गुरुवार, 22 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
MBBS in Russia Fees: विदेशात वैद्यकीय शिक्षण घेण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांमध्ये रशिया हा कायमच सर्वात पसंतीचा देश राहिला आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे येथील कमी खर्च, जागतिक स्तरावर मान्यताप्राप्त मेडिकल युनिव्हर्सिटी आणि आधुनिक पायाभूत सुविधा. भारतातील खाजगी वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये जिथे एमबीबीएसच्या शिक्षणासाठी ६० लाख रुपयांपासून ते १ कोटी रुपये किंवा त्याहून अधिक खर्च येतो, तिथे रशियामध्ये हाच अभ्यासक्रम युनिव्हर्सिटी आणि शहराच्या आधारावर खूप कमी खर्चात पूर्ण केला जाऊ शकतो.
मात्र, अनेकदा विद्यार्थी केवळ कमी फी बघून युनिव्हर्सिटीची निवड करतात, जी योग्य मानली जात नाही. संबंधित युनिव्हर्सिटी नॅशनल मेडिकल कमिशन (NMC) चे नियम आणि परदेशी वैद्यकीय पदवीधर परवाना मानदंडांची पूर्तता करते हे देखील विद्यार्थ्यांनी तपासून पाहिले पाहिजे. अशा स्थितीत, जर तुम्हालाही रशियामधून एमबीबीएस करायचे असेल, तर तेथे फी किती लागते आणि राहण्या-खाण्याचा खर्च किती येतो, याविषयीची सविस्तर माहिती आज आपण जाणून घेऊया.
रशियामध्ये एमबीबीएसची फी वेगवेगळ्या युनिव्हर्सिटीनुसार वेगवेगळी आहे. अनेक सरकारी वैद्यकीय विद्यापीठे कमी फीमध्ये शिक्षणाची संधी देतात, तर बहुतेक संस्थांमध्ये वार्षिक ट्यूशन फी अंदाजे २.५ लाख ते ६.५ लाख रुपयांच्या दरम्यान असते. तसेच ६ वर्षांच्या संपूर्ण अभ्यासक्रमाची ट्यूशन आणि हॉस्टेल फी मिळून एकूण खर्च जवळपास १८ ते ४५ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचू शकतो. काही मोठ्या संस्थांमध्ये हा खर्च आणखी जास्त असू शकतो.
रशियामधील अनेक वैद्यकीय विद्यापीठे भारतीय विद्यार्थ्यांमध्ये लोकप्रिय आहेत. यामध्ये
ट्यूशन फी व्यतिरिक्त विद्यार्थ्यांना राहण्याचा आणि दैनंदिन खर्चाचाही विचार करावा लागतो. रशियाच्या लहान आणि मध्यमवर्गीय शहरांमध्ये राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा मासिक खर्च कमी असतो. एका विद्यार्थ्यासाठी आरामदायक जीवनशैलीसाठी दरमहा अंदाजे ११,००० ते १७,००० रुपये खर्च योग्य मानला जातो. यामध्ये खाणे, स्थानिक वाहतूक, मोबाईल, इंटरनेट, स्टेशनरी, दैनंदिन गरजेच्या वस्तू आणि इतर लहान-मोठे खर्च समाविष्ट आहेत.
रशियामध्ये शिक्षणाचा एकूण खर्च विद्यार्थी कोणत्या शहरात शिक्षण घेत आहे यावरही अवलंबून असतो. मॉस्को सारख्या मोठ्या शहरांमध्ये राहणे, खाणे आणि वाहतुकीचा खर्च जास्त असतो. तर ट्वेर, इवानोवो, ग्रोज्नी, कालिनिनग्राद आणि इतर शहरे तुलनेने स्वस्त मानली जातात. अशा शहरांमध्ये हॉस्टेल, खाणे आणि दैनंदिन गरजांवर कमी खर्च होतो, ज्यामुळे ६ वर्षांच्या काळात मोठी बचत होते.
रशियामध्ये एमबीबीएसच्या शिक्षणासाठी भारतातील अनेक राष्ट्रीयकृत बँका आणि वित्तीय संस्था एज्युकेशन लोन उपलब्ध करून देतात. यासाठी नीट स्कोर, मान्यताप्राप्त युनिव्हर्सिटीमध्ये प्रवेश आणि आवश्यक कागदपत्रे असणे गरजेचे असते. अनेक प्रकरणांमध्ये ट्यूशन फी, हॉस्टेल विमा आणि विमान प्रवासाचा खर्च देखील लोनच्या कक्षेत समाविष्ट केला जातो. याशिवाय रशियन सरकार देखील मर्यादित संख्येने आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांसाठी स्कॉलरशिप उपलब्ध करून देते. या शिष्यवृत्ती अंतर्गत ट्यूशन फीचा संपूर्ण खर्च उचलला जातो, मात्र राहण्याचा, खाण्याचा आणि प्रवासाचा खर्च विद्यार्थ्यांना स्वतः करावा लागतो.
