"उमर खालिद आणि शरजील इमाम तुरुंगातच राहणार...", दिल्ली दंगल कटप्रकरणी सुप्रीम कोर्टाचा महत्त्वाचा निर्णय (फोटो सौजन्य-Gemini)
दिल्ली दंगलीतील सात आरोपींपैकी पाच जणांना सर्वोच्च न्यायालयाने जामीन मंजूर केला आहे, तर दोन जण – शर्जील इमाम आणि उमर खालिद – यांना जामीन देण्यास नकार दिला . याप्रकरणी न्यायालयाने म्हटले आहे की, त्यांनी सर्वांच्या खटल्यांची स्वतंत्रपणे तपासणी केली आहे. पोलिसांनी गोळा केलेल्या पुराव्यांनुसार, उमर खालिद आणि शर्जील इमाम यांची मध्यवर्ती भूमिका आहे. त्यांच्या दीर्घ तुरुंगवासाच्या आधारे त्यांना जामीन मंजूर करता येत नाही. तथापि, न्यायालयाने म्हटले आहे की दोघेही ट्रायल कोर्टात जामिनासाठी अपील करू शकतात.
सोमवार (५ जानेवारी २०२६) रोजी न्यायमूर्ती अरविंद कुमार आणि एनव्ही अंजारिया यांच्या खंडपीठाने सांगितले की संविधानाच्या कलम २१ (जीवनाचा अधिकार) महत्त्वाचा आहे आणि त्याचा उल्लेख करण्यात आला आहे, परंतु हा अधिकार कायदेशीर तरतुदींपलीकडे नाही. न्यायालयाने इतर आरोपी, गुल्फिशा फातिमा, मीरान हैदर, शिफा उर्फ रहमान, शाहदाब अहमद आणि मोहम्मद सलीम यांना जामीन मंजूर केला.
निकाल वाचताना खंडपीठाने म्हटले आहे की, ज्यांना जामीन आवश्यक आहे त्यांच्यावर कठोर अटी लादल्या जाऊ शकतात. उमर खालिद आणि शर्जील इमाम यांच्या भूमिका इतरांपेक्षा वेगळ्या आहेत. तसेच सर्वांना ताब्यात ठेवणे आवश्यक आहे का, हे तपासले पाहिजे. सर्व आरोपींच्या भूमिका सारख्या नाहीत हे तपासले पाहिजे. न्यायालयाने म्हटले आहे की, शरजील आणि उमर खालिद हे प्रमुख साक्षीदारांच्या तपासणीनंतर किंवा या आदेशानंतर एक वर्षानंतर जामीन अर्ज दाखल करू शकतात. “बेकायदेशीर कारवायांमध्ये सहभागी असल्याच्या आरोपांची तपासणी केली पाहिजे,” असे सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे.
बेकायदेशीर कारवायांमध्ये सहभागी असल्याच्या आरोपांची तपासणी केली पाहिजे. सर्व आरोपींच्या भूमिकेबाबत सादर केलेल्या तथ्यांचा देखील विचार केला पाहिजे. संसदेने UAPA च्या कलम १५ (दहशतवादी कारवाया) ची व्याख्या बॉम्बस्फोट आणि सशस्त्र हिंसाचारापर्यंत मर्यादित केलेली नाही, असे म्हटले आहे. त्याची व्याप्ती विस्तृत आहे. तसेच सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे की, पोलिसांचा युक्तिवाद आहे की UAPA हा एक विशेष कायदा आहे आणि तो दहशतवादापुरता मर्यादित नाही. न्यायालयाने म्हटले आहे की, याचिकाकर्ते बराच काळ ताब्यात आहेत, असा युक्तिवाद त्यांच्यासमोर करण्यात आला होता. निकालपत्रात, त्यांनी याविरुद्ध पोलिसांच्या युक्तिवादांचा देखील विचार केला आहे.
२०२० च्या दिल्ली दंगली भडकवण्याचा कट रचल्याच्या आरोपाखाली उमर खालिद, शरजील इमाम, गुलफिशा फातिमा, मीरान हैदर, शिफा उर्फ रहमान, शाहदाब अहमद आणि मोहम्मद सलीम हे पाच वर्षांहून अधिक काळ तुरुंगात आहेत. १० डिसेंबर २०२५ रोजी युक्तिवाद ऐकल्यानंतर न्यायालयाने जामिनावर निर्णय राखून ठेवला. दिल्ली उच्च न्यायालय आणि कनिष्ठ न्यायालयाने त्यांना जामीन नाकारला आहे. २ सप्टेंबर रोजी दिल्ली उच्च न्यायालयाने जामीन नाकारला, ज्यामुळे आरोपींना सर्वोच्च न्यायालयात जावे लागले.
