मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Tech Professional Rohit Moonlighting: अलीकडच्या काळात २९ वर्षीय आयटी प्रोफेशनल (IT Professional) रोहित आपल्या ‘मूनलायटिंग’ नोकरीमुळे चांगलाच चर्चेत आला आहे. हे प्रकरण ‘फिक्स युअर फायनान्स’ या एका पर्सनल फायनान्स पॉडकास्टवरून समोर आले. यामध्ये रोहितने स्वतः आयटी कर्मचारी असल्याचे सांगितले. यानंतर सोशल मीडिया आणि प्रसारमाध्यमांमध्ये रोहित आणि त्याच्या कामाची जोरदार चर्चा सुरू झाली.
रोहित हा एक भारतीय सॉफ्टवेअर इंजिनिअर आहे. शो दरम्यान रोहितने सांगितले की, तो दिवसा एका भारतीय कंपनीत आणि रात्री एका अमेरिकन कंपनीत काम करतो. या दोन्ही नोकऱ्यांमधून त्याचे मासिक उत्पन्न सुमारे ७ लाख रुपये असल्याचे सांगितले गेले आहे. त्याचे वार्षिक सॅलरी पॅकेज ८४ लाख रुपये आहे. तो दररोज सुमारे १६ तास काम करतो. त्याच्याकडे दोन घरे, एक कार आणि सुमारे ८० ते ८२ लाख रुपयांची बचत आहे.
रोहितला भीती आहे की, भविष्यात एआयमुळे आयटी क्षेत्रातील नोकऱ्यांवर परिणाम होऊ शकतो. तसेच लहानपणाच्या आर्थिक अडचणींमुळे तो मानसिक स्तरावर आर्थिक असुरक्षितता अनुभवतो. याच कारणामुळे तो सलग दोन नोकऱ्या करत आहे, यामुळे त्याच्यावर मानसिक आणि शारीरिक ताण खूप वाढला आहे.
तसेच रोहित पुढे सांगतो की, त्याच्या कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती एकाच वेळी दोन मुलांना शिकवण्यासारखी नव्हती. त्यामुळे रोहितला शिकता यावे म्हणून त्याच्या मोठ्या भावाने स्वतःचे शिक्षण सोडले. रोहितला असे वाटते की, जर तो आता कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण करू शकला नाही, तर ती त्याच्या कुटुंबाची हार असेल.
रोहितने सांगितले की, त्याच्याकडे ८० लाख रुपयांची बचत आहे. त्याने ८४ लाख रुपयांचे घर घेतले आहे आणि वडील झाल्यानंतर एक कार खरेदी केली आहे. या दोन्ही गोष्टींसाठी दरमहा मोठी ईएमआय (EMI) जाते. या महागाईच्या काळात ८० लाखांची बचत पाठीशी असूनही रोहित आपल्या आर्थिक सुरक्षिततेबाबत चिंतेत आहे.
जेव्हा पॉडकास्टचे सूत्रसंचालक शर्मा यांनी रोहितला विचारले की, ‘काम आणि वैयक्तिक आयुष्य यामध्ये चांगला ताळमेळ राखण्यासाठी तू तुझी एक नोकरी सोडण्याचा विचार करशील का?’ त्यावर रोहितने सांगितले की, त्याने हा निर्णय घेण्यापूर्वी एक आर्थिक ध्येय निश्चित केले आहे.
रोहित म्हणाला, “येत्या ५ ते ६ वर्षांत मला ७ किंवा ८ कोटी रुपये वाचवायचे आहेत. त्यानंतर मी भारतातील नोकरी सोडून देईन आणि केवळ अमेरिकेची नोकरी सुरू ठेवेन.”
एकाच वेळी एकापेक्षा जास्त नोकऱ्या करणे म्हणजे ‘मूनलायटिंग’ होय. हे एक प्रकारचे पार्ट-टाइम जॉब किंवा फ्रीलान्सिंग काम असते, कारण हे काम लॅपटॉप आणि इंटरनेटच्या माध्यमातून घरातून करणे शक्य असते.
भारतात मूनलायटिंगबाबत कोणताही राष्ट्रीय कायदा नाही. याची परवानगी प्रामुख्याने रोजगार करार, कंपनीचे एचआर (HR) धोरण आणि लागू असलेल्या कामगार कायद्यांवर अवलंबून असते. जर कोणताही कर्मचारी कंपनीच्या परवानगीशिवाय प्रतिस्पर्धी कंपनीसाठी काम करत असेल किंवा गोपनीय माहिती शेअर करत असेल, तर तो कराराचा भंग मानला जाऊ शकतो. मूनलायटिंगची पद्धत अनेक दशकांपासून अस्तित्वात आहे, परंतु कोविड-१९ नंतर (२०२० पासून) आणि विशेषतः २०२२ पासून भारताच्या आयटी क्षेत्रात हा मोठा चर्चेचा विषय बनला आहे. मूनलायटिंगचा मुख्य उद्देश अतिरिक्त उत्पन्न मिळवणे, नवीन कौशल्ये शिकणे किंवा अनुभव घेणे हा असतो.
