फोटो सौजन्य- pinterest
नेपाळच्या विदेह प्रांताचा प्रथम उल्लेख येतो रामायणात. बिहार आणि नेपाळच्या सीमेवरील असलेल्या विदेह राज्याची राजधानी होती प्रसिद्ध मिथिला नगरी आणि गदिमांच्याच शब्दात सांगायचे तर, ‘मिथिलेहूनही दर्शनीय नृप होता – मिथिलेचा राजा जनक!’ आपली जनकाशी ओळख होते ते सीतेचे वडील म्हणून. रामायणाची नायिका सीता अनेक नावांनी प्रसिद्ध आहे. जनकाची कन्या म्हणून जानकी. मिथिलेची राजकन्या म्हणून मैथिली आणि विदेहची नागरिक म्हणून वैदेही. ही रामाची भार्या रामाशी इतकी एकरूप झाली, की यांच्या अद्वैताला एकच नाव मिळाले – सियाराम!
॥ जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी ॥
नेपाळने आपल्या कन्येवर प्रेम केलेच, तसेच सीतामैय्या म्हणून तिची भक्तीसुद्धा केली. सीतेची भक्ती करणारा एक संप्रदाय नेपाळमध्ये आहे. आज जनकपूर या गावी सीतेचे मोठे मंदिर आहे – जानकी मंदिर. असे मानले जाते की, इथे जनकाचा दरबार भरत असे. या ठिकाणी रामाने शिवधनुष्य तोडले होते व राम-सीतेचा विवाहदेखील इथेच झाला होता. मार्गशीर्ष शुद्ध पंचमीला राम-सीतेचा विवाह झाला होता, अशी मान्यता आहे. हा दिवस विवाह पंचमी म्हणून इथे साजरा केला जातो. या दिवशी भारत व नेपाळमधील हजारो भक्त जानकी मंदिराला भेट देण्यासाठी येतात.
नेपाळने सीतेवर प्रेम केले, तसेच रामावरसुद्धा प्रेम केले. पण आंधळेपणाने नाही. नेपाळने डोळसपणे रामाची भक्ती केली. आज रामाचे वचन, नेपाळचे ब्रीद वाक्य आहे. ॥ जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी ॥
मातृभूमीला स्वर्गाहून महान मानणाऱ्या, योद्धा संन्याशाला दैवत मानणाऱ्या, साधुसंतांना मान देणाऱ्या, आपल्या पुत्रांची कदर करणाऱ्या आणि आपल्या श्रेष्ठ पुत्रांवरील प्रेम कृतीतून दाखवणाऱ्या नेपाळकडून आपण खूप काही शिकण्याची गरज आहे, हे लक्षात येते. भारताने आपल्या राष्ट्रपुरुषांना ओळखून त्यांचे शब्द प्रमाण मानून त्यांना आपल्या कृतीतून आदरांजली वाहणे नितांत आवश्यक आहे. तसे पाहता राम हा आपला आद्य राष्ट्रपुरुष आहे. पण त्याचे जन्मस्थानच काय, त्याचे चरित्र, त्याचे ऐतिहासिकत्वसुद्धा कथित विद्वानांच्या बुद्धीने गौरवाचा, स्वाभिमानाचा विषय न करता वादाचा विषय केला आहे.
अयोध्येतील राम मंदिरात प्रभू श्रीराम आणि सीता मातेची मूर्ती तयार करण्यासाठी नेपाळमधील पवित्र काली गंडकी नदीतून दोन अत्यंत दुर्मिळ व प्राचीन (सुमारे ६ कोटी वर्षे जुने) शाळीग्राम आणले गेले होते. हे दगड जनकपूर (नेपाळ), जिथे सीता मातेचा जन्म झाला, येथून मागवण्यात आले होते आणि त्यांचा वापर मूर्ती कोरण्यासाठी करण्यात आला होता.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नेपाळमध्ये सीता हिला “जानकी माता” म्हणून पूजले जाते. ती जनकाची कन्या आणि मिथिलेची राजकन्या असल्यामुळे नेपाळशी तिचा थेट संबंध जोडला जातो.
Ans: नेपाळच्या संस्कृतीत रामायणाचा खोल प्रभाव आहे. धार्मिक सण, कथा आणि परंपरांमध्ये राम-सीतेच्या जीवनाचे महत्त्व दिसून येते.
Ans: ‘जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी’ या वाक्याचे महत्त्व काय?
