Russian Language Day: ६ जूनलाच का साजरा होतो 'रशियन भाषा दिन'? जाणून घ्या अलेक्झांडर पुश्किन आणि अंतराळाचे हे अद्भूत कनेक्शन ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
UN Russian Language Day 2026 : भाषेच्या माध्यमातून जगातील विविध संस्कृती, इतिहास आणि मानवी भावना एकमेकांशी जोडल्या जातात. जागतिक स्तरावर बहुभाषिकता आणि सांस्कृतिक विविधतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांद्वारे (UN) विविध भाषांचे विशेष दिवस साजरे केले जातात. यातीलच एक अत्यंत गौरवशाली आणि जागतिक पातळीवर प्रभाव पाडणारा दिवस म्हणजे ‘जागतिक रशियन भाषा दिन’ (Russian Language Day), जो दरवर्षी ६ जून रोजी जगभर उत्साहाने साजरा केला जातो. साहित्यापासून ते थेट अंतराळ संशोधनापर्यंत (Space Research) ज्या भाषेचा दबदबा आहे, त्या रशियन भाषेचा वारसा आणि इतिहास थक्क करणारा आहे.
६ जून रोजी रशियन भाषा दिन साजरा करण्यामागे एक अत्यंत महत्त्वाचे ऐतिहासिक आणि साहित्यिक कारण आहे. या दिवशी रशियाचे महान आणि जगप्रसिद्ध कवी अलेक्झांडर पुश्किन (Aleksandr Pushkin) यांची जयंती असते. पुश्किन यांना ‘आधुनिक रशियन साहित्याचे जनक’ (Father of Modern Russian Literature) मानले जाते. १९ व्या शतकाच्या सुरुवातीला त्यांनी रशियन भाषेला एक नवीन रूप, दिशा आणि सौंदर्य प्राप्त करून दिले. त्यांनी लोकभाषा आणि अभिजात साहित्य यांचा असा सुंदर मेळ घातला, की रशियन भाषा जागतिक स्तरावर लोकप्रिय झाली. त्यांच्या याच अतुलनीय योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांनी २०१० मध्ये ६ जून हा दिवस ‘रशियन भाषा दिन’ म्हणून घोषित केला.
अनेक लोकांना असे वाटते की रशियन भाषा केवळ रशिया किंवा त्याच्या शेजारील देशांमध्ये बोलली जाते, परंतु वास्तविकता तशी नाही. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या (United Nations) सहा अधिकृत भाषांमध्ये (English, French, Spanish, Chinese, Arabic आणि Russian) रशियन भाषेचा समावेश आहे. याचा अर्थ आंतरराष्ट्रीय राजकारण, जागतिक करार आणि युएनच्या अधिकृत कामकाजात रशियन भाषेला सर्वोच्च स्थान आहे. आजच्या घडीला जगभरात २५ कोटींहून अधिक लोक रशियन भाषा बोलतात आणि समजतात, ज्यामुळे ती जगातील सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या प्रमुख भाषांपैकी एक बनली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : G7 Summit 2026 : महासत्तांची बैठक फ्रान्समध्ये, मग शेजारील स्वित्झर्लंडने सीमेवर 4000 सैनिक का उतरवले? वाचा सविस्तर कारण
रशियन भाषेचे महत्त्व केवळ साहित्यापुरते मर्यादित नाही, तर ते विज्ञानाच्या क्षेत्रातही तितकेच व्यापक आहे. शीतयुद्धाच्या काळापासून (Cold War Era) ते आजच्या आधुनिक युगापर्यंत अंतराळ संशोधनात रशिया आघाडीवर राहिला आहे. जगातील पहिल्या मानवनिर्मित उपग्रहाचे (Sputnik) नियंत्रण असो वा पहिल्या मानवाचा (Yuri Gagarin) अंतराळ प्रवास, या सर्व मोहिमांमध्ये रशियन भाषेचाच वापर झाला. आजही आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) जाणाऱ्या अंतराळवीरांना रशियन भाषेचे ज्ञान असणे अत्यंत फायदेशीर मानले जाते. वैज्ञानिक शोधनिबंध, तांत्रिक शिक्षण आणि लष्करी उपकरणांच्या मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये या भाषेला जागतिक स्तरावर मोठी मागणी आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Dark Eagle : शत्रूच्या रडारलाही चकवा देणारे अद्भूत शस्त्र; जाणून घ्या काय आहे अमेरिकेचा ‘Dark Eagle’ हायपरसॉनिक प्लॅन
या विशेष दिनाचे औचित्य साधून संयुक्त राष्ट्रांच्या न्यूयॉर्क, जिनेव्हा आणि इतर जागतिक कार्यालयांमध्ये विविध भरगच्च कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. यामध्ये रशियन साहित्यातील श्रेष्ठ कलाकृतींचे वाचन, काव्यसंमेलन, परिसंवाद आणि सांस्कृतिक प्रदर्शने भरवली जातात. या कार्यक्रमांचा मुख्य उद्देश केवळ एका भाषेचा प्रसार करणे हा नसून, जगभरातील लोकांमध्ये परस्पर सामंजस्य, शांतता आणि बहुभाषिकतेचा आदर निर्माण करणे हा असतो. रशियन भाषा दिन आपल्याला हेच शिकवतो की, राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून कलेच्या आणि भाषेच्या माध्यमातून जग एकत्र येऊ शकते.
