शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
मकरसंक्रांतीच्या दिवशी तीळगूळ घ्या गोड बोला असे म्हटले जाते. धर्मशास्त्रानुसार जरी हा नातांमध्ये गोडवा निर्माण करणारा सण वाटत असला तरी यामागे आरोग्यदायी विचार आपल्या संस्कृतीत केला आहे. तीळगूळ हे शरीराला उष्णता देतात, तीळ हे सूर्याची पूजा करण्यासाठी वापरले जातात, ज्यामुळे आरोग्य आणि सौहार्द दोन्ही साधले जाते. ‘तीळगूळ घ्या आणि गोड बोला’ हे यामागील मुख्य उद्दिष्ट आहे. धार्मिक आणि सांस्कृतिकच आहे.
सूर्य आणि शनिदेव यांनी हा सण सूर्यदेवाला समर्पित आहे आणि तिळाचा संबंध सूर्य आणि शनिदेव यांच्याशी जोडला जातो. तीळ आणि गुळाचे सेवन केल्याने शनिदोषापासून मुक्ती मिळते, अशी श्रद्धा आहे. तीळ हे पवित्र मानले जातात आणि तिळगुळाचे दान केल्याने घरात सुख-समृद्धी येते, अशी श्रद्धा आहे. ‘तीळगूळ घ्या आणि गोड बोला’ या उक्तीनुसार, हे वाटप करून नात्यांमध्ये गोडवा आणि सद्भावना पसरवली जाते.
थंडीच्या दिवसांत तीळ आणि गूळ शरीराला उष्णता देतात. तिळातील तेल आणि गुळातील खनिजे शरीराला ऊर्जा देतात. तीळ कॅल्शियम, लोह आणि निरोगी चरबीचा चांगला स्रोत आहे, तर गुळात लोह आणि जीवनसत्त्वे असतात. हे मिश्रण हिवाळ्यात खाणे पौष्टिक असते. आयुर्वेदिकदृष्ट्या तीळगूळ रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणारे आणि श्वसनविकारांवर गुणकारी मानले जातात.
मकरसंक्रांती हा कापणीचा सण आहे आणि तीळ हे या हंगामातील प्रमुख पीक आहे. त्यामुळे नवीन पीक आणि समृद्धीचा हा उत्सव आहे. या सर्व कारणांमुळे, मकरसंक्रांतीच्या दिवशी तीळ आणि गुळाचे सेवन करणे आणि दान करणे हा एक महत्त्वाचा विधी बनला आहे.
मकरसंक्रांतीला तिळाचे लाडू बनवणे आणि खाणे याला विशेष महत्त्व आहे. असे म्हटले जाते की या दिवसाचे तिळांशी खोलवर संबंध आहे आणि म्हणूनच या सणाला तीळ संक्रांती असेही म्हणतात. तिळांना भगवान यमाचा आशीर्वाद असल्याचे मानले जाते आणि म्हणूनच त्यांना ‘अमरत्वाचे बीज’ म्हणून ओळखले जाते. मकरसंक्रांतीच्या दिवशी शनि आणि राहूच्या दुष्परिणामांपासून बचाव करण्यासाठी मंदिरांमध्ये काळे तीळ अर्पण करणे शुभ मानले जाते. गूळ आणि पांढऱ्या तिळांपासून बनवलेल्या लाडूचे सेवन करणे फायदेशीर असल्याचे मानले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: मकरसंक्रांतीला तीळगूळ देण्याची परंपरा शुभ मानली जाते. तीळ आणि गूळ हे दोन्ही पदार्थ उष्ण गुणधर्माचे असल्याने हिवाळ्यात शरीराला उष्णता देतात. तसेच “तीळगूळ घ्या, गोड गोड बोला” या म्हणीप्रमाणे आपापसातील कटुता विसरून गोड संबंध ठेवण्याचा संदेश यातून दिला जातो.
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार तीळ हे पापांचा नाश करणारे मानले जातात. तीळाचे दान केल्याने पुण्य प्राप्त होते आणि देवतांची कृपा लाभते. गूळ समृद्धी, गोडवा आणि सुख-शांतीचे प्रतीक आहे.
Ans: मकरसंक्रांतीला नातेवाईक, मित्र, शेजारी आणि विशेषतः सुवासिनींना तीळगूळ देण्याची परंपरा आहे. गोड शब्दांसह तीळगूळ देणे अधिक शुभ मानले जाते.
