आंतरराष्ट्रीय बाजारात रुपया घसरत असल्यामुळे शेअर बाजारांवर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे (फोटो - सोशल मीडिया)
गेल्या वर्षी डॉलरच्या तुलनेत रुपया ६ टक्क्यांहून अधिक घसरला. या नवीन वर्षात रुपया घसरणीला सामोरे जात आहे. सोने आणि चांदीच्या गगनाला भिडणाऱ्या किमती आणि शेअर बाजारातील घसरण हे रुपयाच्या घसरत्या विनिमय दराशी जोडलेले आहे. सध्या एक डॉलर अंदाजे ९२ रुपयांच्या समतुल्य आहे, ज्याचा अर्थव्यवस्थेवर आणि शेअर बाजारावर विपरीत परिणाम होत आहे.
सेन्सेक्स ८२,००० च्या खाली आणि निफ्टी २५,००० च्या खाली येऊ शकतो. १९६५ च्या अन्न संकटाच्या वेळीही एक डॉलर ४.५० रुपयांचा होता. १९८५ मध्ये डॉलर १३ रुपये ६० पैशांचा होता. मनमोहन सिंग सरकारच्या काळात २०१० मध्ये डॉलरचा विनिमय दर ४५ रुपये होता. २०१५ मध्ये तो ६३ रुपये होता. २०२२ मध्ये एक डॉलर ७४.५ रुपयांचा असेल, २०२४ मध्ये तो ८३ रुपयांचा असेल आणि आता तो ९१.६५ रुपयांचा असेल. बहुतेक व्यापार आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक डॉलरमध्ये केली जाते.
हे देखील वाचा : कर्तव्यपथावर भारताचा ‘रुद्रावतार’! 21 तोफांची सलामी, 29 फायटर जेट अन् जग पाहणार महासत्तेच्या शक्तीचे भव्य दर्शन
रुपया कमकुवत झाल्यामुळे गुंतवणूकदारांच्या वर्तनावरही परिणाम झाला आहे. भारत खनिज तेल, इलेक्ट्रॉनिक्स, यंत्रसामग्री, धातू आणि रसायने आयात करतो. आयात महाग होत चालली आहे. त्यामुळे ऊर्जा आणि ऑटोमोबाईल क्षेत्रातील कंपन्यांचे तसेच विमान कंपन्यांचे खर्च वाढले आहेत. परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार भारतीय शेअर बाजारातून निधी काढून घेत आहेत. २०२५ मध्ये त्यांनी १.६६ लाख कोटी रुपये काढले आणि २०२६ च्या पहिल्या पंधरवड्यात त्यांनी २५,००० कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले आणि डॉलरच्या स्वरूपात पैसे काढले. आयात-अवलंबित क्षेत्रांवर मोठा दबाव आहे. रसायन, खत आणि वैद्यकीय उपकरणे क्षेत्रातील खर्च वाढला आहे.
वाढत्या आयात किमतींमुळे एमएसएमईंसाठी रोख टंचाई निर्माण झाली आहे. या कंपन्यांनी उत्पादनांचा आकार कमी केला आहे किंवा सेवा पातळी कमी केली आहे. आयात-अवलंबित भारतीय अर्थव्यवस्थेसमोरील आव्हान वाढत आहे. रुपयाच्या घसरत्या मूल्यामुळे घरगुती बजेट, मालमत्ता आणि व्यवहारांवर परिणाम झाला आहे. भांडवली प्रवाह थांबू लागला आहे. कमकुवत होत चाललेल्या रुपयामुळे टेलिव्हिजन, एअर कंडिशनर आणि वॉशिंग मशीनच्या किमती वाढल्या आहेत कारण त्यात आयात केलेले घटक असतात.
हे देखील वाचा: नागाचे चिन्ह अन् ‘भैरव अदम्य’; भैरव बटालियनच्या चेहऱ्यावरील रंगामागील गुपित उघड
या किमती ८ टक्क्यांपर्यंत वाढू शकतात. सरकारचे धोरण रुपयाचे अवमूल्यन करण्याचे नाही तर त्याला नैसर्गिकरित्या वाढू देणे आहे. अमेरिकेच्या शुल्क वाढीचा भारताच्या निर्यातीवरही परिणाम झाला आहे. परिस्थिती चिंताजनक आहे कारण त्याचा अन्न पुरवठ्यावर परिणाम होईल आणि अन्नपदार्थ अधिक महाग होतील.
या चिंता असूनही, आयटी मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दावा केला आहे की भारत पुढील काही वर्षांत जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल. डिजिटल आणि सामाजिक पायाभूत सुविधा, समावेशक वाढ, उत्पादन आणि नवोपक्रमातील गुंतवणूक हे यामागील कारण असेल.
लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी
याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे
