मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
'आम्ही भारताला गुलामगिरीच्या मानसिकतेतून मुक्त...', नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते राम मंदिरावर ध्वजारोहण (फोटो सौजन्य-X)
यावेळी पंतप्रधान मोदींनी सांगितले की, “आज, अयोध्या शहर भारताच्या सांस्कृतिक जाणिवेतील आणखी एक वळण पाहत आहे. श्री राम जन्मभूमी मंदिरात ध्वजारोहण सोहळ्याचा हा क्षण अद्वितीय आणि असाधारण आहे. हा धर्मध्वज केवळ एक ध्वज नाही… तो भारतीय संस्कृतीच्या पुनर्जागरणाचा ध्वज आहे. हा ध्वज संघर्षातून निर्माण झालेल्या निर्मितीची गाथा आहे, शतकानुशतके जुन्या स्वप्नांचे मूर्त स्वरूप आहे, संतांच्या आध्यात्मिक साधना आणि समाजाच्या सहभागाचा अर्थपूर्ण कळस आहे.
पंतप्रधान मोदी पुढे म्हणाले, “शतकांचे दुःख आज संपत आहे. शतकानुशतके संकल्प आज पूर्ण होत आहेत. आज एका अशा यज्ञाची पूर्तता होत आहे ज्याची आग ५०० वर्षे जळत होती. एक यज्ञ जो कधीही आपल्या श्रद्धेत डगमगला नाही, कधीही आपला विश्वास गमावला नाही. हा धर्मध्वज केवळ एक ध्वज नाही; तो भारतीय संस्कृतीच्या पुनर्जागरणाचा ध्वज आहे. त्याचा भगवा रंग, सूर्यवंश राजवंशाच्या वैभवाचे स्मरण करणारा ओम हा अक्षर आणि वृक्ष, रामराज्याच्या वैभवाचे प्रतीक आहे. हा ध्वज एक संकल्प आहे, हा ध्वज एक यश आहे. हा ध्वज संघर्षातून निर्माण झालेल्या निर्मितीची गाथा आहे. हा ध्वज संतांच्या आध्यात्मिक साधना आणि समाजाच्या सहभागाचा अर्थपूर्ण कळस आहे.
तसेच पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “आपण असा समाज निर्माण करूया जिथे गरिबी नसेल, कोणीही दुःखी किंवा असहाय्य नसेल. जे काही कारणास्तव मंदिरात येऊनही दूरवरून मंदिराच्या ध्वजाला आदरांजली वाहण्यास असमर्थ आहेत, त्यांनाही तेच पुण्य मिळते. हा धर्मध्वज या मंदिराच्या ध्येयाचे प्रतीक आहे. हा ध्वज दूरवरून राम लल्लाच्या जन्मस्थानाची झलक देईल. तो येणाऱ्या युगानुयुगे सर्व मानवजातीला श्री रामाच्या आज्ञा आणि प्रेरणा देईल. या अनोख्या प्रसंगी मी जगभरातील लाखो रामभक्तांना माझ्या शुभेच्छा देतो.”
“राम मंदिराच्या बांधकामात योगदान देणाऱ्या प्रत्येक परोपकारी व्यक्तीचे आभार. प्रत्येक कामगार, नियोजक आणि वास्तुविशारदाचे अभिनंदन. जेव्हा श्री राम अयोध्येतून वनवासात गेले तेव्हा ते राजकुमार राम होते; जेव्हा ते परतले तेव्हा ते मर्यादा पुरुषोत्तम म्हणून परतले. विकसित भारताच्या उभारणीसाठी समाजाची ही सामूहिक शक्ती आवश्यक आहे. राम मंदिराचे दिव्य अंगण भारताच्या सामूहिक शक्तीचे चेतनास्थान बनत आहे. येथे सप्तस्थली बांधल्या गेल्या आहेत – निषाद राज आणि माता शबरीचे मंदिर. येथे, एकाच ठिकाणी, महर्षी वशिष्ठ, माता अहल्या, महर्षी अगस्त्य, संत तुलसीदास, महर्षी विश्वामित्र आहेत. जटायु आणि गिलहरी यांच्या मूर्ती देखील आहेत, ज्या मोठ्या संकल्पांसाठी अगदी लहान प्रयत्नांचेही महत्त्व दर्शवतात.” ‘प्रत्येक वर्गाला विकासाच्या केंद्रस्थानी ठेवण्यात आले आहे’, असं यावेळी नरेंद्र मोदींनी सांगितले.
