शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026
EVM Manipulation: ईव्हीएममध्ये फेरफार करण्याचा प्रयत्न केल्यास कठोर कारवाई; निवडणूक आयोगाचे कडक नियम लागू
आयोगाचा मुख्य उद्देश प्रत्येक मतदाराचा मतदानाचा अधिकार सुरक्षित ठेवणे आणि प्रक्रियेत कोणत्याही प्रकारचा हस्तक्षेप होऊ न देणे हा आहे. या निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्रणा म्हणजेच इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्र (EVM) संदर्भात काही महत्त्वाचे नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर करण्यात आली आहेत.
आयोगाने दिलेल्या निर्देशानुसार, EVM च्या बटणांशी कोणतीही छेडछाड सहन केली जाणार नाही. यापूर्वी काही ठिकाणी विशिष्ट उमेदवाराच्या बटणावर गोंद, टेप किंवा इतर पदार्थ लावल्याच्या तक्रारी आल्या होत्या. आता जर कोणत्याही बटणावर शाई, इत्र किंवा इतर रासायनिक पदार्थ आढळल्यास तो थेट निवडणूक गुन्हा मानला जाईल. अशा प्रकारच्या कृत्यांमुळे मतदानाची गोपनीयता भंग होते तसेच मतदान प्रक्रियेत अडथळा निर्माण होतो. संबंधितांवर तातडीने फौजदारी गुन्हा दाखल करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
मतदानाची पारदर्शकता राखण्यासाठी आयोगाने पुनर्मतदानाचा पर्यायही खुला ठेवला आहे. पीठासीन अधिकाऱ्यांना EVM वर सतत लक्ष ठेवण्याचे आणि कोणतीही संशयास्पद हालचाल त्वरित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना कळवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. जर एखाद्या मतदान केंद्रावर मोठ्या प्रमाणात छेडछाड झाल्याचे निष्पन्न झाले, तर त्या केंद्रावरील मतदान रद्द करून पुन्हा मतदान घेण्याचा निर्णय घेतला जाऊ शकतो.
सुरक्षा अधिक मजबूत करण्यासाठी काही राज्यांमध्ये कडक नियम लागू करण्यात आले आहेत. त्यानुसार, मतदान सुरू होण्याच्या ४८ तास आधी संबंधित मतदारसंघाबाहेरील राजकीय पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांनी त्या भागातून बाहेर पडणे आवश्यक आहे. या निर्णयामुळे मतदानाच्या दिवशी बाहेरील दबाव किंवा गोंधळ निर्माण होण्याची शक्यता कमी होणार आहे. नियमांचे उल्लंघन केल्यास संबंधितांवर कारवाई केली जाईल, असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
सुरक्षेबरोबरच मतदारांना सोयीस्कर वातावरण मिळावे यासाठीही आयोगाने विविध सुविधा उपलब्ध करून दिल्या आहेत. मतदान केंद्रांवर पिण्याचे पाणी, स्वच्छतागृहे, सावलीची व्यवस्था आणि प्रकाशाची सोय करण्यात आली आहे. ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग मतदारांसाठी रॅम्प, बसण्याची व्यवस्था आणि स्वतंत्र सुविधा उपलब्ध असतील. तसेच प्रत्येक मतदान केंद्रावर ‘वोटर असिस्टन्स बूथ’ उभारण्यात आले असून, मतदारांना त्यांचा क्रमांक आणि केंद्राची माहिती सहज मिळू शकते. सुरक्षेच्या दृष्टीने मतदान केंद्रात मोबाईल फोन नेण्यास बंदी घालण्यात आली असून, बाहेर ठेवण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
