बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
भारताने १२ अणुबॉम्ब तैनात केले आहेत. पाकिस्तान काय करेल? माजी राजनयिक अब्दुल बासित यांनी स्पष्ट केले आहे ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
दक्षिण आशियातील भू-राजकीय आणि लष्करी समीकरणांना पूर्णपणे बदलून टाकणारी एक अत्यंत मोठी बातमी समोर आली आहे. जागतिक स्तरावर शस्त्रास्त्रांवर लक्ष ठेवणारी प्रतिष्ठित स्वीडिश थिंक-टँक ‘स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूट’ (SIPRI) ने आपला २०२६ चा वार्षिक अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. या अहवालातील एका दाव्याने संपूर्ण पाकिस्तानात भीतीचे आणि चिंतेचे वातावरण निर्माण केले आहे. सिप्रीच्या अहवालानुसार, भारताने (India-Pakistan Conflict) आपल्या अण्वस्त्रांच्या धोरणात एक मोठा धोरणात्मक बदल (Strategic Shift) केला असून, पहिल्यांदाच शांततेच्या काळात सुमारे १२ अणुबॉम्ब थेट युद्धजन्य परिस्थितीत तैनात केले आहेत. भारताच्या या पावलामुळे पाकिस्तानचे लष्करी आणि राजनैतिक तज्ज्ञ हादरले असून, यावर पाकिस्तानात दररोज वादविवाद सुरू आहेत.
भारतातील पाकिस्तानचे माजी उच्चायुक्त आणि ज्येष्ठ राजनैतिक अधिकारी अब्दुल बासित यांनी एका पाकिस्तानी टीव्ही चॅनेलवरील चर्चेदरम्यान या विषयावर अत्यंत सविस्तर आणि खळबळजनक भाष्य केले आहे. अब्दुल बासित यांच्या मते, सिप्रीच्या अहवालातील या दाव्याचे पाकिस्तान पूर्णपणे खंडनही करू शकत नाही आणि तो सहज फेटाळूही शकत नाही. भारताने घेतलेला हा निर्णय पाकिस्तानसाठी अत्यंत गंभीर असून, यामुळे दोन्ही देशांमधील अण्वस्त्रांच्या स्पर्धेला एक नवे आणि धोकादायक वळण मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran War: अघटित घडणार! इस्रायलमध्ये अमेरिकेच्या 60 हून अधिक युद्धनौका, विमानांचा खडा पहारा; रडारवर 3 मोठी अणू ठिकाणे
अब्दुल बासित यांनी सिप्रीच्या आकडेवारीचा हवाला देत सांगितले की, या अहवालानुसार सध्या भारताकडे पाकिस्तानपेक्षा जास्त अण्वस्त्रे आहेत. जानेवारी २०२६ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार भारताचा एकूण अण्वस्त्रांचा साठा वाढून १९० वर पोहोचला आहे, तर दुसरीकडे पाकिस्तानकडे हा साठा १७० वर स्थिर आहे. बासित म्हणाले, “कोणताही देश आपल्याकडे अचूक किती अण्वस्त्रे आहेत हे कधीही जाहीर करत नाही, त्यामुळे हा केवळ एक अंदाज असला तरी सिप्री ही अत्यंत प्रतिष्ठित संस्था असल्याने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर त्यांच्या अहवालाला खूप महत्त्व दिले जाते.”
काय आहे भारताचा धोरणात्मक बदल? आजवर असे मानले जात होते की भारत आपली अण्वस्त्रे (Nuclear Warheads) आणि त्यांची प्रक्षेपक क्षेपणास्त्रे (Delivery Systems) वेगवेगळ्या ठिकाणी सुरक्षित साठवून ठेवतो, जेणेकरून कोणत्याही अपघाती युद्धाची शक्यता टाळता येईल. मात्र, आता भारताने आपले १२ अण्वस्त्रे थेट तैनात केल्याचे समोर आले आहे, ज्याचा अर्थ हे बॉम्ब क्षेपणास्त्रांवर किंवा अणू पाणबुडीवर थेट जोडलेले आहेत आणि ते काही मिनिटांत डागले जाऊ शकतात.
अब्दुल बासित यांनी असा दावा केला आहे की, भारताने अण्वस्त्रे तैनात करून पाकिस्तानवर एक प्रकारे मानसिक आणि लष्करी दबाव (Deterrence) निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला आहे. पाकिस्तानच्या ‘फुल स्पेक्ट्रम डिटेरन्स’ (Full Spectrum Deterrence) या धोरणाला शह देण्यासाठी भारताने हे पाऊल उचलल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. बासित यांच्या मते, भारताने या तैनातीची अधिकृत पुष्टीही केलेली नाही आणि याचे खंडनही केलेले नाही, कारण अशा धोरणात्मक बाबी आंतरराष्ट्रीय राजकारणात अस्पष्ट (Ambiguous) ठेवणेच फायद्याचे ठरते. मात्र, पाकिस्तानी गुप्तचर यंत्रणा यावर पूर्ण लक्ष ठेवून आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Weapons Sale: अमेरिकेने मध्य पूर्वेसाठी उघडले शस्त्रागार; ‘या’ 5 देशांना दिली मोठी ताकद, इराणयुद्धात परिस्थिती स्फोटक
या चर्चेदरम्यान सर्वात धक्कादायक बाब तेव्हा समोर आली, जेव्हा अब्दुल बासित यांनी पाकिस्तानच्या पुढील संभाव्य पावलांचे संकेत दिले. ते म्हणाले की, भारत जर आपली अण्वस्त्रे सज्ज ठेवत असेल, तर पाकिस्तान हात बांधून गप्प बसणार नाही. पाकिस्तान कोणत्याही प्रकारची अधिकृत घोषणा न करता, अत्यंत गुप्तपणे आपली अण्वस्त्रे तैनात करू शकतो. “कदाचित पुढच्या वर्षी सिप्री आपल्या अहवालात सांगेल की पाकिस्ताननेही अण्वस्त्रे तैनात केली आहेत,” असे बासित म्हणाले. भारताने उचललेले हे पहिले पाऊल दक्षिण आशियात आणि विशेषतः या संपूर्ण प्रदेशात अस्थिरता निर्माण करणारे आहे, ज्यामुळे भविष्यात अण्वस्त्रांच्या युद्धाचा धोका वाढू शकतो, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली.
