रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
कॉंग्रेसने 1971 च्या भारत पाकिस्तान युद्ध आणि इंदिरा गांधींचे निर्णयाला उजाळा दिला (फोटो - सोशल मीडिया)
नवी दिल्ली : सध्या भारत आणि पाकिस्तानमध्ये तणावपूर्ण परिस्थिती आहे. भारतातील पहलगाम येथे दहशतवादी हल्ला झाल्यानंतर 26 पर्यटकांना मारण्यात आले. यानंतर भारताने ऑपरेशन सिंदूर करुन पाकिस्तानमध्ये आणि काश्मीरव्याप्त पाकिस्तानमधील दहशतवादी तळांवर हल्ला केला.यामध्ये 100 पेक्षा अधिक दहशतवादींचा खात्मा करण्यात आला. यानंतर पाकिस्तानने भारताला युद्धाचे आव्हान देत भारतीय सीमा भागातील राज्यांवर ड्रोन हल्ला केला. पाकिस्तानने भ्याड हल्ल्यानंतर भारतीय दलाने सडेतोड उत्तर दिले आहे. मात्र आता भारत आणि पाकिस्तानमध्ये अमेरिकेच्या मध्यस्थीनंतर युद्धबंदी झाली आहे. यानंतर मात्र कॉंग्रेसने 1971 च्या आठवणींना उजाळा दिला आहे. यामध्ये इंदिरा गांधी होणे सोपे नसल्याचे कॉंग्रेसने म्हटले आहे.
कॉंग्रेसच्या ऑफिशियल अकाऊंटवरुन भारताच्या माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यां समर्पित अशी पोस्ट करण्यात आली आहे. यामध्ये त्यांनी 1971 च्या युद्धाच्या आठवणी आणि इंदिरा गांधी यांनी घेतलेल्या निर्णयाचे कौतुक केले आहे. त्यावेळीची युद्धपरिस्थिती आणि भारताने आखलेली रणनीती याबाबत कौतुक केले आहे. तसेच अमेरिका आणि चीन सारख्या बलाढ्य देशांनी दबाव टाकण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर देखील इंदिरा गांधी यांनी घेतलेली भूमिका पोस्टमध्ये कॉंग्रेसकडून सांगण्यात आली आहे.
भारत पाकिस्तान युद्धांच्या अपडेट जाणून घेण्यासाठी क्लिक करा
काय आहे कॉंग्रेसची पोस्ट?
इंदिरा गांधी: (द आयर्न लेडी)
पाकिस्तानचे दोन भागात विभाजन होण्याची कहाणी: – १९७१ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध हे केवळ दोन देशांमधील लष्करी संघर्ष नव्हता तर मानवता, स्वातंत्र्य आणि निर्णायक नेतृत्वाची परीक्षा होती. या संघर्षात, भारताने केवळ एका नवीन राष्ट्राचा जन्म पाहिला नाही तर पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली आपली अद्वितीय राजनैतिक आणि लष्करी परिपक्वता देखील प्रदर्शित केली. मार्च १९७१ मध्ये, पाकिस्तानी सैन्याने ऑपरेशन सर्चलाइट अंतर्गत पूर्व पाकिस्तानमध्ये व्यापक नरसंहार सुरू केला. बंगाली भाषा, संस्कृती आणि राजकीय अस्मितेसाठी लढणाऱ्या लोकांना क्रूरपणे हिंसाचाराला सामोरे जावे लागले. असा अंदाज आहे की सुमारे ३० लाख लोक मारले गेले आणि एक कोटींहून अधिक निर्वासित भारतात आले. या अभूतपूर्व निर्वासित संकटामुळे भारताच्या सीमावर्ती राज्यांमध्ये सामाजिक आणि आर्थिक दबाव निर्माण झाला. ते केवळ मानवतावादीच नाही तर भारताच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठीही धोका बनले होते.
