Sugar Export Ban : भारताच्या 'या' एका निर्णयाने नेपाळ हादरले; सरकारसमोर 'कडू' संकट; बालेन शाह यांच्यासाठी अग्निपरीक्षा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
India Sugar Export Ban Nepal Impact : जागतिक बाजारपेठेत भारत हा साखरेचा दुसरा सर्वात मोठा निर्यातदार देश आहे. अशातच, केंद्र सरकारने देशांतर्गत किमती नियंत्रित करण्यासाठी साखरेच्या निर्यातीवर ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत कडक बंदी घातली आहे. भारताच्या या एका निर्णयाचा सर्वात मोठा तडाखा शेजारील देश नेपाळला (Nepal) बसला आहे. नेपाळमधील राजकीय वर्तुळात आणि बाजारपेठेत यामुळे चिंतेचे वातावरण असून, काठमांडूचे महापौर बालेन शाह आणि नेपाळ सरकारसमोर आता सणासुदीच्या काळात जनतेला साखर कशी पुरवायची, हा सर्वात मोठा प्रश्न उभा राहिला आहे.
नेपाळमध्ये दसरा, दिवाळी आणि छठ पूजा हे सण अत्यंत उत्साहात साजरे केले जातात. या काळात साखरेची मागणी कित्येक पटीने वाढते. मात्र, भारताने घातलेल्या बंदीमुळे नेपाळच्या अन्नपुरवठा साखळीला मोठा हादरा बसला आहे. ‘काठमांडू पोस्ट’च्या वृत्तानुसार, भारताच्या या निर्णयामुळे नेपाळी बाजारपेठा विस्कळीत होण्याची दाट शक्यता आहे. भविष्यात उद्भवू शकणाऱ्या ‘एल निनो’च्या संकटामुळे उत्पादनात घट होण्याची भीती भारताला आहे, ज्यामुळे भारताने स्वतःची सुरक्षा आधी पाहिली आहे. मात्र, नेपाळसाठी ही चिंतेची बाब ठरली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Gaza Blockade Break: डझनभर जहाजे निघाली गाझाच्या दिशेने! इस्रायली नाकेबंदीला आव्हान देण्याच्या तयारीत, नेमकं काय घडणार?
नेपाळचे उद्योग आणि वाणिज्य मंत्रालयाचे सहसचिव नेत्र प्रसाद सुबेदी यांनी कबूल केले आहे की, साखर बंदीमुळे नेपाळच्या अडचणी वाढल्या आहेत. त्यांनी स्पष्ट केले की, सध्या चहा निर्यातीच्या नियमांवर चर्चा सुरू असतानाच साखरेचा हा झटका बसला आहे. जर भारताकडून साखरेचा पुरवठा झाला नाही, तर नेपाळला इतर देशांकडून साखर आयात करावी लागेल. मात्र, इतर देशांतून साखर मागवणे नेपाळसाठी आर्थिकदृष्ट्या परवडणारे नाही. वाढता वाहतूक खर्च आणि परकीय चलन साठ्यावरील दबाव यामुळे नेपाळची अर्थव्यवस्था अडचणीत येऊ शकते.
Indian traders along the Nepal border have strongly protested the Nepal government’s decision to impose a tax on goods worth over NPR 100 brought from India. 😮 The traders have organized rallies, demanding that the Nepal government reverse its decision and help them. pic.twitter.com/Ni8GyapR4H — No Next Question (@NoNext_Question) May 15, 2026
credit – social media and Twitter
तज्ज्ञांच्या मते, नेपाळला आपली अन्नसुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी आतापासूनच पावले उचलणे गरजेचे आहे. संकेत भट्टराई यांच्यासारख्या अधिकाऱ्यांनी इशारा दिला आहे की, जरी सध्या साखरेचा साठा असला तरी, सणांच्या काळात मागणी वाढल्यास किमतींवर नियंत्रण ठेवणे कठीण होईल. जर खाजगी व्यापार्यांनी साठेबाजी सुरू केली, तर सामान्य नेपाळी जनतेला साखरेसाठी अवाढव्य किंमत मोजावी लागेल. अशा परिस्थितीत बालेन शाह सरकारला केंद्र सरकारशी चर्चा करून ‘जी-टू-जी’ (सरकार-ते-सरकार) कराराद्वारे साखर मिळवण्यासाठी प्रयत्न करावे लागतील.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : BRICS 2026: ‘आता अमेरिका दादागिरी करत आहे…’ भारत भूमीवर पोहोचताच इराणच्या संतापाचा स्फोट; अराघची यांनी व्यक्त केला रोष
व्यापार तज्ज्ञ रवी शंकर सैंजू यांनी म्हटले आहे की, नेपाळ अन्नपुरवठ्यासाठी भारतावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. भारताच्या प्रत्येक व्यापार धोरणाचा थेट परिणाम नेपाळच्या स्वयंपाकघरावर होतो. यापूर्वी २०२३ मध्येही भारताने साखर निर्यात थांबवली होती, तेव्हा नेपाळला मोठी कसरत करावी लागली होती. आता पुन्हा एकदा तीच परिस्थिती निर्माण झाली असून, जर वेळीच उपाययोजना केल्या नाहीत, तर नेपाळमध्ये साखरेचा काळाबाजार होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
Ans: नेपाळमध्ये साखरेचा तुटवडा निर्माण होऊ शकतो आणि सणासुदीच्या काळात साखरेच्या किमती प्रचंड वाढण्याची शक्यता आहे.
Ans: नेपाळ आपल्या साखरेच्या एकूण गरजेपैकी मोठा हिस्सा भारताकडून आयात करतो, कारण इतर देशांकडून आयात करणे महाग पडते.
Ans: नेपाळ सरकार भारताशी थेट चर्चा करून विशेष कोट्यांतर्गत साखर मिळवण्याचा किंवा पर्यायी बाजारपेठा शोधण्याचा प्रयत्न करू शकते.
