रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
अमेरिकेच्या गुप्तचर संस्थांमध्ये आपापसात वाद; सीआयएने इराणविषयी माहिती देणे थांबवले ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
CIA and ODNI Tension 2026 : जागतिक स्तरावर इतर देशांच्या हालचालींवर बारीक नजर ठेवणाऱ्या आणि महासत्ता अमेरिकेचे कवच मानल्या जाणाऱ्या गुप्तचर संस्थांमध्येच आता अंतर्गत युद्ध सुरू झाले आहे. अमेरिकेची केंद्रीय गुप्तचर संस्था ‘सीआयए’ (CIA) आणि ‘ऑफिस ऑफ द डायरेक्टर ऑफ नॅशनल इंटेलिजन्स’ (ODNI) यांच्यातील तणाव अभूतपूर्व पातळीवर पोहोचला आहे. परिस्थिती इतकी गंभीर आहे की, इराणसोबत सुरू असलेल्या लष्करी संघर्षाच्या काळातही सीआयएने ओडीएनआयला नियमित आणि अत्यंत महत्त्वाची गुप्तचर माहिती पुरवणे बंद केले आहे. माहितीची देवाणघेवाण आणि अंतर्गत अधिकारांच्या लढाईमुळे या दोन्ही संस्था आता एकमेकांपासून पूर्णपणे स्वतंत्र आणि विलग होऊन काम करत असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे.
रॉयटर्स आणि आंतरराष्ट्रीय माध्यमांच्या वृत्तानुसार, या वादाची ठिणगी फेब्रुवारी २०२५ मध्ये पडली, जेव्हा राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनात तुळसी गबार्ड (Tulsi Gabbard) यांनी राष्ट्रीय गुप्तचर संचालक (DNI) म्हणून पदभार स्वीकारला. गबार्ड यांनी पदभार घेताच, राष्ट्राध्यक्षांना दररोज दिल्या जाणाऱ्या अत्यंत गोपनीय ‘प्रेसिडेंशियल डेली ब्रीफ’ (PDB) वर आपले नियंत्रण प्रस्थापित केले. आतापर्यंत हा अहवाल तयार करण्यात आणि त्यातील माहितीचे विश्लेषण करण्यात सीआयएचा वरचष्मा असायचा. सीआयएचा हाच अधिकार गबार्ड यांनी मर्यादित केल्यामुळे दोन्ही संस्थांमधील संबंध कमालीचे बिघडले. दरम्यान, पतीच्या कर्करोगाच्या उपचारासाठी तुळसी गबार्ड यांनी नुकताच, म्हणजेच २२ मे २०२६ रोजी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आहे, परंतु त्यांनी मागे सोडलेला हा वाद आता अधिकच पेटला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Critical Minerals: खनिज युद्धाची ठिणगी! चीनच्या ‘क्रिटिकल मिनरल्स’ वर्चस्वावर अमेरिकेचा संताप; नव्या जागतिक आघाड्यांची घोषणा
पदभार स्वीकारल्यानंतर तुळसी गबार्ड यांनी ‘डायरेक्टर्स इनिशिएटिव्हज ग्रुप’ नावाच्या एका विशेष आणि स्वतंत्र तपास गटाची स्थापना केली होती. गुप्तचर संस्थांमध्ये होणारा कथित राजकीय पक्षपात रोखणे आणि जुन्या प्रकरणांचा तपास करणे हा या गटाचा मुख्य उद्देश होता. या गटाने माजी राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडी यांच्या हत्येची कागदपत्रे सार्वजनिक करणे, अमेरिकेतील मतदान यंत्रांची सुरक्षा तपासणे आणि थेट कोविड-१९ च्या (Covid-19) उगमाची चौकशी करणे यांसारख्या अत्यंत संवेदनशील विषयांवर काम सुरू केले. मात्र, अनेक माजी गुप्तचर अधिकाऱ्यांनी असा आरोप केला की, या गटाचा वापर ट्रम्प यांच्या राजकीय विरोधकांना लक्ष्य करण्यासाठी केला जात होता. या गटातील सदस्यांचा असा दावा होता की, सीआयएने त्यांना तपासासाठी आवश्यक असलेली गुप्त माहिती आणि अत्यंत महत्त्वाची कागदपत्रे देण्यास स्पष्ट नकार दिला होता.
