सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
मकरसंक्रांतीचा सण जवळ येत आहे. यावेळी 14 जानेवारी रोजी सूर्य देव मकर राशीत प्रवेश करेल. या दिवशी हा पवित्र सण साजरा केला जाणार आहे. मकरसंक्रांत हा केवळ एक सण नाही तर आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून त्याचे अनेक विशेष पैलू आहेत. या दिवशी सूर्य उत्तरेकडे मकर राशीत प्रवेश करतो. शास्त्रांमध्ये हा देवांचा काळ मानला जातो. असे म्हटले जाते की जेव्हा सूर्यदेव उत्तरायणात जातात तेव्हा स्वर्गाचे दरवाजे उघडतात.
उत्तरायणाच्या वेळी मृत्युमुखी पडणाऱ्यांना मोक्ष मिळतो, तर दक्षिणायनाच्या वेळी मृत्युमुखी पडणाऱ्यांना जन्म आणि मृत्युच्या चक्रातून जावे लागते अशी लोकप्रिय धारणा आहे. सणांच्या वेळी मृत्यु होतात तेव्हा अनेकदा गोंधळ निर्माण होऊ शकतो.
शास्त्रांनुसार, जर सूर्यदेवाच्या मकरसंक्रांती किंवा उत्तरायणात एखाद्याचा मृत्यू झाला तर त्याच्यासाठी स्वर्गाचे दरवाजे उघडे असतात. मकरसंक्रांतीच्या दिवशी मृत्युमुखी पडणाऱ्यांचे आत्मे खूप पुण्यवान मानले जातात आणि अशा आत्म्यांना आपोआप मोक्ष मिळतो. हे देवाचे दिवस मानले जातात, म्हणून मृत्यूनंतर आत्म्याला थेट देवाच्या चरणी स्थान मिळते.
भीष्म पितामह हे एक महान ब्रह्मचारी होते आणि त्यांनी आयुष्यभर कठोर व्रतांचे पालन केले. त्यांचे वडील शंतनू यांनी त्यांना इच्छेनुसार मृत्युचे वरदान दिले होते. जेव्हा त्यांना अर्जुनाच्या बाणांचा फटका बसला तेव्हा सूर्य दक्षिणेकडे होता.
भीष्मला माहीत होते की दक्षिणायन दरम्यान मृत्यू झाल्यानंतर आत्म्याला अंधाराच्या मार्गाने प्रवास करावा लागतो आणि कदाचित त्याला पुन्हा पृथ्वीवर परत यावे लागेल. म्हणून त्याने त्याची जीवनशक्ती डोळ्यात धरली आणि सूर्य उत्तरेकडे वळेपर्यंत वाट पाहिली.
धर्मग्रंथांमध्ये या काळाला जीवनदानासाठी अनुकूल मानले जात नाही. आजोबा भीष्म यांना हे माहीत होते. म्हणूनच त्यांनी सूर्यदेव उत्तरेकडे जाण्याची वाट पाहिली आणि नंतर त्यांनी जीवनदान दिले. त्यानंतर मकरसंक्रांतीच्या दिवशी जेव्हा सूर्यदेव उत्तरेकडे सरकला, तेव्हा त्याने शेवटचा श्वास घेतला. असे मानले जाते की या वेळी मृत्युनंतर आत्म्याला मोक्ष मिळतो.
या काळात भीष्म पितामह यांनी युधिष्ठिराला राजधर्माची तत्वे आणि विष्णू सहस्रनाम शिकवले. त्यांना पूर्ण जाणीव आणि ज्ञानाने परिपूर्ण असतानाच मृत्यू येण्याची इच्छा होती. सामान्य माणसाला बाणांनी भोसकलेले 58 दिवस जगणे अशक्य आहे. तथापि, भीष्मांनी योगिक साधनांद्वारे आपल्या इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवले आणि ते मन आणि शरीराच्या दुःखाच्या पलीकडे असल्याचे सिद्ध केले.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: भीष्म पितामह हे महाभारतातील महान योद्धा, सत्यप्रतिज्ञ आणि हस्तिनापुराचे पितामह होते. देवव्रत नावाने जन्मलेले भीष्म पितामह सत्य, त्याग आणि धर्माचे प्रतीक मानले जातात.
Ans: मकरसंक्रांतीपासून सूर्य उत्तरायणात प्रवेश करतो. हिंदू धर्मात उत्तरायण काळ मोक्षप्राप्तीसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो. त्यामुळे भीष्म पितामहांनी उत्तरायण सुरू होण्याची प्रतीक्षा केली.
Ans: धार्मिक परंपरेनुसार मकरसंक्रांतीच्या दिवशी, म्हणजेच उत्तरायणाच्या पहिल्या दिवशी, भीष्म पितामहांनी देहत्याग केला.
