B.Pharma सारखे मेडिकल कोर्सेस केले असतील, तर एमबीए (MBA) तुमच्या करिअरसाठी ‘बूस्टर डोस’ ठरू शकतं. हेल्थकेयरमध्ये MBA केल्यानंतर तुमच्या उत्पन्नात आणि पदात एका रात्रीत मोठा फरक पडेल. पण प्रश्न असा आहे की, या क्षेत्रात पाऊल कसे ठेवायचे? कोणता कोर्स तुमचे नशीब बदलू शकतं? जाणून घेऊया हेल्थकेयर मॅनेजमेंट म्हणजे काय आणि त्यात करिअर कसे घडवायचे. विशेष म्हणजे, MBBS शिवाय तुम्ही या क्षेत्रात येऊ शकता, परंतु मेडिकल डिग्री असणे तुमच्यासाठी ‘बोनस पॉईंट’ ठरेल.
हेल्थकेयर किंवा हॉस्पिटल मॅनेजमेंटमधील MBA हा एक प्रोफेशनल मास्टर डिग्री कोर्स आहे. ज्यात वैद्यकीय आणि व्यवसायाची सर्व कौशल्ये एकत्रितपणे शिकवली जातात. हेल्थकेयर मॅनेजर रुग्णांवर उपचार करत नाहीत, तर ते त्या ‘सिस्टम’वर उपचार करतात ज्याद्वारे हॉस्पिटल चालते. यामध्ये हॉस्पिटल ऑपरेशन्स, हेल्थ पॉलिसी, मेडिकल एथिक्स आणि सप्लाय चेन यांसारखे विषय शिकवले जातात.
‘MBA इन हेल्थकेयर’ कोर्सची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे यात कोणीही प्रवेश घेऊ शकतो. मात्र, जर तुम्ही लाइफ सायन्सेस किंवा मेडिकल बॅकग्राउंडमधून शिक्षण घेतले असेल, तर ते तुमच्यासाठी अधिक फायदेशीर ठरेल.
पदवी (Graduation): किमान ५०% गुणांसह उत्तीर्ण.
प्रवेश परीक्षा: CAT, XAT, MAT, SNAP किंवा CMAT यांसारख्या परीक्षांद्वारे तुम्ही टॉप कॉलेजेसमध्ये प्रवेश घेऊ शकता.
मेडिकल MBA अंतर्गत विद्यार्थी आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात स्पेशलायझेशन करू शकतात १. हॉस्पिटल ॲडमिनिस्ट्रेशन: हॉस्पिटलमधील दैनंदिन उपक्रम व्यवस्थापित करणे. २. फार्मास्युटिकल मॅनेजमेंट: औषधांचे मार्केटिंग, रिसर्च आणि सेल्स सांभाळणे. ३. हेल्थ इन्शुरन्स: विमा कंपन्यांसाठी मेडिकल एक्सपर्ट म्हणून काम करणे. ४. हेल्थ आयटी (IT): हॉस्पिटलचा डिजिटल डेटा आणि सॉफ्टवेअर सिस्टम मॅनेज करणे.
हेल्थकेयर मॅनेजमेंटची पदवी पूर्ण केल्यानंतर तुम्हाला काही वरिष्ठ पदांवर नोकरी मिळू शकते. CEO/COO (हॉस्पिटल): मोठ्या वैद्यकीय संस्थेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी. क्लिनीकल मॅनेजर: रेडिओलॉजी किंवा कार्डिओलॉजी सारख्या विशिष्ट विभागाचे व्यवस्थापन. हेल्थ कन्सल्टंट: सरकारी किंवा खाजगी संस्थांना आरोग्य सेवांबाबत सल्ला देणे.
पगाराच्या बाबतीत हे क्षेत्र अत्यंत आकर्षक आहे. भारतात या क्षेत्रातील फ्रेशर्सना सुरुवातीला ६ ते १० लाख रुपयांचे पॅकेज मिळते. जर तुम्ही IIM किंवा TISS सारख्या नामांकित संस्थांमधून शिक्षण घेतले, तर हे पॅकेज वार्षिक १५ ते २५ लाख रुपयांपर्यंत जाऊ शकते. काही वर्षांचा अनुभव आल्यानंतर हा आकडा सहज ४०-५० लाख रुपयांच्या पुढे जातो.