The CIA has scaled back participation in some intelligence assessments produced by the Office of the Director of National Intelligence (ODNI), exposing a growing feud between the two agencies. The dispute centers on a task force created by DNI Tulsi Gabbard in 2025. The CIA says… pic.twitter.com/voDCfZwiaO — Clash Report (@clashreport) June 2, 2026
credit – social media and Twitter
हा वाद केवळ अंतर्गत मतभेदांपुरता मर्यादित राहिला नाही. मे २०२५ मध्ये तुळसी गबार्ड यांनी नॅशनल इंटेलिजन्स कौन्सिलचे (NIC) नेतृत्व करणाऱ्या दोन अत्यंत वरिष्ठ सीआयए अधिकाऱ्यांना तडकाफडकी पदावरून हटवले. त्यानंतर ऑगस्ट २०२५ मध्ये त्यांनी आणखी एक मोठा निर्णय घेत ३७ आजी आणि माजी गुप्तचर अधिकाऱ्यांची ‘सुरक्षा मंजुरी’ (Security Clearance) थेट रद्द केली. याच काळात परदेशात तैनात असलेल्या एका अत्यंत गुप्त सीआयए अधिकाऱ्याची खरी ओळखही उघड झाली, ज्यामुळे अमेरिकेच्या परकीय मोहिमांना मोठा धक्का बसला. या अधिकाऱ्यांनी राजकीय फायद्यासाठी देशाची गुप्त माहिती बाहेर फोडली (Leak) असल्याचा आरोप गबार्ड यांनी केला होता, परंतु त्याचा कोणताही ठोस पुरावा सार्वजनिक करण्यात आला नाही.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Biological Computing : सायन्स फिक्शन चित्रपट आता वास्तवात; मानवी मेंदूच्या जिवंत पेशींवर चालणार जगातील डेटा सेंटर्स
गेल्या महिन्यात या वादाने थेट अमेरिकेच्या सिनेट समितीचे दार ठोठावले. ‘डायरेक्टर्स इनिशिएटिव्हज ग्रुप’शी जोडल्या गेलेल्या एका सीआयए अधिकाऱ्याने सिनेट समितीसमोर साक्ष देताना खळबळजनक खुलासा केला. या अधिकाऱ्याने सांगितले की, सीआयएच्या वरिष्ठ नेतृत्वाने त्यांना कोविड-१९ च्या उगमाशी संबंधित अत्यंत महत्त्वाची आणि गुप्त माहिती मिळवण्यापासून जाणीवपूर्वक रोखले होते. हा आरोप समोर आल्यानंतर अमेरिकेच्या गुप्तचर समुदायाच्या महानिरीक्षक कार्यालयाने (Office of the Inspector General) या संपूर्ण प्रकरणाची अधिकृत आणि उच्चस्तरीय चौकशी सुरू केली आहे. महासत्तेच्या दोन सर्वोच्च संस्थांमधील या यादवीमुळे जागतिक स्तरावर अमेरिकेची विश्वासार्हता धोक्यात आली असून, इराण युद्धाच्या ऐन भडक्यात हा वाद अमेरिकेला महागात पडू शकतो.
Ans: माहितीची देवाणघेवाण, अधिकार क्षेत्र आणि राष्ट्राध्यक्षांच्या दैनंदिन गुप्तचर अहवालावरील (PDB) नियंत्रणावरून या दोन्ही सर्वोच्च अमेरिकन संस्थांमध्ये तीव्र मतभेद आहेत.
Ans: अमेरिकेच्या राष्ट्रीय गुप्तचर संचालक (DNI) तुळसी गबार्ड यांनी कर्करोगाने ग्रस्त असलेल्या आपल्या पतीची काळजी घेण्यासाठी २२ मे २०२६ रोजी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला.
Ans: सीआयएने कोविड-१९ च्या उगमाशी संबंधित अत्यंत गुप्त माहिती आपल्याच तपास गटापासून लपवली आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर बेकायदेशीर कारवाई केली, या आरोपांची चौकशी सुरू आहे.
