शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
बलूचिस्तान विद्रोह सुरु असून पाकिस्तानी सैन्यासमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे (फोटो - AI)
पाकिस्तानचा सर्वात मोठा प्रांत असलेल्या बलुचिस्तानमध्ये बंडाच्या ज्वाळा पेटत आहेत. पाकिस्तानी सैन्य आणि बलुचिस्तानमधील ताज्या संघर्षात शेकडो लोक मारले गेले. सात दशकांहून अधिक काळ इस्लामाबादमधील राज्यकर्त्यांनी बलुचिस्तानमधील लोकांवर क्रूरपणे अत्याचार केले आहेत, त्यांना मूलभूत अधिकारांपासून वंचित ठेवले आहे.
१९४७ पर्यंत, बलुचिस्तान हे कलाट नावाचे एक स्वतंत्र राज्य होते. त्याचे अमीर (शासक) भारतात विलीन होऊ इच्छित होते, परंतु ब्रिटिश आणि जिना यांनी हे रोखले. बलुचिस्तानला त्यांच्या इच्छेविरुद्ध जबरदस्तीने पाकिस्तानात समाविष्ट करण्यात आले आणि त्यांना सावत्र आईसारखे वागवले जात राहिले.
हे देखील वाचा : मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवेवर गॅस टँकर उलटला! मुंबईकडे जाणारी वाहतूक ठप्प; प्रवाशांचे प्रचंड हाल
बलुचिस्तानमध्ये नैसर्गिक वायूचे साठे, सोने, तांबे, कोळसा, दुर्मिळ खनिजे आणि अरबी समुद्रावरील किनारपट्टी असूनही, ते मागासलेले आहे आणि तेथील लोकांना गुलामांसारखे वागवले जाते. पाकिस्तानी राजकारण आणि लष्करात पंजाबी मुस्लिमांचे वर्चस्व आहे, जे बलुचिस्तानवर अत्याचार करतात. बलुचिस्तानमध्ये जेव्हा जेव्हा न्याय आणि हक्कांची मागणी झाली आहे तेव्हा तेव्हा लष्कराने गंभीर अत्याचार केले आहेत.
पाकिस्तानने विकासाच्या नावाखाली बलुचिस्तानचे ग्वादर बंदर चीनला सोपवले आहे. चीन तेथे ऊर्जा प्रकल्प आणि रस्ते बांधत आहे, ज्याला बलुचिस्तान परकीय हस्तक्षेप मानतो. पाकिस्तानी सरकार बलुचिस्तानवर घृणास्पद अत्याचार करत आहे. लष्कराने स्वच्छता मोहीम सुरू केली आहे. प्रत्युत्तरादाखल, बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी आणि इतर संघटनांनी त्यांची ओळख, संस्कृती आणि स्वातंत्र्य जपण्यासाठी पाकिस्तानी सैन्याविरुद्ध संघर्ष सुरू केला आहे. बलुचिस्तानचा संघर्ष केवळ पाकिस्तानविरुद्ध नाही.
हे चीनसाठी देखील आव्हान आहे, जो तेथे आपला प्रभाव वाढवत आहे. पाकिस्तान बलुचिस्तान बंडखोरांना भारताकडून पाठिंबा मिळत असल्याचे निरर्थक आरोप करत आहे. पाकिस्तान जागतिक व्यासपीठांवर काश्मीरचा मुद्दा मांडत असताना, भारताने बलुचिस्तानचे वास्तव देखील उघड करावे, जिथे अमानवीय अत्याचार केले जात आहेत, मानवी हक्कांना पायदळी तुडवले जात आहेत.
हेही वाचा : जिल्हा परिषद निवडणुकीच्या प्रचारात AI चा मोठा वापर; शोकांतिकेनंतर पुण्यात ट्रोलिंगची धार मावळली
दोन बलुच महिलांनी तिथे आत्मघातकी हल्ले केले. यावरून व्यापक असंतोषाची व्याप्ती दिसून येते. बलुचांनी एकदा रेल्वे प्रवाशांना ओलीस ठेवून त्यांची ताकद दाखवली होती. रेल्वे, लष्करी तळ, लष्करी काफिले, वीज प्रकल्प आणि चीनने बांधलेले प्रकल्प हे त्यांचे लक्ष्य आहेत. जर पाकिस्तान सरकारने अत्याचार थांबवले आणि बलुचांशी संवाद साधला तर शांततेचा मार्ग सापडू शकतो, अन्यथा रक्तपात सुरूच राहील.
लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी
