मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
संकष्टी चतुर्थीचे व्रत आज शुक्रवार, 6 मार्च रोजी पाळले जाणार आहे. फाल्गुन पौर्णिमेनंतर आणि चैत्र महिन्याच्या आधी येणाऱ्या या चतुर्थीला भालचंद्र संकष्टी चतुर्थी असे म्हटले जाते. हा दिवस गणपती बाप्पाला समर्पित आहे. या दिवशी गणपती बाप्पाची विधिपूर्वक पूजा केली जाते. “भालचंद्र” म्हणजे भगवान गणेश, जो आपल्या कपाळावर चंद्र धारण करतो. असे मानले जाते की या दिवशी उपवास करणे आणि चंद्र पाहिल्यानंतर पूजा केल्याने जीवनातील सर्वात गंभीर आव्हाने देखील दूर होतात आणि बुद्धी, विवेक आणि आत्मविश्वास मिळतो, अशी श्रद्धा आहे. भालचंद्र संकष्टी चतुर्थीचा अर्थ आणि महत्त्व जाणून घेऊया
पंचांगानुसार, चतुर्थी तिथीची सुरुवात शुक्रवार, 6 मार्च रोजी संध्याकाळी 7.53 वाजता होणार आहे आणि या तिथीची समाप्ती शनिवार, 7 मार्च रोजी संध्याकाळी 07.17 मिनटांनी होणार आहे. उद्यतिथीनुसार संकष्टी चतुर्थीचे व्रत शुक्रवार, 6 मार्च रोजी पाळले जाणार आहे. या दिवशी चंद्रोद्य रात्री 9.31 वाजता असेल.
या दिवशी सकाळी उठून आवरुन झाल्यानंतर विधिवत पूजा करून उपवास करावा. दिवसभर पाणी किंवा फळांशिवाय उपवास करा. संध्याकाळी, गणपती बाप्पाच्या मूर्तीची स्थापना करा आणि दिवा लावा. दुर्वा, मोदक, लाडू आणि लाल फुले अर्पण करा.
त्यानंतर “ॐ गं गणपतये नमः” या मंत्रांचा शक्यतो 108 वेळा जप करा आणि गणेश अथर्वशीर्षाचा पठण करा. रात्री 9.31 वाजता म्हणजे चंद्रोद्याच्या वेळी चंद्राला जल अर्पण करा आणि नंतर उपवास सोडा. चंद्र पाहिल्याशिवाय उपवास पूर्ण होत नाही असे मानले जाते.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, चंद्रदेवतेने एकदा भगवान गणेशाची थट्टा केली होती, ज्यामुळे त्यांना शाप मिळाला होता. नंतर, जेव्हा त्यांनी माफी मागितली तेव्हा गणेशाने त्यांना त्यांच्या कपाळावर स्थान दिले. तेव्हापासून, गणपतीचे एक नाव “भालचंद्र” झाले. या दिवशी चंद्राची प्रार्थना करणे आणि त्याचे दर्शन घेण्याला विशेष महत्त्व असल्याचे सांगितले जाते.
“संकष्टी” म्हणजे संकटांचा नाश करणारा दिवस. असे मानले जाते की या दिवशी खऱ्या मनाने उपवास केल्याने सर्व अडथळे दूर होतात. ज्योतिषशास्त्रानुसार, ज्यांच्या कुंडलीत चंद्र कमकुवत आहे त्यांच्यासाठी हे व्रत विशेषतः फायदेशीर मानले जाते. मानसिक ताण, कौटुंबिक त्रास आणि अनिर्णय दूर करण्यासाठी देखील हा दिवस शुभ आहे. भालचंद्र संकष्टी चतुर्थीला भक्ती आणि नियमिततेने पूजा केल्याने भगवान गणेशाचे आशीर्वाद मिळतात आणि जीवनात आनंद आणि समृद्धीचा मार्ग मोकळा होतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: संकष्टी चतुर्थी ही भगवान गणेशाला समर्पित चतुर्थी तिथी आहे. प्रत्येक महिन्यातील संकष्टीला गणेशाचे वेगवेगळे रूप पूजले जाते. त्यापैकी एक रूप म्हणजे भालचंद्र. या दिवशी भालचंद्र स्वरूपातील गणेशाची पूजा केली जाते.
Ans: ‘भाल’ म्हणजे कपाळ आणि ‘चंद्र’ म्हणजे चंद्रमा. म्हणजेच कपाळावर चंद्र धारण करणारा. हे नाव भगवान Ganesha यांच्या एका स्वरूपाशी जोडलेले आहे.
Ans: भालचंद्र रूप हे शांतता, बुद्धिमत्ता आणि मनःशांतीचे प्रतीक मानले जाते. चंद्र हा मनाचा कारक असल्याने या स्वरूपाची उपासना केल्याने मानसिक स्थैर्य आणि सकारात्मकता मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
