शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Strictest Paper Leak Laws: सध्या जगभरात ‘नीट’ (NEET) पेपरफुटीचे प्रकरण कमालीचे चर्चत आहे. वारंवार होणाऱ्या पेपरफुटीच्या घटनेमुळे वैद्यकीय क्षेत्रातील विद्यार्थी आणि पालकांची चिंता वाढली आहे. या गंभीर स्थितीला लक्षात घेऊन शिक्षण विभागाने पुढील वर्षापासून नीट परीक्षा ऑनलाइन ‘संगणकावर आधारित’ (Computer Based) घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. जेणेकरून पेपरफुटीसारख्या प्रकरणांना आळा बसेल.
कायदेशीर तरतुदींचा विचार केल्यास नीट पेपरफुटीमध्ये दोषी आढळणाऱ्यांना तुरुंगवासासोबत कोट्य़ावधी रूपयांचा दंडही ठोठावला जाऊ शकतो. पण जगात असाही देश आहे, जिथे पेपरफुटीच्या प्रकरणात दोषी आढळ्यास थेट ‘मृत्युदंडा’ची शिक्षा दिली जाते.
जगातील सर्वात कठीण प्रवेश परीक्षा म्हणून चीनमधील ‘गाओकाओ’(Gaokao) या परीक्षेचा उल्लेख केला जातो. या परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिका लष्काराच्या कडक देखरेखीखली तयार केल्या जातात. या प्रश्नपत्रिका तज्ञ आणि शिक्षकांची एक विशेष टिम अशा ठिकाणी तयार करते. जिथे बाहेरील जगाशी कोणताही संपर्क नसतो. तिथे मोबाईल फोन वापरण्याची परवानगी नसते.
विशेष म्हणजे ‘गाओकाओ’ परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिकेची छपाई ही थेट तुरुंगातील प्रिंटिग प्रेसमध्ये केली जाते. लष्काराच्या कडक बंदोबस्तात ही छपाई पूर्ण होते आणि काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना परीक्षा संपेपर्यंत बाहेर जाण्याची परवानगी नसते. इतकेच नव्हे तर, या प्रश्नपत्रिका परीक्षा केंद्रांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी जीपीएस (GPS) प्रणालीचा वापर केला जातो आणि सशस्त्र पोलीस दलाच्या सुरक्षेत हे पेपर पाठवले जातात.
चीनमध्ये गाओकाओ परीक्षेचा पेपर लीक करणाऱ्यांसाठी अत्यंत कठोर कायदे आहेत. जर एखादी व्यक्ती पेपरफुटी प्रकरणात दोषी अढळल्यास तिला ७ वर्षाचा तुरुंगवास किंवा जन्मठेपेची शिक्षा होऊ शकते. काही दुर्मिळ आणि अतिगंभीर प्रकरणांमध्ये दोषींना थेट मृत्युदंडाची शिक्षा देण्याची तरतूद आहे.
केवळ पेपरफुटीच नाही तर परीक्षेत कॉपी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या विरोधातही येथे कडक नियम आहेत. जर एखादा विद्यार्थी परीक्षेत कॉपी करताना अढळला तर कायदेशीर तरतुदीनुसार, त्याच्यावर पुढील ३ वर्षासाठी कोणत्याही राष्ट्रीय परीक्षेला बसण्यास पूर्णपणे बंदी आहे.
