शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
'जावयाची गाढवावरून धिंड' , होळीच्या दिवशी महाराष्ट्रातील या जिल्ह्यात जावयाला मानपान देण्याची अनोखी पद्धत
देशभरातील बहुतेक राज्यांमध्ये होळीचे रंगीत दृश्ये पाहायला मिळत आहेत. कालपासून, मुले, तरुण आणि वृद्धांसह अनेक लोक रंग खेळण्यासाठी रस्त्यावर उतरले आहेत. होळी आणि रंगपंचमीनिमित्त अनेक गावांमध्ये त्यांच्या स्वतःच्या खास परंपरा आहेत. महाराष्ट्रातील बीड जिल्ह्यातील केज तालुक्यातील विडा गावाची एक अनोखी परंपरा आहे. या गावातील जावई गाढवांवर स्वार होऊन मिरवणुकीत भाग घेतात. म्हणूनच, ही विनोदी परंपरा द्वेष पसरवणाऱ्या आणि क्षुल्लक गोष्टींवरून जीवे मारण्याची धमकी देणाऱ्यांना योग्य उत्तर मानली जाते. ही परंपरा काय आहे? ही परंपरा कोणी सुरू केली?
गेल्या ९० वर्षांपासून, बीड जिल्ह्यातील केज तालुक्यातील विडा गावात, जावईला शोधून गावात आणले जाते आणि गाढवावर मिरवणूक काढली जाते. नव्वद वर्षांपूर्वी, अनंतराव देशमुख यांनी त्यांच्या जावईला गाढवावर बसवून त्याची थट्टा केली होती. तेव्हापासून ही परंपरा सुरू आहे. उल्लेखनीय गोष्ट म्हणजे या परंपरेला कधीही आव्हान देण्यात आलेले नाही. कोणत्याही जावईने या परंपरेचे पालन करण्यास मागेपुढे पाहिले नाही. खरं तर, ही परंपरा गावाचा अभिमान मानली जाते आणि जावई हा उपहास हसत हसत सहन करतात. गाढवावर मिरवणूक त्यांच्या प्रतिष्ठेला कमी करत नाही. मिरवणुकीनंतर, जावईला भव्य मेजवानी दिली जाते. ही परंपरा कायम ठेवण्यासाठी त्यांचा जाहीर सत्कार केला जातो. ही परंपरा अजूनही कायम आहे.
दरवर्षी, गावातील तरुण आठ दिवस आधीच जावई शोधण्यासाठी निघतात. त्यानंतर, धुळी वंदनाच्या दिवशी जावईसाठी मिरवणूक काढली जाते, जिथे त्यांना कपडे आणि सोन्याची अंगठी भेट दिली जाते. तथापि, यावर्षी सोन्याच्या किमतीत वाढ झाल्यामुळे जावईला फक्त एक कपडा देण्यात आला. दरवर्षी, जावईला सोन्याची अंगठी भेट दिली जाते. तथापि, सोन्याच्या गगनाला भिडणाऱ्या किमतीमुळे, गावकऱ्यांनी या परंपरेत महत्त्वपूर्ण बदल केला. यावर्षी, त्यांनी सोन्याची अंगठी दिली नाही; त्यांनी त्यांना फक्त एक कपडा दिला.
गावकऱ्यांनी सन्मानित केलेया वर्षी, अजित पवारांच्या पुतळ्याला फुले अर्पण करून मिरवणुकीची सुरुवात झाली. यावर्षी, हा सन्मान त्यांचे जावई शिवाजी गिलफाडे यांना देण्यात आला. गिलफाडे हे मूळचे केज तालुक्यातील डोणगाव येथील रहिवासी आहेत, परंतु लग्नानंतर ते त्यांच्या सासरच्या गावी, विडा येथे गेले. ते विडा गावातील बाबुराव डुंगघव यांचे जावई आहेत. त्यांनी गावात घर बांधले आहे आणि रोजंदारीवर काम करून आपला उदरनिर्वाह करतात. धुळवारीच्या दिवशी, तरुणांनी त्यांच्या घराकडे कूच केली आणि गदर्भराज मिरवणूक काढली. इतके लोक सहभागी होतील अशी त्यांनी कधीच कल्पना केली नव्हती. गाढवांवरून मिरवणूक काढली जाते, पुरुष त्यांच्या गळ्यात जुन्या चप्पल आणि जोड्यांचे हार घालतात आणि रंग फेकतात.
