शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
स्मार्टफोन युजर्ससाठी गुड न्यूज; जपानमध्ये 6G चा प्रयोग यशस्वी, 5G च्या तुलनेत २० पट अधिक स्पीड ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Japan 6G device test : सध्या संपूर्ण जग ५जी (5G) नेटवर्कच्या वेगाचा अनुभव घेत असतानाच, तंत्रज्ञानाच्या दुनियेत आघाडीवर असणाऱ्या जपानने (Japan) एक असा चमत्कार केला आहे, ज्याने सर्वांचे डोळे दिपवून टाकले आहेत. जपानमधील शास्त्रज्ञांनी जगातील पहिल्या ६जी (6G) प्रोटोटाइप उपकरणाची यशस्वी चाचणी घेतली आहे. या नवीन उपकरणाच्या मदतीने शास्त्रज्ञांनी तब्बल ११२ Gbps (गीगाबिट्स प्रति सेकंद) इतका प्रचंड वायरलेस इंटरनेट स्पीड मिळवला आहे. हा वेग सध्या आपण वापरत असलेल्या ५जी नेटवर्कपेक्षा २० पटीने जास्त आहे. या क्रांतीमुळे आगामी काळात इंटरनेट वापरण्याची, डेटा डाउनलोड करण्याची आणि लाइव्ह स्ट्रीमिंग करण्याची पद्धत पूर्णपणे बदलून जाणार आहे.
हा ऐतिहासिक शोध जपानमधील तोकुशिमा विद्यापीठाचे (Tokushima University) प्राध्यापक ताकेशी यासुई (Takeshi Yasui) आणि त्यांच्या अत्यंत हुशार संशोधक टीमने लावला आहे. त्यांनी ५६० GHz (गीगाहर्ट्झ) च्या उच्च फ्रिक्वेन्सी बँडमध्ये कोणत्याही व्यत्ययाशिवाय हा वेग प्राप्त करून दाखवला. यामुळे संपूर्ण जगभरातील टेक जगतात सध्या एकाच गोष्टीची चर्चा सुरू आहे, ती म्हणजे ६जी क्रांती आणि जपानचे वर्चस्व.
६जी नेटवर्क विकसित करण्यासाठी जगभरातील अनेक देशांतील शास्त्रज्ञ गेल्या काही वर्षांपासून प्रयत्न करत आहेत. अतिवेगवान इंटरनेटसाठी अत्यंत उच्च फ्रिक्वेन्सीचा (High Frequency) वापर करणे आवश्यक असते. परंतु, यामध्ये एक खूप मोठी तांत्रिक अडचण होती. आपले जे नेहमीचे पारंपरिक इलेक्ट्रॉनिक सर्किट्स असतात, ते एका विशिष्ट मर्यादेपलीकडे काम करणे थांबवतात किंवा निकामी ठरतात.
जेव्हा इंटरनेट सिग्नलची फ्रिक्वेन्सी ३५० GHz च्या पुढे जाते, तेव्हा त्यामध्ये प्रचंड प्रमाणात ‘फेज नॉईज’ (Phase Noise) म्हणजेच डिजिटल अडथळा निर्माण होतो. या नॉईजमुळे ट्रान्समिट होणारा डेटा विस्कळीत होतो आणि तो वापरण्यायोग्य राहत नाही. यामुळेच ३५० GHz ची ही भिंत ओलांडणे जगभरातील इंजिनिअर्ससाठी एक मोठे आव्हान बनले होते. परंतु, प्राध्यापक ताकेशी यासुई आणि त्यांच्या टीमने या जुन्या इलेक्ट्रॉनिक मर्यादेला पूर्णपणे मोडीत काढले आणि विज्ञान जगताला थक्क करणारा निकाल दिला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Crude Oil : होर्मुझचं वर्चस्व पूर्ण कमी करणार; आता डोक्यावरची टांगती तलवार काढून टाकण्यासाठी UAEची ‘ADNOC’ सज्ज
जपानी शास्त्रज्ञांनी हा चमत्कार घडवण्यासाठी पारंपरिक इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीला बाजूला सारले आणि ‘फोटोनिक्स’ (Photonics) म्हणजेच प्रकाशावर आधारित तंत्रज्ञानाचा वापर केला. या संपूर्ण प्रयोगात ‘ऑप्टिकल मायक्रोकोम्ब’ (Optical Microcomb) नावाच्या एका अत्यंत छोट्या पण हाय-टेक उपकरणाने सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
हे उपकरण एखाद्या हाय-टेक लेझर रूलरप्रमाणे (Laser Ruler) काम करते. ते प्रकाशाचे अत्यंत स्थिर, अचूक आणि बारीक किरण तयार करते. हे किरण इतके अचूक आणि स्थिर असतात की, त्यामध्ये कोणत्याही प्रकारचा डिजिटल नॉईज (व्यत्यय) तयार होत नाही. यामुळे अत्यंत स्पष्ट, शुद्ध आणि शक्तिशाली टेराहर्ट्झ (THz) सिग्नल मिळतात. परिणामी, डेटा कोणत्याही अडथळ्याशिवाय अतिवेगवान गतीने एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी प्रसारित केला जाऊ शकतो. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, आता तुमचे इंटरनेट तांब्याच्या तारांवर किंवा सामान्य लहरींवर नाही, तर थेट प्रकाशाच्या गतीने धावणार आहे.
