Rahul Sankrityayan : ज्ञानाचा महासागर ते विनाशाचा क्रूर इतिहास! ९ एप्रिलचा दिवस का आहे एवढा खास? ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Rahul Sankrityayan Jayanti 2026 : इतिहासाच्या कॅलेंडरमधील ९ एप्रिल हा दिवस अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आहे (Rahul Sankrityayan) . एका बाजूला ज्ञानाचा महासागर असलेले साहित्यिक आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला तलवारीच्या जोरावर जग जिंकणारा क्रूर सेनापती. तसेच, भारतीय सिनेसृष्टीला सुवर्णकाळ दाखवणारे एक महान दिग्दर्शक. या तिन्ही व्यक्तिमत्त्वांनी आपापल्या क्षेत्रात असा ठसा उमटवला आहे की, आजही त्यांचे नाव घेतल्याशिवाय इतिहास पूर्ण होऊ शकत नाही.
९ एप्रिल १८९३ रोजी जन्मलेले राहुल सांकृत्यायन यांना आधुनिक हिंदी साहित्याचे ‘महापंडित’ मानले जाते. त्यांचे जीवन म्हणजे एक अखंड प्रवास होता. त्यांना ३६ हून अधिक भाषा अवगत होत्या. बौद्ध धर्माच्या अभ्यासासाठी त्यांनी तिबेट ते रशियापर्यंतचा प्रवास अनवाणी केला. त्यांचे ‘व्होल्गा ते गंगा’ हे पुस्तक आजही जागतिक साहित्यात मैलाचा दगड मानले जाते. केवळ लेखकच नव्हे, तर एक महान इतिहासकार आणि तत्त्वज्ञ म्हणून त्यांनी भारतीय समाजमनावर साहित्याच्या माध्यमातून क्रांती घडवून आणली. त्यांच्या प्रवासाच्या आवडीमुळेच त्यांना ‘प्रवासी लेखक’ म्हणून ओळखले जाते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Kalpakkam PFBR : भारताचे अणु-तांडव पाहून पाकिस्तानचा थरकाप!’दरवर्षी 300 बॉम्ब अन् 8000 किमी पल्ला’, झहीर काझमींचा ‘असा’ भयावह दावा
आजच्याच दिवशी, ९ एप्रिल १३३६ रोजी मध्य आशियात तिमूर लंगचा जन्म झाला. तुर्को-मंगोल घराण्यातील या सेनापतीने आपल्या लष्करी कौशल्याने पर्शियापासून तुर्कीपर्यंत साम्राज्य विस्तारले. मात्र, त्याच्या नावाभोवती विनाशाचे वलय आहे. १३९८ मध्ये त्याने जेव्हा भारतावर आक्रमण केले, तेव्हा दिल्लीत त्याने अतोनात कत्तल केली. एकीकडे तो अतिशय कुशल रणनीतीकार होता, तर दुसरीकडे त्याच्या क्रूरतेने संपूर्ण जग हादरले होते. इतिहासात त्याला एका अशा शासकाच्या रूपात पाहिले जाते ज्याने शहरेच्या शहरे राखेत मिळवली.
भारतीय चित्रपटसृष्टीचा इतिहास शक्ती सामंत यांच्याशिवाय अपूर्ण आहे. ९ एप्रिल २००९ रोजी त्यांचे निधन झाले. ‘आराधना’, ‘कटी पतंग’ आणि ‘अमर प्रेम’ यांसारख्या चित्रपटांनी भारतीय प्रेक्षकांना वेड लावले होते. राजेश खन्ना यांच्यामधील अभिनयाची ठिणगी ओळखून त्यांना ‘सुपरस्टार’ बनवण्यात शक्ती सामंत यांचा सिंहाचा वाटा होता. बंगाली आणि हिंदी अशा दोन्ही भाषांमधील चित्रपटांवर त्यांनी हुकूमत गाजवली. आजही त्यांच्या चित्रपटातील संगीत आणि कथा लोकांच्या काळजात घर करून आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Kim Jong Un : किम जोंग उन यांचा ‘मिसाईल’ धमाका! दक्षिण कोरियाला म्हटले ‘भुंकणारा कुत्रा’; आशियातही महायुद्धाची ठिणगी?
९ एप्रिल हा दिवस आपल्याला आठवण करून देतो की, हे जग विविधतेने नटलेले आहे. साहित्यातील शब्दशक्ती असो, युद्धातील शस्त्रशक्ती असो किंवा सिनेमातील कलाशक्ती या तिन्ही गोष्टींनी मानवी इतिहासाला कलाटणी दिली आहे. आजच्या दिवशी या महान आणि ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वांचे स्मरण करणे, हे त्यांच्या कार्याचा आणि इतिहासाचा सन्मान करण्यासारखे आहे.
Ans: राहुल सांकृत्यायन यांना ३६ पेक्षा जास्त भाषांचे ज्ञान होते आणि त्यांनी इतिहास, तत्त्वज्ञान व साहित्यात अफाट कार्य केले, म्हणून त्यांना महापंडित म्हटले जाते.
Ans: तिमूर लंगने १३९८ मध्ये भारतावर आक्रमण करून दिल्लीत मोठा विध्वंस घडवून आणला होता.
Ans: 'आराधना', 'अमर प्रेम', 'कटी पतंग' आणि 'हावडा ब्रिज' हे शक्ती सामंत यांचे गाजलेले चित्रपट आहेत.
