बुधवार, 4 नोव्हेंबर 2026
मेनोपॉजचा काय त्रास होतो (फोटो सौजन्य - iStock)
मात्र हल्ली रजोनिवृत्तीचे वय कमी झाले आहे. साधारण पन्नाशीनंतर येणारा मेनोपॉज हा वयाच्या चाळिशीतच येतोय. यामुळे महिलांच्या मानावर सर्वाधिक परिणाम होताना दिसून येतो. सतत चिडचिड आणि रागीटपणा वाढू लागतो. पण याचे नक्की कारण काय आहे याबाबत अभिनेत्री ट्विंकल खन्नाने सांगितले आहे. महिलांच्या आजूबाजूला असणाऱ्या व्यक्तींना नक्की का चिडचिड होत आहे याची कल्पना येत नाही. पण यामुळे अनेक वेगवेगळ्या गोष्टींंवर परिणाम होतो. अशावेळी आयुष्यात असणाऱ्या जोडीदारांना अधिक चांगल्या पद्धतीने सांभाळून घ्यावे लागते.
रजोनिवृत्तीची लक्षणे
बॉलिवूड अभिनेत्री ट्विंकल खन्ना यांनी अलीकडेच रजोनिवृत्तीशी संबंधित समस्यांबद्दल सांगितले. अलीकडेच, तिने सोशल मीडियावर शेअर केले की ती या वेदना कशा हाताळत आहे. तथापि, जर तुम्हाला असे वाटत असेल की मासिक पाळी थांबल्यानंतर जीवन सोपे होते आणि शरीरात कोणतेही बदल होत नाहीत, तर तुम्ही चुकीचे असाल. खरं तर, रजोनिवृत्ती महिलांवर भावनिकदृष्ट्या लक्षणीय परिणाम करते. चला याबद्दल अधिक जाणून घेऊया.
Menopause नंतर महिलांमध्ये वाढतोय Hip Fracture चा धोका, आहाराबरोबरच हवी व्यायामाची जोड
रजोनिवृत्ती म्हणजे काय?
रजोनिवृत्ती म्हणजे जेव्हा एखाद्या महिलेला सलग १२ महिने मासिक पाळी येत नाही. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, मुलींना साधारणपणे ९ ते १६ वयोगटात मासिक पाळी सुरू होते. सरासरी वय १२-१३ वर्षे असते, तर रजोनिवृत्ती साधारणतः ४५ ते ५५ वयोगटात सुरू होते. हा एक जैविक बदल आहे जो महिलांमध्ये होतो. हा आजार नाही.
रजोनिवृत्ती दरम्यान महिलांच्या वर्तनात बदल
डॉ. नुपूर गुप्ता स्पष्ट करतात, “रजोनिवृत्ती हा आजार नाही, परंतु त्यामुळे हार्मोनल बदल होतात. विशेषतः, इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉनची पातळी कमी होते, ज्याचा थेट परिणाम महिलांच्या वर्तनावर होतो. या काळात, महिला चिडचिडे आणि रागीट होतात.” इतकेच नाही तर ती खूप काळजीत राहते आणि छोट्या छोट्या गोष्टींबद्दलही खूप विचार करू लागते.
रजोनिवृत्तीची लक्षणे कोणती आहेत?
रजोनिवृत्तीच्या लक्षणांमध्ये सांधेदुखी, अचानक शरीरात उष्णात निर्माण होणे, रात्री घाम येणे, हाडांमधून चमक येणे, अनियमित मासिक पाळी येणे, योनीतून कोरडेपणा, झोपेचा त्रास, चिंता आणि चिडचिड यासारखे मूड स्विंग, कोरडे केस आणि त्वचा कोरडी पडणे आणि वजन वाढणे यांचा समावेश आहे.
रजोनिवृत्तीची ही लक्षणे इस्ट्रोजेनसारख्या हार्मोन्समधील चढउतारांमुळे उद्भवतात आणि त्यांचा थेट शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर परिणाम होतो. इतर लक्षणांमध्ये केस पातळ होणे आणि वारंवार लघवी होणे यांचा समावेश आहे.
रजोनिवृत्तीमधील संतुलन! काम व आरोग्य सांभाळण्यासाठी महिलांनी फॉलो कराव्यात ‘या’ आवश्यक टीप्स
रजोनिवृत्तीचा मानसिक आरोग्यावर कसा परिणाम होतो?
रजोनिवृत्ती हार्मोनल चढउतारांमुळे होते, ज्यामुळे मानसिक आरोग्यावर लक्षणीय परिणाम होतो. महिलांना मूड स्विंग, चिडचिडेपणा, तणाव आणि चिंता तसेच “ब्रेन फॉग”, म्हणजेच स्मरणशक्ती कमी होणे, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येणे आणि विचार करण्यात अडचण येणे यांचा अनुभव येतो. यामुळे, महिलांना दैनंदिन कामे करण्यात अडचणी येतात. शिवाय, रजोनिवृत्ती दरम्यान, महिलांना बराच काळ थकवा जाणवतो आणि त्यांचे वजन देखील वाढू लागते, ज्यामुळे त्या अधिक मानसिक त्रास देतात.
