रेल्वे कनेक्टिव्हिटीला 'गति शक्ती'! १८,५०९ कोटींच्या प्रकल्पांना मंजुरी
Mumbai Ahmedabad Bullet Train News Marathi : भारतीय रेल्वेने गेल्या १० वर्षात प्रचंड प्रगती केली आहे. देशाच्या अनेक भागात आता सेमी-हाय-स्पीड ट्रेनचे जाळे पसरले आहे. सध्या वंदे भारत एक्सप्रेस गाड्या अनेक मार्गांवर धावत आहेत. सर्वांचे लक्ष आता हाय-स्पीड बुलेट ट्रेनवर आहे. याचदरम्यान रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेनच्या तिकिटांबाबत एक महत्त्वपूर्ण विधान केले आहे.
विमान प्रवासाची संकल्पना शेकडो आणि हजारो वर्षांपूर्वी आपल्या धार्मिक ग्रंथांमध्ये मांडण्यात आली होती. मनाच्या वेगाने प्रवास करणाऱ्या पुष्पक विमानात सर्व सुखसोयी असल्याचे म्हटले जाते. त्याची तुलना आजच्या वाहतूक व्यवस्थेशीही केली जाते. मात्र हे धार्मिक कथांवर अवलंबून आहे. २१ व्या शतकात तंत्रज्ञानाने लक्षणीय प्रगती केली आहे. एकीकडे, विमाने प्रवाशांना हवेतून हजारो किलोमीटर अंतरावर नेत आहेत, तर दुसरीकडे, बुलेट ट्रेनसारख्या प्रणालींचे जाळे जमिनीवर स्थापित केले जात आहे. चीन आणि जपानसारखे देश या क्षेत्रातील तज्ज्ञ आहेत. आता भारतही या शर्यतीत सामील झाला आहे.
मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यान बुलेट ट्रेन चालवण्याच्या योजनेवर काम वेगाने सुरू आहे. पण प्रत्येकाच्या मनात एक प्रश्न आहे: हजारो कोटी रुपये खर्चून विकसित होणाऱ्या हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरवर प्रवास करण्यासाठी किती भाडे आकारले जाईल. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी बुलेट ट्रेनच्या तिकिटांच्या दरांबाबत महत्त्वपूर्ण घोषणा केली आहे.
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाच्या तिकिटांच्या दरांबाबत केंद्र सरकारने महत्त्वपूर्ण संकेत दिले आहेत. केंद्रीय रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी संसदेत लेखी उत्तरात सांगितले की, प्रस्तावित मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेनचे भाडे सध्याच्या रेल्वे आणि हवाई प्रवास पर्यायांशी तुलनात्मक ठेवले जाईल. त्यांनी स्पष्ट केले की, तिकीट दर अशा रचनेवर आधारित असतील जे प्रवाशांना वेळ वाचवते आणि परवडणारा पर्याय देखील प्रदान करते. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी लोकसभेत विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना, रेल्वेमंत्र्यांनी प्रकल्पाची प्रगती, अपेक्षित वेळापत्रक, प्रवासी क्षमता, भाडे धोरण आणि आर्थिक व्यवस्था याबद्दल तपशीलवार माहिती दिली. खासदार पी.सी. मोहन, माला रॉय आणि कलानिधी वीरस्वामी यांनी उपस्थित केलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना, मंत्री म्हणाले की हा प्रकल्प दीर्घकालीन दृष्टिकोनातून तयार करण्यात आला आहे आणि प्रवाशांची मागणी, आर्थिक फायदे, वेळेची बचत आणि प्रादेशिक विकास यासारख्या घटकांच्या आधारे त्याची व्यवहार्यता मूल्यांकन करण्यात आली आहे.
५०८ किलोमीटरचा मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉर (एमएएचएसआर) प्रकल्प सध्या बांधकामाधीन आहे. जपान सरकारच्या तांत्रिक आणि आर्थिक मदतीने तो विकसित केला जात आहे. हा कॉरिडॉर महाराष्ट्र, गुजरात आणि दादरा आणि नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशातून जाईल. या प्रकल्पांतर्गत मुंबई, ठाणे, विरार, बोईसर, वापी, बिलीमोरा, सुरत, भरूच, वडोदरा, आणंद, अहमदाबाद आणि साबरमती यासह एकूण १२ स्थानके नियोजित आहेत. एका वृत्तानुसार, रेल्वेमंत्र्यांनी सांगितले की हा प्रकल्प अत्यंत गुंतागुंतीचा आणि तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. तो सर्वोच्च सुरक्षा मानके आणि कडक देखभाल प्रोटोकॉलनुसार डिझाइन करण्यात आला आहे. जपानी रेल्वेच्या सहकार्याने विकसित केलेली ही प्रणाली भारतीय गरजा आणि हवामान परिस्थितीनुसार अनुकूल करण्यात आली आहे.
अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की, नागरी संरचना, ट्रॅक टाकणे, वीज, सिग्नलिंग, दूरसंचार आणि रेल्वेसेट्सच्या पुरवठ्याशी संबंधित सर्व काम पूर्ण झाल्यानंतरच प्रकल्पाची पूर्ण तारीख निश्चित केली जाईल. सध्या, विविध विभागांवर पूल, व्हायाडक्ट आणि स्टेशन स्ट्रक्चर्सचे बांधकाम वेगाने सुरू आहे. त्यांनी असेही सांगितले की या प्रकल्पासाठी जपानी पद्धतींनुसार अंदाजे १,००० भारतीय अभियंते आणि कुशल कामगारांना प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. सुरतमध्ये एक विशेष ट्रॅक प्रशिक्षण केंद्र स्थापन करण्यात आले आहे, जिथे नियमित प्रशिक्षण आणि रीफ्रेशर अभ्यासक्रम आयोजित केले जात आहेत. सध्या या प्रशिक्षित व्यावसायिकांच्या देखरेखीखाली ट्रॅकशी संबंधित काम केले जात आहे.
सरकारच्या मते, हा हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर उच्च-फ्रिक्वेन्सी ऑपरेशनसाठी डिझाइन करण्यात आला आहे. ज्यामुळे मोठ्या संख्येने प्रवाशांना कमी वेळेत प्रवास करता येईल. मुंबई आणि अहमदाबाद दरम्यानचा प्रवास वेळ लक्षणीयरीत्या कमी होण्याची अपेक्षा आहे. ज्यामुळे व्यापार, उद्योग आणि प्रादेशिक कनेक्टिव्हिटी वाढेल. या प्रकल्पाच्या आर्थिक बाबींचे मूल्यांकन दीर्घकालीन फायदे लक्षात घेऊन करण्यात आले आहे. सरकारचा असा विश्वास आहे की वेळेची बचत, रोजगार निर्मिती, तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि पायाभूत सुविधांचा विकास यासारख्या घटकांमुळे ते आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होईल. मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाची कल्पना देशातील पहिली हाय-स्पीड रेल्वे सेवा म्हणून केली जात आहे. भाडे स्पर्धात्मक ठेवण्याची घोषणा दर्शवते की सरकार ते केवळ प्रीमियम सेवेपुरते मर्यादित ठेवू इच्छित नाही, तर मध्यमवर्गीय आणि नियमित प्रवाशांसाठी देखील ते सुलभ करण्यासाठी काम करत आहे.
