गुरुवार, 9 जुलै 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Government School Report: पूर्वी लाखो कुटुंबांची पहिली पसंती असणाऱ्या सरकारी शाळांचे चित्र आता झपाट्याने बदलत आहे. शिक्षण मंत्रालयाच्या (Ministry of Education) ताज्या अहवालानुसार, मोठी संख्या असलेले पालक आता आपल्या मुलांचा प्रवेश सरकारी शाळांऐवजी प्रायव्हेट शाळांमध्ये करत आहेत. गेल्या दोन वर्षांत सरकारी शाळांमधून लाखो विद्यार्थ्यांची संख्या कमी झाली आहे, तर दुसरीकडे खाजगी शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. हा बदल केवळ एखाद्या राज्यापुरता मर्यादित नसून देशातील अनेक मोठ्या राज्यांमध्ये पाहायला मिळत आहे. चला तर मग जाणून घेऊया देशातील कोणत्या राज्यांमध्ये सरकारी शाळांची स्थिती चिंताजनक आहे.
हा अहवाल UDISE+ (युनिफाइड डिस्ट्रिक्ट इन्फॉर्मेशन सिस्टम फॉर एज्युकेशन प्लस) या शिक्षण मंत्रालयाच्या अधिकृत डिजिटल डेटाबेसद्वारे जारी करण्यात आला आहे. याद्वारे देशभरातील शाळांमधील विद्यार्थ्यांचे प्रवेश, शिक्षकांची संख्या आणि पायाभूत सुविधांची आकडेवारी गोळा केली जाते.
एकूण प्रवेश: वर्ष २०२५-२६ मध्ये देशभरात प्राथमिक ते माध्यमिक पातळीपर्यंत एकूण २४.७२ कोटी विद्यार्थ्यांचे प्रवेश नोंदवले गेले. वर्ष २०२३-२४ मध्ये ही संख्या २४.८० कोटी होती. एकूण प्रवेशांच्या संख्येत फारसा फरक पडलेला नाही, मात्र सरकारी आणि खाजगी शाळांच्या आकडेवारीत मोठा बदल झाला आहे.
सरकारी शाळांमध्ये ८६ लाखांची घट: वर्ष २०२३-२४ मध्ये सरकारी शाळांमध्ये १२.७५ कोटी विद्यार्थी शिकत होते, ही संख्या २०२५-२६ मध्ये घटून ११.८९ कोटी झाली आहे. म्हणजेच दोन वर्षांत सुमारे ८६ लाख विद्यार्थी कमी झाले आहेत.
प्रायव्हेट शाळांमध्ये वाढ: याच काळात खाजगी शाळांमधील विद्यार्थ्यांची संख्या ९ कोटींवरून वाढून ९.८९ कोटी झाली आहे. म्हणजेच सुमारे ८८ लाख नवीन विद्यार्थ्यांनी खाजगी शाळांमध्ये प्रवेश घेतला आहे.
१. बिहार: देशात बिहारमधील सरकारी शाळांमध्ये सर्वाधिक विद्यार्थी शिकतात, मात्र येथेही घट झाली आहे. २०२३-२४ मधील १.७१ कोटींवरून ही संख्या २०२५-२६ मध्ये १.६६ कोटी झाली आहे.
२. उत्तर प्रदेश: येथील सरकारी शाळांमधील विद्यार्थ्यांची संख्या १.४८ कोटींवरून १.४१ कोटी झाली आहे. येथे दोन वर्षांत ७.०७ लाख विद्यार्थी कमी झाले.
३. मध्य प्रदेश: येथील विद्यार्थ्यांची संख्या ८१.२८ लाख इतकी होती, ती आता घटून ७९.७० लाख झाली आहे.
४. राजस्थान: राजस्थानमध्ये सरकारी शाळांमधील प्रवेश ७७.८२ लाखांवरून ७४.४९ लाख झाले आहेत. येथे सुमारे ३.३२ लाख विद्यार्थी कमी झाले.
५. महाराष्ट्र: आपल्या महाराष्ट्रातही सरकारी शाळांमधील प्रवेशात घट झाली आहे. येथील विद्यार्थ्यांची संख्या ५१.०८ लाखांवरून घटून सुमारे ४९.७९ लाख झाली आहे.
६. पश्चिम बंगाल (अपवाद): पश्चिम बंगाल हे एकमेव असे मोठे राज्य ठरले, जिथे सरकारी शाळांमध्ये प्रवेश वाढले आहेत. येथील विद्यार्थ्यांची संख्या १.४९ कोटींवरून वाढून १.५४ कोटी झाली आहे. येथे सुमारे ४.६१ लाख नवीन विद्यार्थी सरकारी शाळांमध्ये जोडले गेले.
