मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026
महाराष्ट्र बनले औषधनिर्मितीचे पॉवरहाऊस! मुंबई-पुण्याच्या बळावर झेपावला फार्मा उद्योग, दोन लाखांहून अधिक रोजगार
‘फार्मसी ऑफ द वर्ल्ड’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भारताच्या औषध उद्योगाच्या झपाट्याने होत असलेल्या विस्तारात महाराष्ट्राने कणा म्हणून भूमिका बजावली आहे. महाराष्ट्र औषधनिर्मितीचा पावरहाऊस ठरत आहे.पुणे, छत्रपती संभाजीनगर आणि सारापूर या फामा हवाच्या बळावर भारतीय औषध उद्योगाने जागतिक बाजारपेठेत मोठी झेप घेतली असून, राज्यातील फार्मा क्षेत्रात दोन लाखांहून अधिक रोजगार निर्माण झाले आहेत. केंद्र सरकारच्या वाणिज्य मंत्रालयातर्फे मुंबईत आयोजित कार्यक्रमात संयुक्त सचिव मोहित यादव यांनी ही माहिती दिली.(फोटो सौजन्य – AI)
Eknath Shinde: महाराष्ट्राच्या प्रगतीत मोदींचा सिंहाचा वाटा; एकनाथ शिंदेंकडून पंतप्रधानांचे अभिनंदन
भारताचा औषध उद्योग २०१४ मधील २० अब्ज डॉलर्सवरून २०२६ मध्ये जवळपास ६० अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचला असून, २०३० पर्यंत १३० अब्ज डॉलर्सचा टप्पा गाठण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या वाढीमध्ये महाराष्ट्राचा वाटा लक्षणीय असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. देशातील सर्वात मोठ्या फार्मा क्लस्टर्सपैकी एक म्हणून मुंबई-पुणे पट्टा ओळखला जातो. उत्पादन, संशोधन, निर्यात आणि कुशल मनुष्यबळ या चारही क्षेत्रांत राज्याने आघाडी घेतली आहे. मुंबई व पुण्यात राष्ट्रीय तसेच बहुराष्ट्रीय औषध कंपन्यांची मुख्यालये आणि संशोधन केंद्रे कार्यरत आहेत, तर तारापूर आणि छत्रपती संभाजीनगरमधील औद्योगिक पट्टयांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर औषध उत्पादन केले जाते.
भारत सध्या जगातील तिसरा सर्वात मोठा औषध उत्पादक देश असून जागतिक जेनेरिक औषधांच्या सुमारे २० टक्के गरज भागवतो.जैवऔषधे, लसी, संशोधन, क्लिनिकल ट्रायल्स आणि उच्च तंत्रज्ञानाधारित औषधनिर्मिती या क्षेत्रांतही महाराष्ट्र पुढे येत आहे. त्यामुळे आगामी दशकात राज्याची भूमिका केवळ देशाच्या नव्हे तर जागतिक औषध उद्योगाच्या नकाशावर अधिक ठळक होण्याची चिन्हे आहेत.मुंबई, पुणे, छत्रपती संभाजीनगर आणि तारापूर परिसरात देशातील अनेक आघाडीच्या औषध कंपन्यांची उत्पादन व संशोधन केंद्रे आहेत. अनेक नामांकित फार्मा कंपन्यामुळे महाराष्ट्र देशाच्या औषध उद्योगातील सर्वात प्रभावी केंद्रांपैकी एक बनला आहे.
८८ भारतीय कंपन्या डायबेटीस, कार्डियाक, ऑन्कोलॉजी, डर्माटॉलॉजी आणि महिला हेल्थ केअर सारख्या क्षेत्रात सर्व काम करत आहे. अर्जेनिक्स हेल्थकेअर सारख्या कंपन्या महिलांच्या हॉर्मोनल हेल्थ, प्रजनन क्षमता आणि मेनोपॉज साठी विशेष काम करत आहेत. महाराष्ट्रात कुशल मनुष्यबळ, राज्य सरकारचे धोरण यामुळे महाराष्ट्र फक्त देशाचेच नव्हे तर जगाचे फार्मा हब बनेल यात शंका नाही. भारतीय फार्मा उद्योग आता केवळ ‘व्हॉल्यूम ‘पुरता मर्यादित न राहता ‘व्हॅल्यू, इनोव्हेशन आणि ग्लोबल लीडरशिप ‘च्या नव्या युगात प्रवेश करत आहे.
