बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
Bharatmala Project: ५७७ किमीचा महामार्ग, १५ हजार कोटींचा खर्च! नागपूर-विजयवाडा द्रुतगती मार्गाचे काम शेवटच्या टप्प्यात
Nagpur Vijayawada Expressway: नागपूर-विजयवाडा द्रुतगती मार्ग भारताच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासाच्या प्रवासात एक मैलाचा दगड ठरणार आहे. हा ५७७ किलोमीटर लांबीचा चार पदरी द्रुतगती मार्ग केवळ दोन शहरांना जोडणारा रस्ता नाही, तर देशाच्या मध्य आणि दक्षिण राज्यांमधील एक आर्थिक कॉरिडॉरसुद्धा आहे. ‘भारतमाला प्रकल्पा’ अंतर्गत बांधलेला हा महामार्ग मालवाहतुकीतील अडथळे दूर करून वाहतूक व्यवस्थेला एक नवीन दिशा देईल.
हा महामार्ग महाराष्ट्र, तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशातील विविध औद्योगिक आणि कृषी जिल्ह्यांमधून जातो, ज्यामुळे या राज्यांच्या अंतर्गत अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते. याचा अंदाजित खर्च १४,०००-१५,००० कोटी रुपये आहे. फक्त दोन दिवसांपूर्वी, केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी कामाच्या प्रगतीचा आढावा घेण्यासाठी बैठक घेतली आणि अधिकाऱ्यांना मुदतीत प्रकल्प पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले. या महामार्गामुळे समुद्राचे अंतर कमी होईल आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्राला मोठा फायदा होईल. या प्रकल्पाचे काम तेलंगणाच्या बाजूने वेगाने सुरू आहे.
सध्याची प्रगती आणि आव्हाने प्रकल्पाला गती देण्यासाठी बांधकाम विविध टप्प्यांमध्ये सुरू आहे.
आव्हाने : गुंतागुंतीची भूसंपादन प्रक्रिया, भौगोलिक मर्यादा आणि पर्यावरणीय मंजुरी ही या प्रकल्पापुढील सर्वात मोठी आव्हाने आहेत.
यशाच्या दिशेने उचललेली पावले : संबंधित राज्य प्रशासन आणि केंद्र सरकार यांच्याशी समन्वय साधून या समस्यांचे निराकरण करण्यात आले आहे आणि आता काम निर्धारित वेळेत पुढे जात आहे.
पूर्ण करण्याचे लक्ष्य : हा प्रकल्प २०२७पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य आहे. अनेक महत्त्वाच्या विभागांवरील काम अंतिम टप्प्यात आहे.
पर्यावरणीय आणि सामाजिक जबाबदारी : वन्यजीवांच्या सुरक्षित वाहतुकीसाठी विशेष भुयारी मार्ग आणि उड्डाणपूल बांधले जात आहेत. पर्यावरणावरील परिणाम कमी करण्यासाठी प्रगत जलनिःसारण प्रणाली आणि मार्गाच्या दुतर्फा लाखो झाडे लावण्याची योजना आहे.
वाहतूक क्षमता : आधुनिक अभियांत्रिकीने बांधण्यात येत असलेला हा मार्ग वाहनांचा वेग आणि सुरक्षिततेला प्राधान्य देतो, ज्यामुळे अवजड वाहनांसाठी प्रवास सोपा होतो.
आर्थिक आणि व्यावसायिक परिणाम : हा द्रुतगती मार्ग नागपूरच्या लॉजिस्टिक्स केंद्राला आणि विजयवाडाच्या व्यावसायिक केंद्राला थेट जोडेल.
वेळ आणि इंधनाची बचत : सध्याच्या मानकांच्या तुलनेत प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी होईल, ज्यामुळे इंधनाचा वापर कमी होईल आणि वाहतूक खर्च कमी होईल.
औद्योगिक विकास: या मार्गावर नवीन औद्योगिक क्लस्टर्स आणि लॉजिस्टिक्स पार्क्सच्या विकासाची मोठी क्षमता आहे, ज्यामुळे लाखो तरुणांना प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार मिळेल.
कृषी उत्पादनांची जलद वाहतूक : महाराष्ट्र आणि तेलंगणाच्या कृषीप्रधान भागातील तयार माल आणि नाशवंत वस्तू दक्षिण भारतातील बाजारपेठांमध्ये अधिक वेगाने पोहोचवल्या जातील.
महाराष्ट्र : नागपूर, वर्धा, चंद्रपूर
तेलंगणा: कोमाराम भीम आसिफाबाद, मंचरियाल, पेड्डापल्ली, जयशंकर भूपालपल्ली, हनमकोंडा, वारंगल, महबूबबाद, खम्मम.
सद्यस्थिती आणि प्रगती: द्रुतगती मार्गाचे बांधकाम अनेक टप्प्यांमध्ये विभागले गेले आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यात जास्त वाहतूक असलेल्या भागांवर लक्ष केंद्रित केले गेले आहे. भूसंपादन आणि पर्यावरण मंजुरी यांसारखी आव्हाने असूनही, प्रकल्प वेगाने प्रगती करत आहे.
आव्हाने: प्रमुख आव्हानांमध्ये भूसंपादन, पर्यावरणीय समस्या आणि बाधित समुदायांचे पुनर्वसन यांचा समावेश आहे. तथापि, सर्व संबंधित घटकांच्या सहकार्याने काम सुरळीतपणे सुरू आहे.
पूर्ण होण्याची कालमर्यादा : द्रुतगती मार्ग २०२७ पर्यंत पूर्णपणे कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे. वाहतूक सुरळीत होण्यासाठी काही विभाग लवकरही खुले केले जाऊ शकतात.
५७७किलोमीटर एकूण लांबी
४ पदरी
१४,०३० कोटी अंदाजित खर्च
प्रारंभ बिंदू :नागपूर (महाराष्ट्र)।
अंतिम बिंदू : विजयवाडा (आंध्र प्रदेश)।
पूर्ण होण्याचे लक्ष्य : २०२७
