मंगळवार, 4 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य AI
World News : हरित ऊर्जा आणि इलेक्ट्रिक वाहनांच्या वाढत्या वापरामुळे जगभरात लिथियमची मागणी विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. मोबाईल, लॅपटॉप, ऊर्जा साठवण प्रणाली आणि विशेषतः इलेक्ट्रिक वाहनांच्या बॅटऱ्यांसाठी लिथियम अत्यावश्यक मानले जाते. या वाढत्या मागणीच्या पार्श्वभूमीवर दक्षिण आफ्रिकेतील अनेक भागांमध्ये नव्या लिथियम खाणी विकसित करण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. मात्र, या विकासकामांमुळे स्थानिक शेतकरी आणि पर्यावरणवादी संघटनांनी गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे.
Pakistan News : पाकिस्तानात सत्तापालटाची चाहूल? मुनीर-नकवी पॉवर गेमची चर्चा
शेतकऱ्यांचा आरोप आहे की, लिथियम खाणकामामुळे शेतीयोग्य जमिनीचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होत आहे. उत्खननासाठी मोठ्या प्रमाणात माती आणि खडक हटवले जात असल्याने शेतीचे स्वरूप बदलत आहे. याशिवाय भूगर्भातील पाण्याचा वापर वाढल्यामुळे विहिरी आणि जलस्रोतांवरही परिणाम होत असल्याचे स्थानिक नागरिकांचे म्हणणे आहे. काही भागांत सिंचनासाठी पाण्याची उपलब्धता कमी झाल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
पर्यावरणवादी संघटनांच्या मते, हरित ऊर्जेसाठी आवश्यक असलेली खनिजे मिळवताना जर जंगल, जलस्रोत आणि शेतीचे नुकसान होत असेल, तर हा विकास शाश्वत ठरणार नाही. खाणकामामुळे निर्माण होणारी धूळ, रासायनिक प्रदूषण आणि जैवविविधतेवर होणारा परिणाम याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले आहे. अनेक गावांतील नागरिकांनी संभाव्य विस्थापनाबाबतही चिंता व्यक्त केली आहे.
दुसरीकडे, सरकार आणि खाण कंपन्या या प्रकल्पांचे समर्थन करत आहेत. त्यांच्या मते, लिथियम खाणकामामुळे हजारो रोजगार निर्माण होतील, स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल आणि दक्षिण आफ्रिका जागतिक हरित ऊर्जा पुरवठा साखळीतील महत्त्वाचा देश बनू शकेल. तसेच परकीय गुंतवणूक वाढण्यासही या प्रकल्पांची मदत होईल, असा दावा करण्यात येत आहे.
जगभरातील वाहन उत्पादक कंपन्या इलेक्ट्रिक वाहनांच्या निर्मितीवर भर देत असल्याने लिथियमची मागणी सातत्याने वाढत आहे. अनेक देश कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी जीवाश्म इंधनाऐवजी स्वच्छ ऊर्जेला प्राधान्य देत आहेत. त्यामुळे आफ्रिका, दक्षिण अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या प्रदेशांमध्ये लिथियम उत्खननाला वेग आला आहे.
विश्लेषकांच्या मते, हरित ऊर्जेचा विस्तार आवश्यक असला तरी स्थानिक पर्यावरण, जलस्रोत आणि नागरिकांच्या हक्कांचे संरक्षणही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे लिथियम खाणकामासाठी कठोर पर्यावरणीय नियम, पारदर्शक धोरणे आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. भविष्यात हरित ऊर्जा आणि पर्यावरण संरक्षण यामध्ये समतोल राखणे हेच सर्वात मोठे आव्हान ठरणार आहे.
