रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
तुकाराम मुंढे यांच्या निशाण्यावर आता सेलिब्रिटी! (Photo Credit- X)
FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या मते, जर एखाद्या प्रसिद्ध व्यक्तीने (सेलिब्रिटीने) अशा उत्पादनाची जाहिरात केली, ज्याचे दावे दिशाभूल करणारे, खोटे किंवा वैज्ञानिकदृष्ट्या अप्रमाणित आहेत, तर त्यांच्यावरही कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते. विभाग प्रत्येक जाहिरातीची बारकाईने तपासणी करेल; जर नियमांचे उल्लंघन आढळले, तर संबंधित कंपन्या आणि उत्पादनांची जाहिरात करणाऱ्या व्यक्ती या दोघांवरही कारवाई केली जाईल. मुंढे यांनी नमूद केले की, ग्राहक संरक्षण कायदा, २०१९ मध्ये दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींना विशेषत्वाने हाताळण्यासाठी कठोर तरतुदी समाविष्ट आहेत.
जर एखादी जाहिरात ग्राहकांची दिशाभूल करत असेल किंवा खोटी माहिती देऊन एखादे उत्पादन विकण्याचा प्रयत्न करत असेल, तर यात सहभागी असलेल्या व्यक्ती आणि संस्था – या दोघांनाही जबाबदार धरले जाऊ शकते. ग्राहकांना झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी ते नुकसानभरपाईची मागणी देखील करू शकतात. त्यांनी निदर्शनास आणून दिले की, दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींबाबतचे अनेक कायदे सध्या भारतात अंमलात आहेत. अशा प्रकरणांमध्ये ग्राहक संरक्षण कायदा, भारतीय दंड संहिता (IPC), भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाचे (FSSAI) नियम आणि औषधे व सौंदर्यप्रसाधने कायद्यांतर्गत (Drugs and Cosmetics Act) कारवाई केली जाऊ शकते. खोटे दावे, विशेषतः अन्न उत्पादने आणि औषधांशी संबंधित दावे, अत्यंत गांभीर्याने हाताळले जातील.
भिवंडीत ‘मिथेनॉल’चा मोठा साठा जप्त; आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या निर्देशानुसार एफडीएची धडक कारवाई
FDA आयुक्तांनी सांगितले की, ‘औषधे आणि जादुई उपाय (आक्षेपार्ह जाहिराती) कायदा, १९५४’ (Drugs and Magic Remedies Objectionable Advertisements) Act, 1954) अंतर्गत संपूर्ण राज्यात एक विशेष मोहीम राबवली जात आहे. या उपक्रमाचा एक भाग म्हणून, दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती, बेकायदेशीर औषधांचे उत्पादन व विक्री आणि जनतेची फसवणूक करण्याच्या उद्देशाने केल्या जाणाऱ्या जाहिरातबाजीविरुद्ध धाडी आणि तपासण्या केल्या जात आहेत. सार्वजनिक आरोग्याशी तडजोड करताना आढळणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला किंवा आस्थापनेला कोणत्याही प्रकारची सवलत दिली जाणार नाही. कायदा मोडणाऱ्यांवर केली जाणारी कारवाई
श्री. मुंडे यांनी पुढे स्पष्ट केले की, ‘औषधे आणि सौंदर्यप्रसाधने कायदा, १९४०’ (Drugs and Cosmetics Act, 1940) आणि इतर संबंधित कायद्यांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर आता थेट कायदेशीर आणि न्यायालयीन कारवाई सुरू केली जाईल. त्यांनी यावर भर दिला की, सुरक्षित अन्न आणि दर्जेदार औषधे मिळणे हा प्रत्येक नागरिकाचा मूलभूत अधिकार आहे आणि याची खात्री करणे ही प्रशासनाची प्राथमिक जबाबदारी आहे.
एफडीएचा (FDA) असा विश्वास आहे की, या उपक्रमामुळे खोटे दावे करणाऱ्या उत्पादनांमुळे होणाऱ्या हानीपासून ग्राहकांचे संरक्षण करण्यास मदत होईल. शिवाय, यामुळे जाहिरात क्षेत्रात अधिक पारदर्शकता येईल आणि यात सहभागी असलेल्या कंपन्या तसेच त्यांचे ‘ब्रँड ॲम्बेसेडर्स’ (प्रतिनिधी) या दोघांचीही उत्तरदायित्व निश्चित होईल. विभागाने सेलिब्रिटी, सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्स आणि जाहिरात संस्थांना देखील असे आवाहन केले आहे की, कोणत्याही उत्पादनाचे समर्थन करण्यापूर्वी, त्या उत्पादनाबाबत केल्या जाणाऱ्या दाव्यांची सत्यता त्यांनी कसून तपासून घ्यावी.