पंतप्रधान म्हणाले, “जेव्हा तुम्ही राम मंदिराला भेट देता तेव्हा सप्त मंदिरालाही नक्की भेट द्या. ते मैत्री, कर्तव्य आणि सामाजिक सौहार्द या मूल्यांना बळकटी देते. आपला राम भावनेशी जोडला जातो. त्याच्यासाठी, व्यक्तीची भक्ती महत्त्वाची आहे, त्याच्या वंशाला नाही. तो मूल्यांना महत्त्व देतो, वंशाला नाही. तो सहकार्याला महत्त्व देतो, सत्तेला नाही. आपणही त्याच भावनेने पुढे जात आहोत – महिला, दलित, तरुण, वंचित. प्रत्येक वर्गाला विकासाच्या केंद्रस्थानी ठेवण्यात आले आहे. जेव्हा देशातील प्रत्येक व्यक्ती, प्रत्येक वर्ग, प्रत्येक प्रदेश सक्षम होईल, तेव्हा प्रत्येकाचे प्रयत्न संकल्प साध्य करण्यासाठी वापरले जातील.”
पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “आपल्या सर्वांच्या प्रयत्नांमुळेच २०४७ पर्यंत, जेव्हा देश स्वातंत्र्याची १०० वर्षे साजरी करेल, तेव्हा विकसित भारताची निर्मिती होईल. आपण रामाशी राष्ट्राच्या संकल्पावर चर्चा केली. आपण भारताचा १००० वर्षांचा पाया मजबूत केला पाहिजे. जे फक्त वर्तमानाचा विचार करतात ते भविष्यातील पिढ्यांवर अन्याय करतात. आपण नसतानाही हा देश अस्तित्वात होता… आपण गेल्यावरही तो अस्तित्वात राहील. यासाठी आपण रामाकडून शिकले पाहिजे. आपण त्याचे वर्तन आत्मसात केले पाहिजे. जर आपल्याला समाजाला सक्षम बनवायचे असेल, तर आपण आपल्या आत राम स्थापित केला पाहिजे. २५ नोव्हेंबरचा हा ऐतिहासिक दिवस आपल्या वारशात अभिमानाचा एक अद्भुत क्षण घेऊन येतो. हे धर्मध्वजावर चित्रित केलेल्या कोविदार वृक्षामुळे आहे.”
पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “आज, जेव्हा राम मंदिराच्या प्रांगणात कोविदर वृक्ष पुन्हा स्थापित केला जात आहे, तेव्हा हे केवळ एका झाडाचे पुनरागमन नाही. ते आपल्या अस्मितेचे पुनर्जागरण आहे. जर देशाची प्रगती करायची असेल, तर आपल्याला आपल्या वारशाचा अभिमान असला पाहिजे. आपल्या वारशाच्या अभिमानासोबतच गुलामगिरीच्या मानसिकतेपासून मुक्तता देखील आवश्यक आहे. १९० वर्षांपूर्वी, १८३५ मध्ये, मॅकॉले नावाच्या एका इंग्रजाने भारताला मुळापासून उपटून टाकण्याचे बीज पेरले. मॅकॉले यांनी भारतात मानसिक गुलामगिरीचा पाया घातला.
२०३५ मध्ये, या घटनेला २०० वर्षे पूर्ण होतील. पुढील दहा वर्षांत आपल्याला भारताला गुलामगिरीच्या मानसिकतेपासून मुक्त करायचे आहे. सर्वात मोठे दुर्दैव म्हणजे मॅकॉलेच्या विचारसरणीचा प्रभाव व्यापक झाला. आपण स्वातंत्र्य मिळवले पण न्यूनगंडावर मात केली नाही. एक विकृती निर्माण झाली: परकीय गोष्टी चांगल्या असतात, तर आपल्या गोष्टी दोषपूर्ण असतात. ही गुलामगिरीची मानसिकता आहे. असे म्हटले जात होते की आपले संविधान देखील परकीय देशांनी प्रेरित आहे, तर सत्य हे आहे की भारत लोकशाहीची जननी आहे, असं देखील मोदी यांनी सांगितले.