राजकीय बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा
पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी या संकटाला केवळ सीमा समस्या मानले नाही. त्यांच्यासाठी ते एक नैतिक आणि धोरणात्मक संकट होते. त्यांनी हा मुद्दा जागतिक व्यासपीठांवर उपस्थित करण्याचा निर्णय घेतला. ऑक्टोबर १९७१ मध्ये इंदिरा गांधींनी पाश्चात्य देशांना भेट दिली आणि जगाला स्पष्ट संदेश दिला की हा केवळ राजकीय उठाव नाही तर संपूर्ण लोकसंख्येच्या अस्तित्वाचा प्रश्न आहे.
इंदिरा गांधी :
(The Iron Lady) कहानी पाकिस्तान को दो हिस्सों में बांटने की :- 1971 का भारत-पाक युद्ध केवल दो देशों के बीच सैन्य संघर्ष नहीं था, बल्कि यह मानवता, स्वतंत्रता और निर्णायक नेतृत्व की परीक्षा थी। इस संघर्ष में भारत ने न केवल एक नया राष्ट्र जन्मते देखा, बल्कि… pic.twitter.com/lz2OCT3FJR — History of Congress (@INCHistory) April 30, 2025
आंतरराष्ट्रीय आव्हान –
भारतासमोरील सर्वात मोठे आव्हान अमेरिका आणि चीनची संयुक्त रणनीती होती. अमेरिकेचे अध्यक्ष रिचर्ड निक्सन आणि परराष्ट्रमंत्री हेन्री किसिंजर यांनी पाकिस्तानचे लष्करी हुकूमशहा याह्या खान यांना चीनशी संपर्क प्रस्थापित करण्यासाठी महत्त्वाचे मानले. या संकटाच्या काळात इंदिरा गांधींनी भारताच्या परराष्ट्र धोरणाला नवीन आयाम दिले. त्यांनी ९ ऑगस्ट १९७१ रोजी सोव्हिएत युनियनसोबत ‘इंडो-सोव्हिएत मैत्री आणि सहकार्य करार’ वर स्वाक्षरी केली. अमेरिकेच्या भेटीदरम्यान त्यांनी स्पष्ट केले होते की ती झुकणार नाही. शीतयुद्धाच्या पार्श्वभूमीवर हा करार भारतासाठी एक धोरणात्मक सुरक्षा कवच बनला. धमक्या असूनही, अमेरिका पाकिस्तानला मदत करू शकली नाही आणि चीन तटस्थ राहिला.
पाकिस्तान हल्ला –
३ डिसेंबर १९७१ रोजी पाकिस्तानने भारतीय लष्करी हवाई तळांवर हल्ला केला. यानंतर भारताने पूर्व आघाडीवर हल्ला सुरू केला. जनरल सॅम माणेकशॉ यांच्या नेतृत्वाखाली, भारतीय सैन्याने पूर्व पाकिस्तानमध्ये सामरिक आघाडीवर जलद प्रगती केली. अवघ्या १३ दिवसांतच भारतीय सैन्य ढाक्याला पोहोचले आणि ९३,००० पाकिस्तानी सैनिकांना आत्मसमर्पण करण्यास भाग पाडले. १६ डिसेंबर १९७१ रोजी ढाका येथे जनरल ए.ए.के. नियाझीने भारतीय लष्कराचे लेफ्टनंट जनरल जगजितसिंग अरोरा यांच्यासमोर आत्मसमर्पण केले. हे जगाच्या इतिहासातील सर्वात मोठे शरणागती होते. हे युद्ध केवळ लष्करी विजय नव्हता – तो एक राजनैतिक, नैतिक आणि सामरिक विजय होता. बांगलादेश जगाच्या नकाशावर एक नवीन राष्ट्र म्हणून उदयास आला. जगभरात भारताचा आदर निर्माण झाला. काश्मीरबाबत पाकिस्तानला भारतासोबत ‘शिमला करार’ करावा लागला. या विजयाने इंदिरा गांधींना देशात एक “शक्तिशाली राष्ट्रीय नेत्या” म्हणून स्थापित केले आणि त्यांना “द आयर्न लेडी” म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
