चंद्रग्रहण कसे होते? फक्त पौर्णिमेलाच का होते? काय आहे मागाचं वैज्ञानिक आणि धार्मिक कारणं?
चंद्रग्रहण नेहमीच लोकांचे लक्ष वेधून घेत आले आहे. ही केवळ एक खगोलीय घटना नाही तर धार्मिक आणि ज्योतिषीय दृष्टिकोनातून देखील विशेष महत्त्व आहे. जेव्हा पौर्णिमा अचानक अंधारात झाकली जाते तेव्हा ते पाहणे एक अद्वितीय गूढ अनुभव प्रदान करते. शिवाय, त्यामागे वैज्ञानिक आणि पौराणिक कथा आहेत. धार्मिकदृष्ट्या, ते राहू आणि केतूशी जोडलेले आहे. २०२६ चे पहिले चंद्रग्रहण ३ मार्च रोजी होईल आणि ते भारतात दृश्यमान होईल. पौराणिक कथा चंद्रग्रहणाचे रहस्य आणखी गुंतागुंतीचे करते. तर, चंद्रग्रहण कसे आणि का होते जाणून घेऊया सविस्तर बातमी…
पृथ्वी सूर्य आणि चंद्राच्या दरम्यान येते तेव्हा चंद्रग्रहण होते. या परिस्थितीत, पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते, जी त्याला पूर्णपणे किंवा अंशतः अस्पष्ट करते. हे फक्त पौर्णिमेच्या रात्रीच घडते. जेव्हा पृथ्वीची सावली चंद्राला पूर्णपणे अस्पष्ट करते, तेव्हा त्याला पूर्ण चंद्रग्रहण म्हणतात. या काळात, सूर्यप्रकाश वातावरणातून जातो आणि चंद्रावर एक हलका लाल रंग टाकतो, ज्याला ‘रक्त चंद्र’ म्हणतात. ही संपूर्ण प्रक्रिया नैसर्गिक आहे आणि घाबरण्यासारखे किंवा गूढ असण्याचे काहीही नाही.
धार्मिकदृष्ट्या, चंद्रग्रहण राहू आणि केतूच्या कृतींशी जोडलेले मानले जाते. स्कंद पुराणातील अवंती विभागातील कथेत असे म्हटले आहे की सूर्य आणि चंद्राच्या ग्रहणांना कारणीभूत असलेल्या राक्षसांचा जन्म उज्जैन शहरात झाला होता. आता आपण या चंद्रग्रहणामागील पौराणिक कथा शोधूया.
स्कंद पुराणात सांगितल्याप्रमाणे, समुद्रमंथन समुद्रात लपलेले मौल्यवान खजिना मिळविण्यासाठी केले गेले होते. देव आणि राक्षस दोघांनीही भाग घेतला, कारण केवळ समुद्रमंथन करणे अशक्य होते. या प्रक्रियेदरम्यान अनेक मौल्यवान रत्ने मिळाली. समुद्रमंथनातून मिळालेले अमृत राक्षसांमध्ये वाटणे म्हणजे संपूर्ण विश्वाला अंधारात बुडवण्यासारखे झाले असते. जर त्यांना अमृताचा एक थेंबही मिळाला असता तर त्यांनी संपूर्ण जगात दहशत पसरवली असती, अमरत्वाचे वरदान दिले असते. भगवान विष्णूने मोहिनीचे रूप धारण करून हुशारीने देवांना अमृत खायला घालण्यास सुरुवात केली. स्वरभानू नावाच्या राक्षसाने हे कळले आणि तो देवाचे रूप धारण करून देवांच्या रांगेत बसला. त्यानंतर स्वरभानू अमृत पिऊ लागला. सूर्य आणि चंद्राला हे कळताच त्यांनी विष्णूला त्यांचे रहस्य सांगितले.
भगवान विष्णू क्रोधित झाले आणि त्यांनी आपल्या चक्राने स्वरभानूचे शरीर त्याच्या डोक्यापासून वेगळे केले. स्वरभानूने आधीच अमृत सेवन केले असले तरी तो मरण पावला नाही, तर त्याचे शरीर दोन भागात विभागले गेले. स्वरभानूचे डोके राहू म्हणतात आणि त्याच्या धडाला केतू म्हणतात.
पौराणिक कथेनुसार, सूर्य आणि चंद्राने स्वरभानूचे रहस्य उघड केले, ज्यामुळे तो दोन भागात विभागला गेला. या घटनेपासून राहू आणि केतू हे सूर्य आणि चंद्राचे शत्रू मानले जातात. राहू आणि केतूमुळे सूर्य आणि चंद्राचे ग्रहण होतात. असे म्हटले जाते की जेव्हा हे दोघे चंद्राला गिळण्याचा प्रयत्न करतात तेव्हा या घटनेला चंद्रग्रहण म्हणतात.
ग्रहणाच्या वेळी, शोक साजरा केला जातो. या काळात पूजा, शुभ कार्यक्रम आणि इतर शुभ कार्ये पुढे ढकलण्याचा सल्ला दिला जातो. ग्रहणाचे धार्मिक महत्त्व आणखी वाढले आहे कारण ते होलिका दहन सारख्या सणांशी संबंधित आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
