सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Air Force vs Commercial Pilot Salary: आकाशात भरारी घेण्याचे अनेक तरुणांचे स्वप्न असते, परंतु जेव्हा करिअर निवडण्याची वेळ येते तेव्हा सर्वात मोठा प्रश्न हाच असतो की एअरफोर्स पायलट बनावे की कमर्शियल पायलट. दोन्ही प्रोफेशन अत्यंत जबाबदारीची आहेत, परंतु पगार, करिअरची वाढ आणि कमाईची पद्धत खूप वेगळी आहे. एकीकडे भारतीय वायू दलाचे पायलट देशाच्या सुरक्षेची जबाबदारी पार पाडतात, तर दुसरीकडे कमर्शियल पायलट प्रवासी आणि मालवाहू (कार्गो) विमानांचे संचालन करतात. अशा परिस्थितीत, आज आपण जाणून घेऊया की एअरफोर्स पायलट किंवा कमर्शियल पायलट यांपैकी नक्की कोणाची कमाई जास्त असते.
एअरलाइनमध्ये सामील झाल्यानंतर पायलट सुरुवातीला ट्रेनिंगमधून (प्रशिक्षण) जातात. या काळात त्यांना साधारणपणे दरमहा ६३ हजार ते ६५ हजार रुपयांपर्यंत पगार मिळतो. यानंतर जेव्हा ते ज्युनियर फर्स्ट ऑफिसर बनतात, तेव्हा त्यांचा मासिक पगार सुमारे १ लाख ते १.५ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचतो.
लाईन ट्रेनिंग पूर्ण झाल्यानंतर पायलट ‘फर्स्ट ऑफिसर’ बनतात. या पातळीवर त्यांची कमाई साधारणपणे दरमहा २ लाख ते ३ लाख रुपये किंवा त्याहून अधिक असू शकते. तसेच सुमारे १००० फ्लाइंग ऑवर्स पूर्ण केल्यानंतर अनेक एअरलाइन्स पगारामध्ये वाढ करतात. या काळात अनुभवी फर्स्ट ऑफिसरची कमाई दरमहा २.५ लाख ते ४ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचू शकते. यानंतर सीनियर फर्स्ट ऑफिसर बनल्यावर पगार साधारणपणे दरमहा ४ लाख ते ६ लाख रुपयांपर्यंत असू शकतो.
भारतीय वायू दलात पायलटची कमाई केवळ मूळ पगारापुरती मर्यादित नसते. त्यांना पद, अनुभव आणि जबाबदाऱ्यांच्या आधारे वेगवेगळे भत्ते देखील मिळतात. करिअरच्या सुरुवातीला पगार कमी असतो, परंतु अनुभव वाढण्यासोबतच यामध्ये सातत्याने वाढ होत राहते. याशिवाय अनेक शासकीय सोयी-सुविधा आणि फायदेही त्यांना मिळतात.
कमर्शियल पायलटच्या करिअरमधील सर्वात मोठा टप्पा ‘कॅप्टन’ बनणे हा मानला जातो. कॅप्टन विमान, प्रवासी आणि संपूर्ण उड्डाणाची जबाबदारी सांभाळतात. भारतात अनेक कॅप्टनचा पगार दरमहा ६ लाख ते १२ लाख रुपये किंवा त्याहूनही अधिक असू शकतो. हा पगार एअरलाइन, विमानाचा प्रकार आणि अनुभवावर अवलंबून असतो. काही एअरलाइन्समध्ये आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे करणारे अनुभवी कॅप्टन दरमहा ८ लाख ते १५ लाख रुपये किंवा त्याहून अधिक कमावू शकतात.
H-1B Visa Update: अमेरिकेत नोकरी करू इच्छिणाऱ्यांना झटका! व्हिसाचा कोटा पूर्ण, यंदा दुसरी लॉटरी नाही
कमर्शियल पायलटची कमाई ते कोणत्या एअरलाइनमध्ये काम करत आहेत, त्यांनी किती फ्लाइंग ऑवर्स पूर्ण केले आहेत, ते कोणते विमान उडवत आहेत आणि त्यांचे पद काय आहे, यावर अवलंबून असते. नवीन पायलट आणि अनुभवी कॅप्टन यांच्या पगारामध्ये खूप मोठा फरक असतो.
पगाराव्यतिरिक्त अनेक एअरलाइन्स पायलटला अतिरिक्त सुविधाही देतात. यामध्ये मोफत किंवा सवलतीच्या दरात हवाई प्रवास, हॉटेल आणि लेओव्हर भत्ता, आरोग्य विमा, प्रवास भत्ता आणि कुटुंबासाठी ट्रॅव्हल बेनिफिट्स समाविष्ट असू शकतात. अनेक अनुभवी पायलट पुढे जाऊन इन्स्ट्रक्टर किंवा एक्झामिनर (परीक्षक) यांसारख्या उच्च पदांवरही पोहोचतात.
अनुभव वाढण्यासोबतच कमर्शियल पायलट, विशेषतः एअरलाइन कॅप्टन, सामान्यतः एअरफोर्स पायलटच्या तुलनेत जास्त पगार कमावू शकतात. तथापि, एअरफोर्स पायलटला सरकारी नोकरीची स्थिरता, विविध भत्ते, मोफत वैद्यकीय सुविधा आणि इतर अनेक प्रतिष्ठा व फायदे मिळतात. दुसरीकडे, कमर्शियल पायलटची कमाई एअरलाइन, उड्डाणाचे तास आणि अनुभवासोबत खूप वेगाने वाढू शकते.