अनेकदा असे हाय-टेक शोध केवळ प्रयोगशाळेपुरतेच मर्यादित राहतात, कारण ते वास्तविक जगात वापरणे कठीण असते. लेझर आणि चिप तंत्रज्ञानामध्ये एक मोठी समस्या अशी असते की, अगदी किरकोळ कंपन (Vibration) झाले तरी लेझरचे अलाइनमेंट बिघडते आणि इंटरनेट जोडणी लगेच तुटते. परंतु, जपानी शास्त्रज्ञांनी यावर अत्यंत व्यावहारिक आणि कायमस्वरूपी तोडगा काढला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Crude Oil : होर्मुझचं वर्चस्व पूर्ण कमी करणार; आता डोक्यावरची टांगती तलवार काढून टाकण्यासाठी UAEची ‘ADNOC’ सज्ज
या चमूने ‘ऑप्टिकल फायबर’ थेट एका ‘सिलिकॉन नायट्राइड मायक्रोरेझोनेटर चिप’ला (Silicon Nitride Microresonator Chip) कायमस्वरूपी जोडून दिले. शास्त्रज्ञांच्या या कल्पकतेमुळे तीन मोठे फायदे झाले आहेत:
१. मिनिएच्युरायझेशन (आकार लहान करणे): प्रयोगशाळेत असणारा भलामोठा आणि अवजड सेटअप आता मानवी नखापेक्षाही लहान असलेल्या एका छोट्या चिपमध्ये सामावला गेला आहे.
२. स्थिरता: ऑप्टिकल फायबर थेट चिपकवला गेल्यामुळे, कितीही कंपन झाले तरी लेझरचे अलाइनमेंट बिघडण्याचा आणि इंटरनेट बंद पडण्याचा धोका आता कायमचा नाहीसा झाला आहे.
३. हवामानापासून संरक्षण: भारतासारख्या किंवा जगातील इतर देशांमधील बदलत्या हवामानाचा, थंडी-उन्हाचा या उपकरणावर कोणताही वाईट परिणाम होऊ नये म्हणून, यात एक विशेष ‘तापमान नियंत्रक’ (Temperature Controller) बसवण्यात आला आहे. यामुळे हे उपकरण वेगवेगळ्या वातावरणातही अगदी स्थिरपणे काम करते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mark Carney: आता अरब देशांवर अवलंबून राहण्याची गरज नाही? कॅनडा बनणार तारणहार; PM मार्क कार्नी यांचे सूचक विधान
११२ Gbps चा वेग म्हणजे काय, हे आपण एका साध्या उदाहरणाने समजू शकतो. सध्याच्या ५जी नेटवर्कवर एखादा हाय-डेफिनिशन (HD) चित्रपट डाउनलोड करण्यासाठी काही सेकंद किंवा मिनिटे लागतात. परंतु, ६जी तंत्रज्ञानाच्या मदतीने एकाच सेकंदात तब्बल २० पेक्षा जास्त चित्रपट एकाच वेळी डाउनलोड केले जाऊ शकतील.
हा वेग केवळ चित्रपट डाउनलोड करण्यापुरता मर्यादित नाही. या तंत्रज्ञानामुळे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चालित यंत्रणा, होलोग्राम कम्युनिकेशन (हवेत त्रिमितीय चित्र निर्माण करून संवाद साधणे), चालकरहित स्वयंचलित गाड्या (Autonomous Vehicles) आणि रिमोट मेडिकल सर्जरी (डॉक्टर दूर असूनही रोबोटच्या साहाय्याने तात्काळ शस्त्रक्रिया करणे) या गोष्टी अत्यंत सुरक्षित आणि विनाव्यत्यय शक्य होतील.
जपानने घेतलेली ही झेप ६जी च्या व्यावसायिक वापरासाठी टाकलेले पहिले आणि अत्यंत भक्कम पाऊल आहे. भविष्यात जेव्हा हे तंत्रज्ञान सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचेल, तेव्हा मानवी जीवन आणि डिजिटल जग पूर्णपणे बदलून गेलेले असेल यात शंका नाही.
